§9.43.1in Samnio quoque, quia decesserat inde Fabius, novi motus exorti.
삼니움에서도 파비우스가 그곳을 떠났기 때문에 새로운 소요가 일어났다.
Calatia et Sora praesidiaque, quae in iis Romana erant, expugnata, et in captivorum corpora militum foede saevitum.
칼라티아와 소라, 그리고 그 안에 있던 로마 수비대들이 함락되었고, 포로가 된 병사들의 신체에 대하여 참혹한 학대가 가해졌다.
§9.43.2itaque eo P. Cornelius cum exercitu missus; Marcio novi hostes — iam enim Anagninis Hernicisque aliis bellum iussum erat — decernuntur.
그리하여 그곳으로 푸블리우스 코르넬리우스가 군대를 이끌고 파견되었고, 마르키우스에게는 새로운 적들이 배정되었다—이미 아나그니아인들과 다른 헤르니키인들에게 전쟁이 선포되어 있었기 때문이다.
§9.43.3primo ita omnia opportuna loca hostes inter consulum castra interceperunt, ut pervadere expeditus nuntius non posset
처음에 적들은 두 집정관의 진영 사이의 모든 요충지를 가로막아, 군장을 가볍게 한 전령조차도 통과할 수 없게 만들었다.
§9.43.4et per aliquot dies incerti rerum omnium suspensique de statu alterius uterque consul ageret Romamque is metus manaret, adeo ut omnes iuniores sacramento adigerentur atque ad subita rerum duo iusti scriberentur exercitus.
그리고 며칠 동안 양측 집정관은 모든 상황을 알지 못하고 서로의 상태에 대해 불안해하며 지냈고, 이 공포가 로마까지 흘러들어 마침내 모든 젊은이들이 군사 서약을 강요받고 비상사태에 대처하기 위해 두 개의 정규군이 편성되었다.
§9.43.5ceterum Hernicum bellum nequaquam pro praesenti terrore ac vetusta gentis gloria fuit.
그러나 헤르니키인들과의 전쟁은 현재의 공포와 그 부족의 오래된 영광에 비하면 결코 대단한 것이 아니었다.
§9.43.6nihil usquam dictu dignum ausi, trinis castris intra paucos dies exuti, triginta dierum indutias ita, ut ad senatum Romam legatos mitterent, pacti sunt semestri stipendio frumentoque et singulis in militem tunicis.
그들은 어디서도 언급할 가치가 있는 일을 도모하지 못하고, 며칠 만에 세 개의 진영에서 쫓겨났으며, 로마 원로원에 사절을 보낸다는 조건으로 6개월 치의 급여와 식량, 그리고 병사 한 명당 옷 한 벌씩을 약속하고 30일간의 휴전을 맺었다.
§9.43.7ab senatu ad Marcium reiecti, cui senatus consulto permissum de Hernicis erat, isque eam gentem in deditionem accepit.
그들은 원로원에 의해 마르키우스에게 돌려보내졌는데, 원로원 결의에 의해 마르키우스에게 헤르니키인들에 대한 처분권이 위임되어 있었기 때문이며, 그는 그 부족의 항복을 받아들였다.
et in Samnio alter consul superior viribus, locis inpeditior erat.
한편 삼니움에서는 다른 집정관이 병력 면에서는 우세했으나 지형 때문에 더 곤경에 처해 있었다.
§9.43.8omnia itinera obsaepserant hostes saltusque pervios ceperant, ne qua subvehi commeatus possent;
적들은 모든 경로를 차단하고 통행이 가능한 고개들을 점령하여 어느 곳에서도 보급품이 들어올 수 없게 했다.
neque eos, cum cotidie signa in aciem consul proferret, elicere ad certamen poterat,
집정관이 매일 전투 대형으로 군기를 이끌고 나갔음에도 그들을 전투로 유인해낼 수 없었다.
§9.43.9satisque apparebat neque Samnitem certamen praesens nec Romanum dilationem belli laturum.
그리고 삼니움인들은 목전의 결전을 견디지 못하고 로마인들은 전쟁의 지연을 견디지 못할 것임이 충분히 분명해 보였다.
§9.43.10Adventus Marci, qui Hernicis subactis maturavit collegae venire auxilio, moram certaminis hosti exemit.
헤르니키인들을 복속시키고 동료를 도우러 오기를 서두른 마르키우스의 도래가 적들에게서 전투 지연의 여지를 빼앗았다.
§9.43.11nam ut qui ne alteri quidem exercitui se ad certamen credidissent pares, coniungi utique passis duos consulares exercitus nihil crederent superesse spei, advenientem inconposito agmine Marcium adgrediuntur.
왜냐하면 그들은 단 하나의 군대에 대해서조차도 결코 대적할 상대가 되지 못한다고 스스로 믿고 있었으므로, 두 집정관의 군대가 결합하도록 내버려 둔다면 아무런 희망도 남지 않을 것이라 확신했기에, 대열을 정비하지 않은 채 도착하고 있는 마르키우스를 공격했던 것이다.
§9.43.12raptim conlatae sarcinae in medium, et, prout tempus patiebatur, instructa acies.
휴대품들이 급히 중앙으로 모이고 시간의 여유가 허락하는 대로 전투 대형이 갖추어졌다.
clamor primum in stativa perlatus, dein conspectus procul pulvis tumultum apud alterum consulem in castris fecit;
외침 소리가 먼저 상설 진영에 도달했고, 이어서 멀리서 보이는 먼지구름이 다른 집정관의 진영에 소란을 일으켰다.
§9.43.13isque confestim arma capere iussis raptimque eductis in aciem militibus transversam hostium aciem atque alio certamine occupatam invadit clamitans summum flagitium fore,
그는 즉시 무기를 잡으라는 명령을 내리고 병사들을 급히 대열로 이끌고 나와, 측면을 노출한 채 다른 전투에 몰두하고 있는 적의 대열을 공격하며 이렇게 소리쳤다.
§9.43.14si alterum exercitum utriusque victoriae conpotem sinerent fieri nec ad se sui belli vindicarent decus.
만약 다른 군대가 두 가지 승리를 모두 차지하게 내버려 두고, 자신들의 전쟁의 영광을 스스로 주장하지 못한다면 그것은 가장 큰 수치가 될 것이라고 말이다.
qua impetum dederat, §9.43.15perrumpit aciemque per mediam in castra hostium tendit et vacua defensoribus capit atque incendit.
그가 돌격해 들어간 곳에서, 그는 전열을 돌파하고 그 한가운데를 지나 적의 진영을 향해 나아가, 수비병이 비어 있는 진영을 점령하고 불태웠다.
§9.43.16quae ubi flagrantia Marcianus miles conspexit et hostes respexere, tum passim fuga coepta Samnitium fieri;
그 타오르는 모습을 마르키우스의 병사들이 목격하고 적들이 뒤돌아보았을 때, 그때 삼니움인들의 도처로의 패주가 시작되었다.
sed omnia obtinet caedes, nec in ullam partem tutum perfugium est.
그러나 살육이 모든 곳을 지배했고, 어느 방향으로도 안전한 피난처는 없었다.
§9.43.17iam triginta milibus hostium caesis signum receptui consules dederant colligebantque in unum copias in vicem inter se gratantes, cum repente visae procul hostium novae cohortes, quae in supplementum scriptae fuerant, integravere caedem.
이미 적 삼만 명이 살해되었을 때 집정관들은 퇴각 신호를 보내고 번갈아 가며 서로 축하하며 병력을 하나로 모으고 있었는데, 그때 갑자기 멀리서 보충병으로 징집되었던 적의 새로운 보병대들이 나타나 살육을 재개시켰다.
§9.43.18in quas nec iussu consulum nec signo accepto victores vadunt, malo tirocinio inbuendum Samnitem clamitantes.
승리자들은 집정관들의 명령도 신호도 받지 않은 채 그들을 향해 나아갔고, 삼니움인에게 참혹한 첫 전투를 맛보여 주어야 한다고 외쳐댔다.
§9.43.19indulgent consules legionum ardori, ut qui probe scirent novum militem hostium inter perculsos fuga veteranos ne temptando quidem satis certamini fore.
집정관들은 군단병들의 열의를 묵인했는데, 적의 신병들이 패주로 겁에 질린 노병들 사이에서는 싸움을 시도해 보지도 못한 채 전투를 감당해 내지 못할 것임을 잘 알고 있었기 때문이다.
nec eos opinio fefellit;
그리고 그 예상이 그들을 저버리지 않았다.
omnes Samnitium copiae,
삼니움의 모든 군대는, 노병과 신병을 막론하고 가장 가까운 산으로 도망쳐 숨었다.
§9.43.20veteres novaeque, montes proximos fuga capiunt. eo et Romana erigitur acies, nec quicquam satis tuti loci victis est, et de iugis, quae ceperant, funduntur;
로마의 전열 또한 그곳으로 기어 올라갔고 패배자들에게 충분히 안전한 곳은 없었으며, 그들이 점령했던 산등성이에서도 흩어지게 되었다.
iamque una voce omnes pacem petebant.
그리고 이제 한목소리로 모두가 평화를 간청했다.
§9.43.21tum trium mensum frumento imperato et annuo stipendio ac singulis in militem tunicis ad senatum pacis oratores missi.
이에 석 달 치의 식량과 일 년 치의 급여, 그리고 병사 한 명당 옷 한 벌씩을 징발한 뒤 평화의 사절들이 원로원으로 보내졌다.
Cornelius in Samnio relictus;
코르넬리우스는 삼니움에 남겨졌다.
§9.43.22Marcius de Hernicis triumphans in urbem rediit, statuaque equestris in foro decreta est, quae ante templum Castoris posita est.
마르키우스는 헤르니키인들에 대한 승리를 축하하는 개선식을 치르며 도시로 돌아왔고, 포룸에 기마상이 결의되어 카스토르 신전 앞에 세워졌다.
§9.43.23Hernicorum tribus populis, Aletrinati Verulano Ferentinati, quia maluerunt quam civitatem, suae leges redditae, conubiumque inter ipsos, quod aliquamdiu soli Hernicorum habuerunt, permissum.
헤르니키인의 세 부족인 알레트리움인, 베룰라인, 페렌티눔인에게는 그들이 시민권보다 자신들의 법률을 원했기 때문에 그들 자신의 법률이 반환되었고, 한동안 헤르니키인 중에서 그들만이 누렸던 그들 상호 간의 통혼권이 허용되었다.
§9.43.24Anagninis quique alii arma Romanis intulerant civitas sine suffragii latione data, concilia conubiaque adempta et magistratibus praeterquam sacrorum curatione interdictum.
아나그니아인들과 로마인들에게 무기를 들고 대항했던 다른 이들에게는 투표권 없는 시민권이 주어졌고, 평의회와 통혼권이 박탈되었으며, 정무관들에게는 종교 의식 주관 외에는 모든 직무가 금지되었다.
§9.43.25eodem anno aedes Salutis a C. Iunio Bubulco censore locata est, quam consul bello Samnitium voverat.
같은 해에 감찰관 가이우스 유니우스 부불쿠스에 의해 살루스 신전의 건립 계약이 체결되었는데, 이것은 그가 집정관 시절 삼니움인들과의 전쟁에서 서약한 것이었다.
ab eodem collegaque eius M. Valerio Maximo viae per agros publica inpensa factae.
그와 그의 동료 마르쿠스 발레리우스 맥시무스에 의해 공공 비용으로 지방의 도로들이 건설되었다.
§9.43.26et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus tertio renovatum, legatisque eorum, qui ad id venerant, comiter munera missa.
그리고 같은 해에 카르타고인들과의 동맹 조약이 세 번째로 갱신되었고, 이를 위해 찾아온 그들의 사절들에게 정중하게 선물이 전달되었다.