§9.29.1profligato fere Samnitium bello, priusquam ea cura decederet patribus Romanis, Etrusci belli fama exorta est.
삼니움인들과의 전쟁이 거의 끝날 무렵, 로마 원로들의 그 우려가 채 사라지기도 전에 에트루리아인들과의 전쟁 소문이 일어났다.
§9.29.2nec erat ea tempestate gens alia, cuius secundum Gallicos tumultus arma terribiliora essent cum propinquitate agri tum multitudine hominum.
당시 영토의 인접성과 인구의 다수함으로 인해, 갈리아인들의 소요 다음으로 그 무력이 더 두려운 대상이 되었던 다른 민족은 없었다.
§9.29.3itaque altero consule in Samnio reliquias belli persequenti P. Decius, qui graviter aeger Romae restiterat, auctore senatu dictatorem C. Sulpicium Longum, ismagistrum equitum C. Iunium Bubulcum dixit.
그리하여 다른 집정관이 삼니움에서 전쟁의 잔당들을 추격하는 동안, 중병으로 인해 로마에 머물러 있던 푸블리우스 데키우스가 원로원의 권고에 따라 가이우스 술피키우스 롱구스를 독재관으로 지명하였고, 그(술피키우스)는 가이우스 유니우스 부불쿠스를 기병대장으로 지명했다.
§9.29.4is, prout rei magnitudo postulabat, omnes iuniores sacramento adigit, arma quaeque alia res poscit summa industria parat;
그는 사태의 중대함이 요구하는 바에 따라 모든 청년들에게 군사 서약을 시키고, 무기와 그 밖에 사태가 요구하는 다른 모든 것들을 극도의 근면함으로 준비했다.
nec tantis apparatibus elatus de inferendo bello agitat, quieturus haud dubie, nisi ultro arma Etrusci inferrent.
그러나 이처럼 거대한 준비에 우쭐해져 전쟁을 먼저 일으키려 획책하지는 않았으며, 에트루리아인들이 먼저 무력을 행사하지 않는 한 틀림없이 침묵을 지킬 생각이었다.
§9.29.5eadem in conparando cohibendoque bello consilia et apud Etruscos fuere: neutri finibus egressi.
전쟁을 준비하고 억제하는 것에 있어서 동일한 방침이 에트루리아인들 사이에도 존재했으니, 양측 모두 국경 밖으로 나아가지 않았다.
et censura clara eo anno Ap. Claudi et C. Plauti fuit, memoriae tamen felicioris ad posteros nomen Appi est,
또한 그해에 아피우스 클라우디우스와 가이우스 플라우티우스의 감찰관(켄소르) 직무는 세간의 주목을 받았으나, 후세에 더 행운 섞인 기억으로 남은 것은 아피우스의 이름이었다.
§9.29.6quod viam munivit et aquam in urbem duxit eaque unus perfecit,
그가 길을 닦고 시내로 물을 끌어들였으며, 그 일들을 단독으로 완수했기 때문이다.
§9.29.7quia ob infamem atque invidiosam senatus lectionem verecundia victus collega magistratu se abdicaverat;
왜냐하면 수치스럽고 원성을 사는 원로원 의원 선정으로 인해, 그의 동료가 부끄러움을 이기지 못하고 관직에서 사임했기 때문이었다.
§9.29.8Appius iam inde antiquitus insitam pertinaciam familiae gerendo solus censuram obtinuit.
아피우스는 가문에 예로부터 깊이 박혀 있던 완고함을 발휘하여 단독으로 감찰관직을 유지했다.
§9.29.9eodem Appio auctore Potitii, gens, cuius ad aram maximam Herculis familiare sacerdotium fuerat, servos publicos ministerii delegandi causa sollemnia eius sacri docuerant.
바로 이 아피우스의 권고에 따라, 헤라클레스의 대제단에서 가문 고유의 사제직을 지니고 있었던 포티티우스 씨족이 봉사 업무를 위임하기 위해 공유 노예들에게 그 신성한 의식의 절차를 가르쳤다.
§9.29.10traditur inde, dictu mirabile et quod demovendis statu suo sacris religionem facere possit, cum duodecim familiae ea tempestate Potitiorum essent, puberes ad triginta, omnis intra annum cum stirpe exstinctos;
그리하여 다음과 같은 일이 전해진다. 말하기에도 경이롭고, 신성한 의식을 그 본래의 지위에서 옮기는 행위에 대해 종교적 경외감을 불러일으킬 만한 일인데, 당시 포티티우스 씨족에는 열두 가문이 있었고 성인 남자가 서른 명가량 되었으나, 일 년 사이에 가문 전체가 후손과 함께 절멸했다는 것이다.
§9.29.11nec nomen tantum Potitiorum interisse sed censorem etiam Appium memori deum ira post aliquot annos luminibus captum.
앤 포티티우스 씨족의 이름이 사라졌을 뿐만 아니라, 감찰관이었던 아피우스 역시 신들의 잊지 않는 분노로 인해 몇 년 후 시력을 잃게 되었다고 전해진다.