Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §8.11.1-8.11.16

라티움군의 완패와 평민에 대한 토지 분배

1770개 구절 중 409번째 · 라틴어

요약

리비우스는 고대 종교 의식을 기록하는 의의를 밝힌 후, 라티움 전쟁의 마지막 국면을 기술한다. 누미시우스의 주도로 재결집한 라티움군은 토르콰투스에게 패배했고, 로마는 사후 처리를 통해 라티움과 카푸아의 토지를 몰수하여 평민들에게 분배했다.

§8.11.1haec, etsi omnis divini humanique moris memoria abolevit nova peregrinaque omnia priscis ac patriis praeferendo, haud ab re duxi verbis quoque ipsis, ut tradita nuncupataque sunt, referre.
새롭고 외래적인 모든 것을 옛것과 조상들의 것보다 더 좋아함으로 인해 신법과 인법의 모든 관습에 대한 기억이 사라졌을지라도, 나는 이것들을 전해 내려오고 구창된 그대로의 말로 기록해 두는 것이 결코 무익한 일이 아니라고 생각했다.
§8.11.2Romanis post proelium demum factum Samnites venisse subsidio, expectato eventu pugnae, apud quosdam auctores invenio.
나는 어떤 저술가들에게서, 삼니움인들이 전투의 결과를 기다렸다가 전투가 이미 치러진 뒤에야 비로소 로마인들을 돕기 위해 원군으로 왔다는 기록을 본다.
§8.11.3Latinis quoque ab Lavinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, victis demum ferri coeptum;
라티움인들에게도 라비니움으로부터의 원조가, 그들이 논의하느라 시간을 허비하는 사이에, [라티움인들이] 이미 패배한 뒤에야 비로소 초래되기 시작했다.
§8.11.4et, cum iam portis prima signa et pars agminis esset egressa, nuntio adlato de clade Latinorum cum conversis signis retro in urbem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisse ferunt pro paulula via magnam mercedem esse Romanis solvendam.
그리고 이미 문 밖으로 첫 군기들과 행군 대열의 일부가 나갔을 때, 라티움인의 대패에 관한 소식이 전해져 군기를 되돌려 도시로 돌아가게 되었을 때, 그들의 법무관인 밀리오니우스라는 이름의 자가 "매우 짧은 길에 대해 큰 대가가 로마인들에게 지불되어야 할 것이다"라고 말했다고 전해진다.
§8.11.5qui Latinorum pugnae superfuerant multis itineribus dissipati cum se in unum conglobassent, Vescia urbs eis receptaculum fuit.
전투에서 살아남은 라티움인들이 여러 경로로 흩어졌다가 하나로 모였을 때, 베스키아 시가 그들의 피난처가 되었다.
§8.11.6ibi in conciliis Numisius, imperator eorum, ad renovandum bellum principes excitabat adfirmando communem vere Martem belli utramque aciem pari caede prostravisse victoriaeque nomen tantum penes Romanos esse, ceteram pro victis fortunam et illos gerere;
거기서 회의 중에 그들의 장수 누미시우스는, 전쟁의 마르스는 참으로 쌍방에 공평하여 양측 군대를 똑같은 살육으로 쓰러뜨렸으며, 승리라는 이름만이 로마인들의 손에 있을 뿐이고 나머지 운명에 있어서는 그들 또한 패배자처럼 처신하고 있다고 주장함으로써, 전쟁을 재개하도록 지도자들을 격려하고 있었다.
§8.11.7funesta duo consulum praetoria, alterum parricidio filii, alterum consulis devoti caede; trucidatum exercitum omnem, caesos hastatos principesque, stragem et ante signa et post signa factam, triarios postremo rem restituisse; §8.11.8Latinorum etsi pariter accisae copiae sint, tamen supplemento vel Latium propius esse vel Volscos quam Romam;
두 집정관의 본영이 비참한 상태였으니, 한쪽은 아들의 살해로, 다른 쪽은 신들에게 바쳐진 집정관의 죽음으로 그러했으며, 전 군대가 학살당하고 하스타티와 프린키페스들이 쓰러졌으며 군기 앞뒤로 살육이 일어났고 결국 트리아리이가 국면을 회복했을 뿐이라는 것, 라티움인의 군대 또한 똑같이 줄어들었을지라도, 병력 보충을 위해서는 라티움이나 볼스키인들이 로마보다 더 가까이 있다는 것.
§8.11.9itaque, si videatur eis, se, ex Latinis et ex Volscis populis iuventute propere excita, rediturum infesto exercitu Capuam esse Romanosque nihil tum minus quam proelium expectantes necopinato adventu perculsurum.
그러므로 만약 그들이 동의한다면, 자신은 라티움과 볼스키 부족들로부터 신속하게 청년들을 소집한 뒤, 적대적인 군대를 이끌고 카푸아로 돌아가, 그때 전투를 가장 예상하지 못하고 있던 로마인들을 뜻밖의 도래로 타격할 것이라고 했다.
§8.11.10fallacibus litteris circa Latium nomenque Volscum missis, quia, qui non interfuerant pugnae, ad credendum temere faciliores erant, tumultuarius undique exercitus raptim conscriptus convenit. §8.11.11huic agmini Torquatus consul ad Trifanum — inter Sinuessam Minturnasque is locus est — occurrit.
라티움과 볼스키의 이름을 가진 이들 주위에 기만적인 서한이 발송되었고, 전투에 참여하지 않았던 자들은 경솔하게 믿기 쉬운 상태였기 때문에, 사방에서 급조된 군대가 신속히 징집되어 모여들었다.
priusquam castris locus caperetur, sarcinis utrimque in acervum coniectis pugnatum debellatumque est; §8.11.12adeo enim accisae res sunt, ut consuli victorem exercitum ad depopulandos agros eorum ducenti dederent se omnes Latini deditionemque eam Campani sequerentur.
상황이 이토록 파멸적이었기에, 자신들의 토지를 황폐화하기 위해 승리한 군대를 이끌고 오던 집정관에게 모든 라티움인들이 항복했고, 캄파니아인들도 그 항복을 따랐다.
Latium Capuaque agro multati.
라티움과 카푸아는 토지를 몰수당하는 형벌을 받았다.
§8.11.13Latinus ager, Privernati addito agro, et Falernus, qui populi Campani fuerat, usque ad Vulturnum flumen plebi Romanae dividitur.
프리베르눔의 토지가 추가된 라티움의 토지 및, 이전에 캄파니아 시민들의 것이었던 팔레르누스의 토지가 울투르누스 강에 이르기까지 로마 평민들에게 분배된다.
§8.11.14bina in Latino iugera, ita ut dodrante ex Privernati conplerent, data, terna in Falerno quadrantibus etiam pro longinquitate adiectis.
라티움의 토지에서는 프리베르눔의 토지에서 4분의 3(유게룸)을 채워 넣는 방식으로 (인당) 2유게룸씩 주어졌고, 팔레르누스 토지에서는 거리가 먼 것을 감안하여 4분의 1(유게룸)이 추가된 상태로 (인당) 3유게룸씩 주어졌다.
§8.11.15extra poenam fuere Latinorum Laurentes Campanorumque equites, quia non desciverant.
처벌 대상에서 제외된 자들은 라티움인들 중에서는 라우렌테스인들이었고, 캄파니아인들 중에서는 기사들이었는데, 그들이 반역하지 않았기 때문이다.
cum Laurentibus renovari foedus iussum, renovaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum.
라우렌테스인들과는 동맹을 갱신하도록 명령이 내려졌고, 그 후로 매년 라티움 축제 열흘 뒤에 갱신되고 있다.
§8.11.16equitibus Campanis civitas Romana data, monumentoque ut esset, aeneam tabulam in aede Castoris Romae fixerunt.
캄파니아 기사들에게는 로마 시민권이 주어졌고, 이를 기념하기 위해 그들은 로마의 카스토르 신전에 청동 판을 걸었다.
vectigal quoque eis Campanus populus iussus pendere in singulos quotannis — fuere autem mille et sescenti — nummos quadringenos quinquagenos.
또한 캄파니아 민중은 그들(기사들)에게 매년 1인당 450눔무스씩 세금을 내도록 명령받았는데, 그들의 수는 1,600명이었다.

어휘·문법 주석

  1. 8.11.1haec ... referre ... haud ab re duxi — 문장의 주된 뼈대는 `haec ... referre haud ab re duxi`(이러한 것들을 기록하는 것이 헛되지 않다고 생각했다)이며, 그 사이에 접속사 `etsi`(~일지라도)가 이끄는 양보절이 삽입되어 있다. `referre`는 `duxi`의 목적어 역할을 하는 부정사이다.
  2. 8.11.3victis demum ferri coeptum — 수동 부정사 `ferri`(가져와지다)가 비인칭 수동 표현인 `coeptum [est]`(시작되었다)와 결합하여, 시작을 나타내는 동사 자체가 수동태 형태로 쓰였다. 의미상의 대상은 여격 분사 `victis`([이미] 패배한 자들에게)이다.
  3. 8.11.6communem vere Martem belli — "전쟁의 마르스는 참으로 공평하다"라는 표현은 전쟁의 운명이 양측 모두에게 대등하고 불확실하게 작용한다는 라틴어 관용구 `communis Mars`에 기초하고 있다.
  4. 8.11.14dodrante ex Privernati conplerent — `dodrans`는 12분의 9(4분의 3)를 뜻한다. 접속법 미완료 과거 `conplerent`(그것들이 채우도록)의 주어는 분배 대상인 "토지(`iugera`)"이며, 맥락상 라티움 토지에 프리베르눔 토지로부터 4분의 3 유게룸을 더하여 인당 총 2 유게룸이 되도록 채웠음을 의미한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §8.11.1-8.11.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.11.1-8.11.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.