Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §8.7.1-8.7.22

만리우스 아들의 무단 결투와 처형

1770개 구절 중 405번째 · 라틴어

요약

정찰 중 집정관의 아들 T. 만리우스는 적장 게미누스 마에키우스의 도발에 응해 군령을 어기고 일대일 결투에서 그를 베어버린다. 그러나 그의 아버지는 군율을 유지하기 위해 친아들의 처형을 명령하고, 이 가혹한 결정은 군대에 큰 충격을 준다.

§8.7.1forte inter ceteros turmarum praefectos, qui exploratum in omnes partes dimissi erant, T. Manlius consulis filius super castra hostium cum suis turmalibus evasit, ita ut vix teli iactu ab statione proxima abesset.
마침, 사방으로 정찰을 하러 파견되었던 다른 기병대장들 중에서, 집정관의 아들 T. 만리우스가 자신의 대원들과 함께 적의 진영 위쪽으로 도달하였고, 가장 가까운 초소에서 창을 던지면 거의 닿을 만한 거리밖에 떨어져 있지 않게 되었다.
§8.7.2ibi Tusculani erant equites; praeerat Geminus Maecius, vir cum genere inter suos tum factis clarus.
그곳에는 투스쿨룸의 기병들이 있었는데, 그들의 지휘관은 게미누스 마에키우스로, 동포들 사이에서 가문으로나 행적으로나 이름난 인물이었다.
§8.7.3is ubi Romanos equites insignemque inter eos praecedentem consulis filium — nam omnes inter se, utique inlustres viri, noti erant — §8.7.4cognovit, “unane” ait “turma, Romani, cum Latinis sociisque bellum gesturi estis?
그는 로마 기병들과 그들 중에서 앞서 가고 있는 눈에 띄는 집정관의 아들을 알아보았을 때――왜냐하면 그들은 서로, 특히 저명한 자들은 다 아는 사이였기 때문이다―― 「로마인들이여,」 그가 말했다. 「단 하나의 기병대만으로, 너희는 라티움인들 및 동맹국들과 전쟁을 치르려 하느냐?
§8.7.5quid interea consules, quid duo exercitus consulares agent?” “aderunt in tempore” Manlius inquit, “et cum illis aderit Iuppiter ipse, foederum a vobis violatorum testis, qui plus potest polletque.
그동안 집정관들은, 그리고 두 집정관 군대는 무엇을 하려는 것이냐?」「그들은 제때에 도달할 것이다.」 만리우스가 말했다. 「그리고 그들과 함께, 너희가 깨뜨린 조약의 증인이시며 더 큰 능력이 있고 더 강력하신 유피테르께서 친히 오실 것이다.
§8.7.6si ad Regillum lacum ad satietatem vestram pugnavimus, hic quoque efficiemus profecto, ne nimis acies vobis et conlata signa nobiscum cordi sint. ” §8.7.7ad ea Geminus paulum ab suis equo provectus: “visne igitur, dum dies ista venit, qua magno conatu exercitus moveatis, interea tu ipse congredi mecum, ut nostro duorum iam hinc eventu cernatur, quantum eques Latinus Romano praestet?” §8.7.8mouet ferocem animum iuvenis seu ira seu detractandi certaminis pudor seu inexsuperabilis vis fati.
만약 우리가 레길루스 호숫가에서 너희가 물릴 정도로 싸웠다면, 여기서도 우리는 우리와 대열을 맞추고 깃발을 마주하는 것이 너희 마음에 너무 들지는 않도록 반드시 만들어 주겠다.」 이 말에 게미누스는 자기 부하들로부터 말을 조금 앞으로 몰아붙였다. 「그렇다면, 너희가 큰 노력을 기울여 군대를 움직일 그날이 올 때까지, 그동안 너 자신이 나와 맞붙어서, 우리 두 사람의 결과로 라티움 기병이 로마 기병보다 얼마나 뛰어난지 지금 여기서 가려보는 것이 어떻겠느냐?」 분노 때문이든, 결투를 거절하는 것에 대한 수치심 때문이든, 아니면 피할 수 없는 운명의 강력한 힘 때문이든, 그 젊은이의 사나운 마음이 움직였다.
oblitus itaque imperii patrii consulumque edicti praeceps ad id certamen agitur, quo vinceret an vinceretur haud multum interesset.
그리하여 그는 아버지의 명령과 집정관들의 포고를 잊은 채, 이기든 지든 별로 중요하지 않을 그 결투로 무모하게 내달렸다.
§8.7.9equitibus ceteris velut ad spectaculum summotis spatio, quod vacui interiacebat campi, adversos concitant equos;
다른 기병들이 마치 구경거리라도 보듯 멀찍이 물러나 공간을 비운 평원에서 두 사람은 서로를 향해 말을 달렸다.
et cum infestis cuspidibus concurrissent, Manli cuspis super galeam hostis, Maeci trans cervicem equi elapsa est.
창끝을 겨누고 격돌했을 때, 만리우스의 창끝은 적의 투구 위로 미끄러졌고, 마에키우스의 창끝은 말의 목을 비껴 지나갔다.
§8.7.10circumactis deinde equis cum prior ad iterandum ictum Manlius consurrexisset, spiculum inter aures equi fixit.
이어 말머리를 돌린 뒤 만리우스가 다시 공격을 가하기 위해 먼저 몸을 일으켰을 때, 그는 말의 귀 사이에 창을 꽂았다.
ad cuius vulneris sensum cum equus prioribus pedibus erectis magna vi caput quateret, §8.7.11excussit equitem, quem cuspide parmaque innixum attollentem se ab gravi casu Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit;
이 상처의 고통으로 말이 앞다리를 쳐들고 거칠게 머리를 흔들자, 기병을 떨어뜨렸고, 그가 창과 둥근 방패에 의지해 심한 추락으로부터 몸을 일으키려 할 때 만리우스는 목에서부터 갈비뼈 사이로 철촉이 튀어나올 정도로 그를 땅에 꽂아 버렸다.
§8.7.12spoliisque lectis ad suos revectus cum ovante gaudio turma in castra atque inde ad praetorium ad patrem tendit, ignarus fati futurique, laus an poena merita esset.
그리고 전리품을 거두고 환호하는 기쁨에 찬 기병대와 함께 자진으로 돌아와, 그곳에서 본영에 있는 아버지에게로 향했다. 그는 운명과 장래에 대해, 즉 찬사나 처벌 중 무엇을 받아 마땅한지 알지 못한 채였다.
“ut me omnes” inquit,
「아버지,」 그가 말했다.
§8.7.13“pater, tuo sanguine ortum vere ferrent, provocatus equestria haec spolia capta ex hoste caeso porto. ” §8.7.14quod ubi audivit consul, extemplo filium aversatus contionem classico advocari iussit.
「모든 이가 저를 진정 당신의 혈통에서 태어난 자로 여기도록, 저는 도전을 받아 결투를 치르고 적을 베어 획득한 이 기병 전리품들을 가져왔습니다.」 집정관은 이 말을 듣자마자 즉시 아들에게서 몸을 돌려 나팔 소리로 집회를 소집하도록 명령했다.
quae ubi frequens convenit,
군중이 빽빽하게 모여들었을 때, 그가 말했다.
§8.7.15“quandoque” inquit “tu, T. Manli, neque imperium consulare neque maiestatem patriam veritus adversus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et, §8.7.16quantum in te fuit, disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, solvisti meque in eam necessitatem adduxisti, ut aut rei publicae mihi aut mei meorumque obliviscendum sit, §8.7.17nos potius nostro delicto plectemur, quam res publica tanto suo damno nostra peccata luat.
「너, T. 만리우스야, 집정관의 명령도 아버지의 권위도 두려워하지 않고 우리의 포고를 어겨 대열을 이탈하여 적과 싸웠고, 네가 할 수 있는 한, 오늘날까지 로마 국가가 유지되어 온 군사 규율을 깨뜨렸으며, 나로 하여금 국가를 잊거나, 혹은 나와 내 가족을 잊어야만 하는 곤경에 빠뜨렸으니, 우리 국가가 그토록 큰 손실을 입어가며 우리의 죄를 치르게 하기보다는, 차라리 우리가 우리의 잘못으로 처벌을 받을 것이다.
triste exemplum, sed in posterum salubre iuventuti erimus.
슬픈 선례가 되겠지만, 미래의 청년들에게는 유익한 본보기가 될 것이다.
§8.7.18me quidem cum ingenita caritas liberum tum specimen istud virtutis deceptum vana imagine decoris in te movet;
나에게도 자식에 대한 천성적인 사랑과, 영광이라는 허망한 환상에 현혹된 저 용맹함의 증거는 너에게 마음을 움직이게 만든다.
§8.7.19sed cum aut morte tua sancienda sint consulum imperia aut inpunitate in perpetuum abroganda, ne te quidem, si quid in te nostri sanguinis est, recusare censeam, quin disciplinam militarem culpa tua prolapsam poena restituas.
하지만 집정관들의 명령이 너의 죽음으로 확립되거나, 혹은 처벌받지 않음으로써 영원히 폐지되어야 하는 이상, 만약 네 안에 우리의 피가 조금이라도 흐르고 있다면, 너 역시 네 잘못으로 무너진 군사 규율을 처벌을 통해 회복하는 것을 거부하지 않을 것이라 생각한다.
§8.7.20i, lictor, deliga ad palum. ” exanimati omnes tam atroci imperio nec aliter quam in se quisque destrictam cernentes securem, metu magis quam modestia quievere.
가라, 릭토르여, 기둥에 묶어라.」 이토록 가혹한 명령에 모두가 숨이 멎는 듯했고, 마치 자신에게 도끼가 겨누어진 것을 보는 것처럼, 복종해서라기보다는 두려움 때문에 조용히 있었다.
§8.7.21itaque velut demerso ab admiratione animo cum silentio defixi stetissent, repente, postquam cervice caesa fusus est cruor, tam libero conquestu coortae voces sunt, ut neque lamentis neque execrationibus parceretur,
그리하여 경악으로 마음이 압도당한 것처럼 침묵 속에 굳어 서 있었을 때, 갑자기 목이 베인 뒤 피가 쏟아지자, 그토록 거침없는 탄식과 함께 목소리들이 터져 나와 비탄도 저주도 아끼지 않았다.
§8.7.22spoliisque contectum iuvenis corpus, quantum militaribus studiis funus ullum concelebrari potest, structo extra vallum rogo cremaretur Manlianaque imperia non in praesentia modo horrenda, sed exempli etiam tristis in posterum essent.
그리고 전리품으로 뒤덮인 청년의 시신은 군인들의 열성으로 치를 수 있는 가장 엄숙한 장례식으로 치러지며, 성벽 밖에 쌓은 장작더미에서 화장되었다. 그리하여 '만리우스의 명령'은 당시에만 끔찍한 것이었을 뿐 아니라, 미래에도 슬픈 선례가 되었다.

어휘·문법 주석

  1. 8.7.1exploratum — 운동을 나타내는 동사 `dimissi erant`에 동반되어 목적을 나타내는 대격 수피눔, '정찰하기 위해'라는 의미.
  2. 8.7.6cordi — `cordi esse`('마음에 들다, 기꺼이 받아들이다') 표현에서 서술적 여격으로 쓰인 `cordi`. `ne... sint` 절은 동사 `efficiemus`의 목적어 역할을 하는 명사절이다.
  3. 8.7.8vinceret an vinceretur — 비인칭 동사 `interesset`의 주어 역할을 하는 이중 간접 의문절. '그가 이기든 지든'을 뜻한다.
  4. 8.7.16obliviscendum sit — 의무를 나타내는 동형용사의 비인칭 용법. 행위자는 여격 `mihi`로 나타나며, 동사 `oblivisci`의 성질에 따라 속격 `rei publicae` 및 `mei meorumque`를 지배하고 있다.
  5. 8.7.19quin... restituas — 부정적 뉘앙스를 동반하여 거부를 뜻하는 동사 `recusare`(여기서는 `ne te quidem... recusare censeam`)에 의해 유도되는 접속법 절(quin 절).

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §8.7.1-8.7.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.7.1-8.7.22

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.