§6.2.1nec diu licuit quietis consilia erigendae ex tam gravi casu rei publicae secum agitare.
또한 이처럼 중대한 재앙으로부터 국가를 다시 일으켜 세우기 위한 계획을 평온함 속에서 서로 깊이 논의하는 것이 그들에게 오랫동안 허락되지 않았다.
§6.2.2hinc Volsci, veteres hostes, ad extinguendum nomen Romanum arma ceperant; hinc Etruriae principum ex omnibus populis coniurationem de bello ad fanum Voltumnae factam mercatores adferebant.
한쪽에서는 오래된적인 볼스키인들이 로마의 이름을 지워버리기 위해 무기를 들었고, 다른 쪽에서는 에트루리아의 모든 부족의 우두머리들이 볼툼나 신전에서 전쟁을 위한 동맹을 맺었다는 소식을 상인들이 전해왔다.
§6.2.3novus quoque terror accesserat defectionis Latinorum Hernicorumque, qui post pugnam ad lacum Regillum factam per annos prope centum numquam ambigua fide in amicitia populi Romani fuerant.
라티움인들과 헤르니키인들의 이탈이라는 새로운 공포도 더해졌는데, 이들은 레길루스 호수 전투 이후 거의 백 년 동안 단 한 번도 흔들림 없는 충성으로 로마 인민과의 우호 관계를 유지해 왔던 자들이었다.
Itaque, §6.2.4cum tanti undique terrores circumstarent appareretque omnibus non odio solum apud hostis sed contemptu etiam inter socios nomen Romanum laborare, §6.2.5placuit eiusdem auspiciis defendi rem publicam, cuius recuperata esset, dictatoremque dici M. Furium Camillum.
그리하여, 사방에서 이토록 큰 공포가 에워싸고 있었으며, 로마의 이름이 적들 사이에서는 증오의 대상일 뿐만 아니라 동맹국들 사이에서도 경멸의 대상이 되어 고통받고 있음이 모두에게 자명해졌으므로, 국가를 수복한 바로 그 인물의 비호(auspicia) 아래에서 국가가 방위되도록 하고, 마르쿠스 푸리우스를 독재관으로 지명하는 것이 결정되었다.
§6.2.6is dictator C. Servilium Ahalam magistrum equitum dixit iustitioque indicto dilectum iuniorum habuit ita, ut seniores quoque, quibus aliquid roboris superesset, in verba sua iuratos centuriaret.
독재관이 된 그는 가이우스 세르빌리우스 아할라를 기병장관으로 지명하고, 재판 투쟁 중지를 선언한 뒤 젊은이들의 징집을 실시하였는데, 얼마간의 체력이 남아 있는 연장자들도 그의 명령에 충성을 서약하게 한 뒤 백인대에 편성할 정도였다.
§6.2.7exercitum conscriptum armatumque trifariam divisit.
그는 징집되어 무장된 군대를 세 갈래로 나누었다.
§6.2.8partem unam in agro Veiente Etruriae opposuit, alteram ante urbem castra locare iussit;
한 부분은 에트루리아에 맞서기 위해 웨이이 영토에 배치했고, 다른 한 부분은 도시 앞에 진영을 구축하도록 명령했다.
tribuni militum his A. Manlius, illis, qui adversus Etruscos mittebantur, L. Aemilius praepositus;
후자의 군사무관으로는 아울루스 만리우스가, 에트루리아인들을 상대로 파견된 전자의 군대에는 루키우스 아이밀리우스가 배치되었다.
tertiam partem ipse ad Volscos duxit nec procul a Lanuvio — ad Mecium is locus dicitur — castra oppugnare est adortus.
세 번째 부분은 자신이 직접 볼스키인들을 향해 이끌었고, 라누비움에서 멀지 않은 곳—그곳은 메키우스라 불린다—에서 적의 진영을 공격하기 시작했다.
quibus ab contemptu, §6.2.9quod prope omnem deletam a Gallis Romanam iuventutem crederent, ad bellum profectis tantum Camillus auditus imperator terroris intulerat, ut vallo se ipsi, vallum congestis arboribus saepirent, ne qua intrare ad munimenta hostis posset.
볼스키인들은 경멸감 속에서, 즉 로마의 청년들이 갈리아인들에 의해 거의 전멸했다고 믿었기 때문에 전쟁에 나섰던 것인데, 카밀루스가 사령관이라는 소문을 들은 것만으로도 너무나 큰 공포를 느끼게 되어, 적이 어느 곳으로도 방어선 내부로 들어오지 못하도록 스스로를 목책으로 둘러싸고, 그 목책을 쌓아 올린 나무들로 빽빽하게 막아버렸다.
quod ubi animadvertit Camillus, §6.2.10ignem in obiectam saepem conici iussit, et forte erat vis magna venti versa in hostem;
카밀루스가 이를 알아차렸을 때, 그는 앞을 가로막고 있는 장애물에 불을 던지라고 명령했고, 마침 적을 향해 강한 바람이 불고 있었다.
§6.2.11itaque non aperuit solum incendio viam, sed flammis in castra tendentibus vapore etiam ac fumo crepituque viridis materiae flagrantis ita consternavit hostes, ut minor moles superantibus vallum militibus munitum in castra Volscorum Romanis fuerit, quam transcendentibus saepem incendio absumptan fuerat.
그리하여 화재는 길을 열었을 뿐만 아니라, 불길이 진영을 향해 뻗어 가고, 타오르는 젖은 나무에서 나는 열기와 연기, 그리고 딱딱 소리로 적들을 너무나 당황하게 만들었으므로, 로마 병사들이 방어된 목책을 넘어 볼스키인의 진영으로 들어갈 때 겪은 곤경은, 화재로 소실된 장애물을 넘어갈 때보다 오히려 더 적을 정도였다.
§6.2.12fusis hostibus caesisque cum castra impetu cepisset dictator, praedam militi dedit quo minus speratam minime largitore duce, eo militi gratiorem,
적들을 패퇴시키고 살육한 후 독재관이 돌격으로 진영을 점령했을 때, 그는 병사들에게 전리품을 나누어 주었는데, 결코 베풀기를 좋아하지 않는 사령관으로부터 전혀 예상치 못했던 전리품이었기에 병사들에게는 그만큼 더욱 기쁜 일이었다.
§6.2.13persecutus deinde fugientes cum omnem Volscum agrum depopulatus esset, ad deditionem Volscos septuagesimo demum anno subegit.
이어 도망치는 자들을 추격하여 볼스키인의 영토 전체를 황폐화한 후, 마침내 70년 만에 볼스키인들을 항복시켰다.
§6.2.14victor ex Volscis in Aequos transiit et ipsos bellum molientes;
볼스키인들을 상대로 승리자가 된 그는 똑같이 전쟁을 도모하고 있던 아이쿠이인들에게로 나아갔다.
exercitum eorum ad Bolas oppressit nec castra modo sed urbem etiam adgressus impetu primo cepit.
그는 볼라이 근처에서 그들의 군대를 격파하고, 진영뿐만 아니라 도시까지 첫 공격으로 점령했다.