§6.1.1quae ab condita urbe Roma ad captam urbem eandem Romani sub regibus primum, consulibus deinde ac dictatoribus decemvirisque ac tribunis consularibus gessere, foris bella, domi seditiones, quinque libris exposui,
로마 건국부터 동일한 도시 로마의 함락에 이르기까지, 로마인들이 처음에는 왕들의 치하에서, 다음에는 집정관, 독재관, 10인 위원회, 그리고 집정관 권한의 군사 호민관 치하에서 행한 국외에서의 전쟁과 국내에서의 소요를 나는 다섯 권의 책에 서술했다.
§6.1.2res cum vetustate nimia obscuras, velut quae magno ex intervallo loci vix cernuntur, tum quod parvae et rarae per eadem tempora litterae fuere, una custodia fidelis memoriae rerum gestarum, et quod, etiam si quae in commentariis pontificum aliisque publicis privatisque erant monumentis, incensa urbe pleraeque interiere.
그 역사적 사실들은 너무나 오래된 세월 탓에, 마치 먼 거리에서는 거의 보이지 않는 사물처럼 불분명한데, 이는 역사적 사실에 대한 충실한 기억의 유일한 파수꾼인 문자 기록이 그 당시에는 매우 적고 드물었기 때문이며, 또한 비록 제사장들의 기록이나 그 밖의 공적·사적 기념물에 어떤 기록이 남아 있었다 하더라도, 도시가 불탈 때 그 대부분이 소실되었기 때문이다.
§6.1.3clariora deinceps certioraque ab secunda origine velut ab stirpibus laetius feraciusque renatae urbis gesta domi militiaeque exponentur.
이제부터는 제2의 기원으로부터, 마치 그루터기에서 더욱 푸르고 풍요롭게 거듭난 도시의, 국내 및 전장에서의 더욱 명백하고 확실한 업적들이 서술될 것이다.
§6.1.4ceterum primo, quo adminiculo erecta erat, eodem innixa, M. Furio principe, stetit, neque eum abdicare se dictatura nisi anno circumacto passi sunt.
그러나 처음에 국가는 자신을 일으켜 세웠던 바로 그 버팀목에 의지하여, 마르쿠스 푸리우스를 지도자로 삼아 버텨냈다. 그리고 사람들은 만 1년이 지나기 전에는 그가 독재관 직에서 물러나는 것을 허락하지 않았다.
§6.1.5comitia in insequentem annum tribunos habere, quorum in magistratu capta urbs esset, non placuit; res ad interregnum rediit.
다음 해의 호민관들을 선출하기 위해, 그들의 임기 중에 도시가 함락되었던 바로 그 호민관들이 민회를 개최하는 것은 승인되지 않았고, 사태는 공위 기간으로 되돌아갔다.
§6.1.6cum civitas in opere ac labore adsiduo reficiendae urbis teneretur, interim Q. Fabio, simul primum magistratu abiit, ab Cn. Marcio tribuno plebis dicta dies est, quod legatus in Gallos, ad quos missus erat orator, contra ius gentium pugnasset;
시민들이 도시 재건의 끊임없는 작업과 노동에 매여 있을 때, 그 사이에 퀸투스 파비우스는 관직에서 물러나자마자 호민관 그나이우스 마르키우스에 의해 재판 기일이 지정되었으니, 이는 그가 사절로서 파견되었던 상대인 갈리아인들을 상대로 만민법에 반하여 싸웠다는 이유 때문이었다.
§6.1.7cui iudicio eum mors adeo opportuna, ut voluntariam magna pars crederet, subtraxit.
이 재판으로부터 그를 모면하게 한 것은 매우 시의적절한 죽음이었으니, 대부분의 사람들이 그것을 자살이라고 믿었을 정도였다.
interregnum initum;
그리하여 공위 기간이 시작되었다.
§6.1.8P. Cornelius Scipio interrex fuit, post eum M. Furius Camillus.
푸블리우스 코르네리우스 스키피오가 공위관이 되었고, 그의 뒤를 이어 마르쿠스 푸리우스 카밀루스가 선출되었다.
is tribunos militum consulari potestate creat L. Valerium Publicolam iterum, L. Verginium, P. Cornelium, A. Manlium, L. Aemilium, L. Postumium.
카밀루스는 집정관 권한의 군사 호민관으로 루키우스 발레리우스 푸블리콜라(두 번째), 루키우스 베르기니우스, 푸블리우스 코르네리우스, 아울루스 만리우스, 루키우스 에밀리우스, 루키우스 포스투미우스를 선출했다.
§6.1.9hi ex interregno cum extemplo magistratum inissent, nulla de re prius quam de religionibus senatum consuluere.
이들은 공위 기간이 끝나자마자 즉시 관직에 취임하여, 종교에 관한 일보다 먼저 그 어떤 일에 대해서도 원로원에 자문하지 않았다.
§6.1.10in primis foedera ac leges — erant autem eae duodecim tabulae et quaedam regiae leges — conquiri, quae conparerent, iusserunt.
그들은 무엇보다 먼저 조약과 법률들—그것들은 12표법과 몇몇 왕정 시대의 법률들이었는데—가운데 현존하는 것들을 찾아내도록 명령했다.
alia ex eis edita etiam in vulgus; quae autem ad sacra pertinebant, a pontificibus maxime, ut religione obstrictos haberent multitudinis animos, suppressa.
그것들 중 일부는 일반 민중에게도 공개되었으나, 신성한 제의에 관한 것들은 민중의 마음을 종교적 의무로 묶어두기 위해 주로 제사장들에 의해 비닉되었다.
§6.1.11tum de diebus religiosis agitari coeptum, diemque a. d. quintum decimum kal. Sextiles, duplici clade insignem, quo die ad Cremeram Fabii caesi, quo deinde ad Aliam cum exitio urbis foede pugnatum, a posteriore clade Alliensem appellarunt insignemque religione rei ullius publice privatimque agendae fecerunt.
이어 불길한 날들에 대한 논의가 시작되었고, 8월 초하루 전 15일째 되는 날(7월 18일)을, 크레메라 강에서 파비우스 가문이 학살당하고 그 후 알리아 강에서 도시의 파멸을 동반한 비참한 전투가 벌어진 이중의 참화로 악명 높은 날이라 하여, 후자의 참화에서 이름을 따 '알리아의 날'이라 부르고, 공사를 불문하고 그 어떤 활동도 행하는 것을 금기시하는 날로 삼았다.
§6.1.12quidam, quod postridie idus Quinctiles non litasset Sulpicius tribunus militum neque inventa pace deum post diem tertium obiectus hosti exercitus Romanus esset, etiam postridie idus rebus divinis supersederi iussum; inde, ut postridie kalendas quoque ac nonas eadem religio esset, traditum putant.
어떤 이들은, 7월 이두스 다음 날(7월 16일)에 군사 호민관 술피키우스가 합당한 희생 제물을 바치지 못해 신들의 은총을 얻지 못한 채, 사흘 뒤에 로마 군대가 적에게 노출되었기 때문에, 이두스 다음 날에도 신성한 의식을 보류하라는 명령이 내려졌고, 이로부터 칼렌다이와 노나이 다음 날에도 동일한 금기가 적용되게 되었다는 전승이 내려왔다고 생각한다.