§5.37.1cum tanta moles mali instaret — adeo obcaecat animos fortuna, ubi vim suam ingruentem refringi non vult —, civitas, quae adversus Fidenatem ac Veientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset, §5.37.2ea tunc invisitato atque inaudito hoste ab Oceano terrarumque ultimis oris bellum ciente nihil extraordinarii imperii aut auxilii quaesivit.
이토록 거대한 재앙의 덩어리가 임박해 있었음에도 — 운명은 닥쳐오는 자신의 힘이 꺾이는 것을 바라지 않을 때, 그만큼 사람들의 마음을 눈멀게 만든다 —, 피데나이와 베이이의 적 및 기타 이웃 민족들에 맞서 최후의 수단에 호소하며 여러 위기 속에서 독재관을 임명하곤 했던 그 국가는, 그 당시에는, 대양과 대지의 극변에서 발발하여 전쟁을 일으키는, 듣지도 보지도 못한 적을 맞이하여 어떠한 비상 지휘권이나 원조도 구하지 않았다.
§5.37.3tribuni, quorum temeritate bellum contractum erat, summae rerum praeerant dilectumque nihilo accuratiorem, quam ad media bella haberi solitus erat, extenuantes etiam famam belli habebant.
그들의 무모함으로 전쟁을 자초한 군사 집정관들이 국정을 주도하고 있었으나, 그들은 일반적인 가벼운 전쟁에 대해 실시되던 것보다 조금도 세심하지 않은 징집을 행하였고, 전쟁에 대한 소문조차 과소평가하고 있었다.
§5.37.4interim Galli, postquam accepere ultro honorem habitum violatoribus iuris humani elusamque legationem suam esse, flagrantes ira, cuius inpotens est gens, confestim signis convulsis citato agmine iter ingrediuntur.
한편 갈리아인들은 인간의 법을 어긴 자들에게 도리어 명예가 주어지고 자신들의 사절단이 농락당했다는 소식을 듣자마자, 그 종족이 자제할 수 없는 분노에 휩싸여 즉시 군기를 뽑아 들고 신속한 행군으로 길을 나섰다.
§5.37.5ad quorum praetereuntium raptim tumultum cum exterritae urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam se ire magno clamore significabant, quacumque ibant, equis virisque longe ac late fuso agmine inmensum obtinentes loci.
그들이 급히 지나가며 일으키는 소란에 겁먹은 도시들이 무기를 찾아 모여들고 농민들의 피난이 일어나는 와중에, 그들은 자신들이 로마로 가고 있음을 큰 함성으로 알렸고, 가는 곳마다 말과 사람들로 멀고 넓게 퍼진 군세로 엄청난 땅을 점령해 나갔다.
§5.37.6sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, deinceps inde aliorum populorum, plurimum terroris Romam celeritas hostium tulit,
그러나 소문과 클루시움인들, 그리고 이어서 다른 민족들의 사자들이 보낸 소식이 먼저 전해졌음에도 불구하고, 적들의 신속함이야말로 로마에 가장 근공포를 가져다주었다.
§5.37.7quippe quibus velut tumultuario exercitu raptim ducto aegre ad undecimum lapidem occursum est, qua flumen Alia Crustuminis montibus praealto defluens alveo haud multum infra viam Tiberino amni miscetur.
그도 그럴 것이, 마치 임시 급조된 군대가 다급히 이끌려 나온 것처럼 제11마일 표석에서 겨우 그들을 맞닥뜨릴 수 있었기 때문인데, 그곳은 알리아강이 크루스투메리움 산맥에서 매우 깊은 강바닥을 흘러내려 와 길에서 그리 멀지 않은 하류에서 테베레강과 합류하는 지점이었다.
§5.37.8iam omnia contra circaque hostium plena erant, et nata in vanos tumultus gens truci cantu clamoribusque variis horrendo cuncta conpleverant sono.
이미 앞과 주변은 모두 적들로 가득 차 있었고, 허무한 소란을 위해 태어난 종족은 잔혹한 노래와 다양한 외침으로 끔찍한 소리를 온 누리에 채우고 있었다.