§45.38.1“equidem ipse aliter adfectus animo sum, qui apud exercitum mihi loqui videar, quam paulo ante eram, cum ad plebem urbanam spectabat oratio.
“실로 저 자신의 마음가짐은, 이제 군대 앞에서 말하고 있는 것처럼 여겨지기에, 조금 전에 도시 평민을 향해 연설하고 있었을 때와는 다릅니다.
§45.38.2quid autem dicitis, milites? aliquis est Romae, praeter Persea, qui triumphari de Macedonibus nolit: et eum non isdem manibus discerpitis, quibus Macedonas vicistis? vincere vos prohibuisset, si potuisset, qui triumphantis urbem inire prohibet.
그러나 군사들이여, 그대들은 무엇이라 말하겠습니까? 로마에 페르세우스를 제외하고 마케도니아에 대한 개선식이 거행되기를 원치 않는 자가 있단 말입니까? 그리고 그대들은 마케도니아인들을 무찌른 바로 그 손으로 그 자를 갈기갈기 찢어발기지 않겠습니까? 개선하는 자가 도성에 들어오는 것을 막는 자는, 만일 수만 있었다면 그대들이 승리하는 것조차 막았을 것입니다.
§45.38.3erratis, milites, si triumphum imperatoris tantum et non militum quoque et universi populi Romani esse decus censetis.
군사들이여, 만일 개선식이 장군 한 사람만의 영예이며 군사들과 로마 온 백성의 영예이기도 하다고 생각하지 않는다면, 그대들은 잘못 생각하는 것입니다.
§45.38.4non unius in hoc Pauli.
이 일에 있어서, 파울루스 한 사람의 [영광만이 걸려 있는 것]이 아닙니다.
multi etiam, qui ab senatu non inpetrarunt triumphum, in monte Albano triumpharunt;
원로원으로부터 개선식을 허락받지 못한 많은 이들도 알바누스산에서 개선식을 거행했습니다.
nemo L. Paulo magis eripere decus perfecti belli Macedonici potest quam C. Lutatio primi Punici belli, quam P. Cornelio secundi, quam illi, qui triumphaverant;
루키우스 파울루스로부터 완수된 마케도니아 전쟁의 영예를 빼앗는 것은, 제1차 포에니 전쟁의 가이우스 루타티우스로부터, 제2차 포에니 전쟁의 푸블리우스 코르넬리우스로부터, 이미 개선식을 거행했던 그들로부터 [그 영예를] 빼앗을 수 없는 것과 마찬가지로, 그 누구에게도 불가능합니다.
§45.38.5nec L. Paulum minorem aut maiorem imperatorem triumphus faciet —, militum magis in hoc universique populi Romani fama agitur,
또한 개선식이 루키우스 파울루스를 더 미약한 장군으로 만들지도, 더 위대한 장군으로 만들지도 않을 것입니다. 이 일에서 더 크게 걸려 있는 것은 군사들과 로마 온 백성의 평판입니다.
§45.38.6primum ne invidiae et ingrati animi adversus clarissimum quemque civem opinionem habeat et imitari in hoc populum Atheniensem lacerantem invidia principes suos videatur.
첫째는 가장 이름 높은 시민 개개인에 대하여 시기와 배은망덕한 마음을 품고 있다는 평판을 얻지 않기 위함이요, 이 일에 있어서 시기심으로 자신들의 지도자들을 찢어발겼던 아테네 민중을 모방하는 것처럼 보이지 않기 위함입니다.
§45.38.7satis peccatum in Camillo a maioribus vestris est, quem tamen ante receptam per eum a Gallis urbem violarunt;
그대들의 선조가 카밀루스에게 저지른 잘못은 그것으로 충분하며, 그럼에도 그들은 그에 의해 가리아인들로부터 도성이 탈환되기 전에 그를 모독했습니다.
satis nuper a vobis in P. Africano.
그대들이 최근 푸블리우스 아프리카누스에게 저지른 잘못도 그것으로 충분합니다.
Literni domicilium et sedem fuisse domitoris Africae, Literni sepulcrum ostendi erubescamus.
아프리카의 정복자의 주소이자 거처였던 곳이 리테르눔이었고, 리테르눔에 그의 무덤이 표시되어 있다는 것을 우리는 부끄러워해야 합니다.
§45.38.8gloria sit par illis viris L. Paulus, iniuria vestra ne exaequetur.
루키우스 파울루스가 저 위대한 이들과 영광에 있어서는 대등하기를, 그대들의 부당한 처사로 인해 [불우함에 있어서] 대등해지지 않기를 바랍니다.
haec igitur primum infamia deleatur, foeda apud alias gentes, damnosa apud nostros.
그러므로 다른 민족들에게는 추악하고 우리 동포들에게는 해로운 이 오명이 먼저 씻겨 나가도록 합시다.
§45.38.9quis enim aut Africani aut Pauli similis esse in tam ingrata et inimica bonis civitate velit?
이토록 배은망덕하고 훌륭한 이들에게 적대적인 국가에서, 도대체 누가 아프리카누스나 파울루스 같은 사람이 되기를 원하겠습니까?
§45.38.10si infamia nulla esset et de gloria tantum ageretur, qui tandem triumphus non communem nominis Romani gloriam habet?
만일 아무런 오명도 없고 오직 영광만이 문제 된다 하더라도, 도대체 어떤 개선식이 로마라는 이름의 공동의 영광을 품고 있지 않겠습니까?
§45.38.11tot de Gallis triumphi, tot de Hispanis, tot de Poenis ipsorum tantum imperatorum an populi Romani dicuntur? quemadmodum non de Pyrrho modo nec de Hannibale, sed de Epirotis Carthaginiensibusque triumphi acti sunt, sic non M’. Curius tantum nec P. Cornelius, sed Romani triumpharunt.
가리아에 대한 그토록 많은 개선식, 에스파냐에 대한 그토록 많은, 카르타고에 대한 그토록 많은 개선식들이 장군들만의 것이라 일컬어집니까, 아니면 로마 백성의 것이라 일컬어집니까? 피루스뿐만 아니라 한니발뿐만 아니라 에페이로스인들과 카르타고인들에 대해서도 개선식이 거행되었던 것처럼, 마니우스 쿠리우스뿐만 아니라 푸블리우스 코르넬리우스뿐만 아니라 로마인들이 개선식을 거행한 것입니다.
§45.38.12militum quidem propria est causa, qui et ipsi laureati et quisque donis, quibus donati sunt, insignes Triumphum nomine cientes suasque et imperatoris laudes canentes per urbem incedunt.
참으로 군사들의 입장은 그들 자신의 고유한 것이니, 그들 스스로도 월계관을 쓰고 제각기 수여받은 포상으로 치장한 채, '개선식'의 이름을 외치고 자신들과 장군의 찬가를 노래하며 도성을 행진하기 때문입니다.
§45.38.13si quando non deportati ex provincia milites ad triumphum sunt, fremunt;
만일 어쩌다 군사들이 개선식을 위해 속주로부터 데려와지지 않는 일이 있다면 그들은 불평합니다.
et tamen tum quoque se absentis, quod suis manibus parta victoria sit, triumphare credunt.
하지만 그때조차 그들은 자신들의 손으로 승리가 쟁취되었기에 비록 몸은 떠나 있을지라도 자신들이 개선식을 거행하고 있다고 믿습니다.
§45.38.14si quis vos interroget, milites, ad quam rem in Italiam deportati et non statim confecta provincia dimissi sitis, quid Romam frequentes sub signis veneritis, quid moremini hic et non diversi domos quisque abeatis vestras, quid aliud respondeatis, quam vos triumphantis videri velle? vos certe victores conspici velle debebatis.
군사들이여, 만일 누군가 그대들에게 무슨 일로 이탈리아로 데려와졌으며 속주의 일이 완료된 즉시 해산되지 않았는지, 어찌하여 그대들이 군기 아래 떼를 지어 로마로 왔는지, 왜 여기서 지체하며 제각기 흩어져 집으로 돌아가지 않는지 묻는다면, 그대들은 개선식을 거행하는 모습을 보이고 싶기 때문이라는 것 외에 달리 무엇이라 답하겠습니까? 그대들은 분명 승리자로서 남들의 눈에 비치기를 원했어야 마땅합니다.”