Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §9.31.1-9.31.16

유니우스의 삼니움 공략과 매복 격퇴

1770개 구절 중 469번째 · 라틴어

요약

집정관들이 임지를 나누어 유니우스가 삼니움에서 클루비아에와 보비아눔을 공략한다. 이후 로마군은 삼니움인의 위장 정보에 속아 고개에서 매복 공격을 받지만, 집정관의 격려를 받은 군인들의 용맹함으로 적을 물리치고 대승을 거둔다.

§9.31.1consules inter se provincias partiti;
집정관들은 서로 임지를 나누었다.
Iunio Samnites, Aemilio novum bellum Etruria sorte obvenit.
유니우스에게는 삼니움 인들이, 에밀리우스에게는 새로운 전쟁인 에트루리아가 추첨으로 할당되었다.
§9.31.2in Samnio Cluviani praesidium Romanum, quia nequiverat vi capi, obsessum fame in deditionem acceperant Samnites verberibusque foedum in modum laceratos occiderant deditos.
삼니움에서, 클루비아에의 로마 주둔군은 무력으로 함락될 수 없었기에 굶주림으로 포위되어 투항하게 되었는데, 삼니움 인들은 투항한 그들을 받아들인 뒤 채찍으로 처참하게 찢어발겨 죽였다.
§9.31.3huic infensus crudelitati Iunius, nihil antiquius oppugnatione Cluviani ratus, quo die adgressus est moenia, vi cepit atque omnes puberes interfecit.
이 잔혹함에 분개한 유니우스는 클루비아에 공략보다 더 중대한 일은 없다고 생각하여, 성벽을 공격한 그날에 무력으로 함락시키고 성인 남성을 모두 죽였다.
§9.31.4inde victor exercitus Bovianum ductus.
그 후 승리한 군대는 보비아눔으로 인도되었다.
caput hoc erat Pentrorum Samnitium longe ditissimum atque opulentissimum armis virisque.
이곳은 펜트리 삼니움 인들의 수도였으며, 무기와 병력 면에서 단연 가장 부유하고 강력한 곳이었다.
§9.31.5ibi, quia haud tantum irarum erat, spe praedae milites accensi oppido potiuntur.
그곳에서는 분노가 그만큼 크지 않았기에, 군인들은 전리품에 대한 기대에 불타올라 도시를 점령했다.
minus itaque saevitum in hostes est;
따라서 적들에게 가해진 잔혹한 짓은 더 적었다.
praedae plus paene quam ex omni Samnio umquam egestum benigneque omnis militi concessa.
전리품은 일찍이 삼니움 전역에서 실어 낸 그 어떤 것보다도 거의 더 많이 반출되었으며, 그 모든 것이 군인들에게 아낌없이 허용되었다.
et postquam praepotentem armis Romanum §9.31.6nec acies subsistere ullae nec castra nec urbes poterant, omnium principum in Samnio eo curae sunt intentae, ut insidiis quaereretur locus, si qua licentia populandi effusus exercitus excipi ac circumveniri posset.
그리고 무력에서 압도적으로 강력한 로마군을 상대로, 그 어떤 전열도, 진영도, 도시도 버텨낼 수 없게 되자, 삼니움의 모든 지도자들의 관심은, 혹시라도 약탈의 방종함 속에 흩어진 군대를 매복하여 에워쌀 수 있을지, 매복할 장소를 찾는 데 집중되었다.
transfugae agrestes et captivi, §9.31.7quidam forte, pars consilio oblati, congruentia ad consulem adferentes, quae et vera erant, pecoris vim ingentem in saltum avium conpulsam esse, perpulerunt, ut praedatum eo expeditae ducerentur legiones.
농민 탈영병들과 포로들이, 어떤 이들은 우연히, 일부는 의도적으로 나타나, 집정관에게 일치하는 정보(그것은 마침 사실이기도 했다)를 전했다. 즉, 엄청난 수의 가축이 외딴 숲속 고개로 몰려갔다는 정보였다. 그들은 전리품을 거두기 위해 가벼운 무장을 한 군단이 그곳으로 인도되도록 설득했다.
§9.31.8ibi ingens hostium exercitus itinera occultus insederat et, postquam intrasse Romanos vidit saltum, repente exortus cum clamore ac tumultu incautos invadit.
그곳에는 적의 거대한 군대가 숨어서 길목을 차지하고 있었는데, 로마인들이 고개로 들어서는 것을 보자마자 갑자기 비명과 소란을 지르며 일어나 방심하고 있던 그들을 습격했다.
§9.31.9et primo nova res trepidationem fecit, dum arma capiunt, sarcinas congerunt in medium;
그리고 처음에는 예기치 못한 사태로 인해 혼란이 일어났는데, 그때 그들은 무기를 잡고 짐을 한가운데로 모으고 있었다.
dein postquam, ut quisque liberaverat se onere aptaveratque armis, ad signa undique coibant et notis ordinibus in vetere disciplina militiae iam sine praecepto ullius sua sponte struebatur acies, §9.31.10consul ad ancipitem maxime pugnam advectus desilit ex equo et Iovem Martemque atque alios testatur deos se nullam suam gloriam inde, sed praedam militi quaerentem in eum locum devenisse
그러다가 각자가 무거운 짐을 벗고 무기를 갖추자마자 사방에서 군기 아래로 모여들었고, 오랜 군사 규율에 따라 익숙한 대오로 이제는 누구의 명령도 없이 스스로의 힘으로 전열이 정비되자, 집정관은 가장 위태로운 싸움터로 말을 달려가 말에서 내린 뒤, 유피테르와 마르스 및 다른 신들을 증인으로 소환하며, 자신이 그곳에서 자신의 영광을 구하려 한 것이 아니라 군인들을 위해 전리품을 구하려 이 장소에 오게 된 것이라 맹세했다.
§9.31.11neque in se aliud quam nimiam ditandi ex hoste militis curam reprehendi posse;
또한 자신에게서, 적에게서 군인들을 부유하게 만들려는 과도한 관심 외에는 그 어떤 것도 비난받을 수 없으며, 그 불명예로부터 군인들의 용기 외에는 아무것도 자신을 구해내지 못할 것이라 했다.
ab eo se dedecore nullam rem aliam quam virtutem militum vindicaturam. §9.31.12coniterentur modo uno animo omnes invadere hostem, victum acie, castris exutum, nudatum urbibus, ultimam spem furto insidiarum temptantem et loco, non armis fretum.
그들이 오직 한마음으로 적을 엄습하기 위해 힘쓰기만을 당부했다. 전열에서 패하고, 진영을 빼앗기고, 도시를 잃은 채, 매복이라는 은밀한 수단에 마지막 희망을 걸고 무기가 아닌 장소에 의지하는 적들을 향해.
§9.31.13sed quem esse iam virtuti Romanae inexpugnabilem locum Fregellana arx Soranaque et ubicumque iniquo successum erat loco memorabantur.
하지만 로마의 용맹 앞에 이제 함락되지 않을 곳이 어디에 있겠는가? 프레겔라에의 성채와 소라의 성채, 그리고 불리한 지형에서 성공을 거두었던 모든 곳이 사람들의 기억에 떠올랐다.
§9.31.14his accensus miles, omnium inmemor difficultatium, vadit adversus inminentem hostium aciem.
이 말에 불타오른 군인들은 모든 어려움을 잊고, 위에서 내려다보는 적의 전열을 향해 나아갔다.
ibi paulum laboris fuit, dum in adversum clivum erigitur agmen;
그곳에서는 군대가 맞은편 비탈길로 올라가는 동안 약간의 고난이 있었다.
§9.31.15ceterum postquam prima signa planitiem summam ceperunt sensitque acies aequo se iam institisse loco, versus extemplo est terror in insidiatores easdemque latebras, quibus se paulo ante texerant, palati atque inermes fuga repetebant.
하지만 선두 대열이 정상의 평지를 차지하고 전열이 이제 유리한 평지에 섰음을 느끼자마자, 공포는 즉시 매복해 있던 자들에게로 돌아갔으며, 그들은 흩어지고 무장도 해제된 채 조금 전에 자신들을 가려주었던 바로 그 은신처를 향해 달아나기 바빴다.
§9.31.16sed loca difficilia hosti quaesita ipsos tum sua fraude inpediebant.
하지만 적들을 곤경에 빠뜨리기 위해 찾아낸 험난한 지형이 이번에는 그들 자신의 계책으로 그들 자신을 가로막았다.
itaque ergo perpaucis effugium patuit; caesa ad viginti milia hominum victorque Romanus ad oblatam ab hoste praedam pecorum discurrit.
그리하여 매우 소수에게만 도망칠 길이 열렸고, 대략 이만 명이 살해되었으며, 승리한 로마인들은 적들이 남겨준 가축 전리품을 찾아 사방으로 흩어졌다.

어휘·문법 주석

  1. 9.31.1Etruria — 주격 명사인 'Etruria'가 'novum bellum'과 동격을 이루거나, 혹은 속격 'Etruriae'를 대신하여 쓰였다.
  2. 9.31.2deditos — 'occiderant'의 암시된 목적어(주둔군)와 일치하는 완료 수동 분사로, '투항한 이들을'이라는 의미이며 구조상 'laceratos'와 병렬을 이룬다.
  3. 9.31.5saevitum — 수동태 비인칭 용법('saevitum est'). 자동사 'saevire'(잔인하게 굴다)의 중성 단수 완료 수동 형태로, 직역하면 '적들에게 덜 잔인함이 행해졌다' 즉 '적들을 덜 가혹하게 다루었다'는 뜻이다.
  4. 9.31.5praepotentem armis Romanum — 'Romanum'은 대격 단수 형태로, §9.31.6의 'subsistere'의 목적어 역할을 한다. 'postquam' 절의 주어는 'nec acies... poterant'이며, '무력에서 압도적으로 강력한 로마군을 상대로 그 어떤 전열도 버텨낼 수 없게 된 후'를 뜻한다.
  5. 9.31.7quidam forte, pars consilio oblati — 주격 명사구인 'transfugae agrestes et captivi'에 대해 'quidam... pars...'가 동격으로 병렬 배치되어 주어를 세분화한다('어떤 이들은 우연히, 일부는 의도적으로 [나타난]'). 'pars'는 단수 명사이지만 여기서는 복수 주어의 일부를 가리킨다.
  6. 9.31.11ditandi... militis — 동형용사(게룬디붐) 'ditandi'가 속격 명사 'militis'와 일치하여 'curam'(배려/염려)을 수식하는 속격 구를 형성한다. '군인들을 부유하게 만들려는'이라는 뜻이다.
  7. 9.31.12coniterentur — 간접화법(Oratio Obliqua)에서의 독립된 명령문이 접속법 미완료 시제로 변형된 것. 집정관의 직접화법에서의 명령형 'conitemini'(분투하라)에 대응한다.
  8. 9.31.13quem esse... locum — 간접화법에서의 수사적 의문문을 나타내는 대격과 부정사(A.C.I.) 구조. 직접화법에서의 'quis est... locus?'(어떤 장소가 있겠는가?)를 반영한다.
  9. 9.31.16hosti quaesita — 'hosti'는 불이익의 여격('적[로마군]을 곤경에 빠뜨리기 위해 찾아진')이다. 'quaesita'(찾아진)는 'loca'를 수식한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §9.31.1-9.31.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.31.1-9.31.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.