§7.10.1diu inter primores iuvenum Romanorum silentium fuit, cum et abnuere certamen vererentur et praecipuam sortem periculi petere nollent;
로마 청년들의 유력자들 사이에 오랫동안 침묵이 흘렀으니, 이는 그들이 결투를 거절하기를 두려워하면서도 위험의 가장 큰 몫을 자처하기는 원치 않았기 때문이다.
§7.10.2tum T. Manlius L. f. , qui patrem a vexatione tribunicia vindicaverat, ex statione ad dictatorem pergit.
그때 호민관의 괴롭힘으로부터 아버지를 구출해 냈던 루키우스의 아들 티투스 만리우스가 초소에서 독재관에게 나아갔다.
“iniussu tuo” inquit, “imperator, extra ordinem numquam pugnaverim, non si certam victoriam videam;
그가 말했다. “장군님, 당신의 명령 없이는 비록 확실한 승리가 보일지라도 저는 결코 대열을 벗어나 싸우지 않을 것입니다.
§7.10.3si tu permittis, volo ego illi beluae ostendere, quando adeo ferox praesultat hostium signis, me ex ea familia ortum, quae Gallorum agmen ex rupe Tarpeia deiecit. ” §7.10.4tum dictator “macte virtute” inquit “ac pietate in patrem patriamque, T. Manli, esto.
만약 당신께서 허락하신다면, 저 야수에게, 그가 적의 군기 앞에서 저토록 사납게 날뛰고 있으니, 내가 갈리아인들의 무리를 타르페이아 바위에서 밀어 떨어뜨린 그 가문 출신임을 보여주고 싶습니다.” 그때 독재관이 말했다. “티투스 만리우스여, 너의 용기와 부친 및 조국에 대한 효성과 애국심에 축복이 있기를.
perge et nomen Romanum invictum iuvantibus dis praesta. ” armant inde iuvenem aequales;
나아가라, 그리고 신들의 도우심으로 로마의 이름이 불패임을 증명하라.” 그러고 나서 동료들이 그 청년을 무장시켰다.
§7.10.5pedestre scutum capit, Hispano cingitur gladio ad propiorem habili pugnam;
그는 보병용 방패를 집어 들고, 근접전에 편리한 스페인식 칼을 찼다.
armatum adornatumque adversus Gallum stolide laetum et — quoniam id quoque memoria dignum antiquis visum est — linguam etiam ab inrisu exserentem producunt.
무장하고 단장을 마친 그를 동료들은, 어리석게 기뻐하며—이 또한 고대인들에게 기억할 만한 가치가 있는 일로 보였기에—조롱하듯 혀까지 내밀고 있는 갈리아인과 맞서도록 내보냈다.
§7.10.6recipiunt inde se ad stationem, et duo in medio armati spectaculi magis more quam lege belli destituuntur, nequaquam visu ac specie aestimantibus pares.
그러고 나서 그들은 초소로 물러갔고, 무장한 두 사람은 전쟁의 법식이라기보다는 구경거리의 방식에 따라 가운데에 남겨졌는데, 바라보는 이들의 평가에 따르면 겉모습과 체격에서 결코 대등하지 않았다.
§7.10.7corpus alteri magnitudine eximium, versicolori veste pictisque et auro caelatis refulgens armis;
한 사람은 체격이 유달리 크고 다채로운 옷을 입었으며, 채색되고 금으로 새겨진 무기로 번쩍였다.
media in altero militaris statura modicaque in armis habilibus magis quam decoris species.
다른 한 사람은 군인으로서 평균적인 체구에, 화려하기보다는 쓰기 편한 무기를 지닌 수수한 모습이었다.
§7.10.8non cantus, non exsultatio armorumque agitatio vana, sed pectus animorum iraeque tacitae plenum;
노래도 없었고, 날뛰며 무기를 무의미하게 흔들어 대는 일도 없었으며, 오직 용기와 침묵의 분노로 가득 찬 가슴뿐이었다.
omnem ferociam in discrimen ipsum certaminis distulerat.
그는 모든 사나움을 전투의 결정적인 순간으로 미뤄두고 있었다.
§7.10.9ubi constitere inter duas acies, tot circa mortalium animis spe metuque pendentibus, Gallus velut moles superne inminens proiecto laeva scuto in advenientis arma hostis vanum caesim cum ingenti sonitu ensem deiecit;
두 대열 사이에 그들이 서자, 주변의 수많은 사람들의 마음이 희망과 두려움으로 조마조마한 가운데, 갈리아인은 위에서 덮쳐오는 거구처럼 왼손으로 방패를 내밀고, 다가오는 적의 무기를 향해 거대한 소리와 함께 칼을 내리쳤으나 그것은 허사였다.
§7.10.10Romanus mucrone subrecto, cum scuto scutum imum perculisset totoque corpore interior periculo vulneris factus insinuasset se inter corpus armaque, uno alteroque subinde ictu ventrem atque inguina hausit et in spatium ingens ruentem porrexit hostem.
로마인은 칼끝을 위로 치켜들고, 자신의 방패로 상대방 방패의 아랫부분을 강하게 밀어붙인 뒤, 온몸을 부상당할 위험이 없는 안쪽 품으로 들이밀어 몸과 무기 사이로 파고들었으며, 이어서 단 한두 번의 타격으로 복부와 서타구니를 찔렀고, 거대한 공간을 덮치며 쓰러지는 적을 대지에 눕혔다.
§7.10.11iacentis inde corpus ab omni alia vexatione intactum uno torque spoliavit, quem respersum cruore collo circumdedit suo.
그러고 나서 쓰러진 적의 시신을 다른 어떠한 훼손도 없이 온전히 둔 채, 오직 목걸이 하나만을 빼앗아, 피에 젖은 그것을 자신의 목에 걸았다.
§7.10.12defixerat pavor cum admiratione Gallos;
감탄과 뒤섞인 공포가 갈리아인들을 얼어붙게 만들었다.
Romani alacres ab statione obviam militi suo progressi, gratulantes laudantesque ad dictatorem perducunt.
로마인들은 기뻐 날뛰며 초소로부터 자신들의 전사를 맞이하러 나아갔고, 축하하고 찬양하며 그를 독재관에게로 데려갔다.
§7.10.13inter carminum prope in modum incondita quaedam militariter ioculantes Torquati cognomen auditum; celebratum deinde posteris etiam familiaeque honori fuit.
거의 노래와 같은 방식으로 거칠게 군인답게 농담을 주고받는 와중에 “토르쿠아투스”라는 별칭이 들렸고, 이는 나중에 후대에도 전해져 가문의 영예가 되었다.
§7.10.14dictator coronam auream addidit donum mirisque pro contione eam pugnam laudibus tulit.
독재관은 황금 관을 선물로 더하였고, 집회 앞에서 그 전투를 경이로운 찬사로 드높였다.