Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §40.40.1-40.40.15

로마 기병의 돌격과 켈티베리아인에 대한 대승

1770개 구절 중 1543번째 · 라틴어

요약

로마군과 켈티베리아인의 치열한 전투에서 로마 기병의 과감한 돌격으로 적의 쐐기 대형이 무너져 로마군이 결정적인 승리를 거두었다. 이후 풀비우스와 셈프로니우스는 병력을 재편했고 풀비우스는 로마로 귀환했다.

§40.40.1atrox ubique proelium, sed varia fortuna erat.
도처에서 치열한 전투가 벌어졌으나, 전황은 다양했다.
egregie legiones, nec segnius duae alae pugnabant: externa auxilia ab simili armatura, meliore aliquantum militum genere urgebantur, nec locum tueri poterant.
군단병들은 훌륭히 싸웠고, 두 날개 역시 그에 못지않게 활발히 싸웠다. 외국의 보조병들은 무장은 비슷하지만 병사의 질이 다소 우수한 적들에게 밀려, 자리를 지킬 수 없었다.
§40.40.2Celtiberi ubi ordinata acie et signis collatis se non esse pares legionibus senserunt,
켈티베리아인들은 대열을 정렬하고 격돌하는 정면 승부에서는 자신들이 군단병들의 상대가 되지 못한다는 것을 깨닫자, 쐐기꼴 대형으로 돌격을 감행했다.
§40.40.3cuneo impressionem fecerunt, quo tantum valent genere pugnae, ut quamcumque partem perculere impetu suo, sustineri nequeant.
그들은 이러한 종류의 전투에 매우 강하여, 그들의 충격으로 타격을 입은 곳은 어디든 버텨낼 수가 없을 정도였다.
tunc quoque turbatae legiones sunt, prope interrupta acies.
이때에도 군단들은 교란되었고, 대열은 거의 끊어질 뻔했다.
§40.40.4quam trepidationem ubi Flaccus conspexit, equo advehitur ad legionarios equites, et “ni quid auxilii in vobis est, actum iam de hoc exercitu erit. ” cum undique acclamassent, quin ederet, quid fieri vellet: non segniter imperium exsecuturos;
플라쿠스가 이 소란을 목격하자마자, 그는 말을 타고 군단 기병들에게 달려가 이렇게 말했다. "그대들에게 아무런 도움이 없다면, 이 군대의 운명은 이제 끝장이다." 그들이 사방에서, 무엇이 행해지기를 바라는지 밝혀달라고, 명령을 지체 없이 수행하겠다고 소리쳤을 때, 그는 말했다.
§40.40.5“duplicate turmas” inquit, “duarum legionum equites, et permittite equos in cuneum hostium, quo nostros urgent.
"두 군단의 기병들이여, 기병대를 배로 늘리고, 우리 병사들을 압박하고 있는 적의 쐐기 대형으로 말을 돌진시켜라.
id cum maiore vi facietis, si effrenatos in eos equos immittitis;
고삐를 풀고 적들에게 말을 돌진시킨다면, 너희는 더 큰 힘으로 이 일을 해낼 것이다.
§40.40.6quod saepe Romanos equites cum magna laude fecisse sua memoriae proditum est. ” §40.40.7dicto paruerunt detractisque frenis bis ultro citroque cum magna strage hostium, infractis omnibus hastis, transcurrerunt.
이것이야말로 로마 기병들이 종종 큰 찬사를 받으며 행해 왔다고 기억으로 전해 내려오는 바이다." 그들은 말에 복종하여 고삐를 떼어내고, 적들을 크게 도륙하고 모든 창을 부러뜨리며 적진을 이리저리 두 번 가로질러 달렸다.
dissipato cuneo, §40.40.8in quo omnis spes fuerat, Celtiberi trepidare et prope omissa pugna locum fugae circumspicere.
쐐기 대형이 흩어지자, 그곳에 모든 희망을 걸고 있던 켈티베리아인들은 공황에 빠졌고, 전투를 거의 포기한 채 도망칠 곳을 사방으로 두리번거렸다.
§40.40.9et alarii equites postquam Romanorum equitum tam memorabile facinus videre, et ipsi virtute eorum accensi sine ullius imperio in perturbatos iam hostes equos immittunt.
그리고 보조군 기병들 역시 로마 기병들의 그토록 기억할 만한 공적을 목격하자, 자신들도 그들의 용기에 자극받아 아무런 명령도 없이 이미 혼란에 빠진 적들을 향해 말을 돌진시켰다.
§40.40.10tunc vero Celtiberi omnes in fugam effunduntur, et imperator Romanus aversos hostes contemplatus aedem Fortunae equestri Iovique optimo maximo ludos vovit.
이때에야말로 모든 켈티베리아인들이 사방으로 도망쳤고, 로마의 사령관은 퇴각하는 적들을 바라보며 '기사들의 포르투나' 신전과 '지선지고한 유피테르'에게 경기를 봉헌할 것을 서약했다.
§40.40.11caeduntur Celtiberi per totum saltum dissipati fuga.
켈티베리아인들은 도망치며 온 고개에 흩어져 살륙당했다.
decem et septem milia hostium caesa eo die tradiintur, vivi capti plus tria milia septingenti, cum signis militaribus septuaginta septem, equis prope sescentis.
이날 적 만 칠천 명이 전사했다고 전해지며, 생포된 자는 삼천칠백 명 이상이고, 군기 일흔일곱 개와 말 약 육백 마리도 노획되었다.
§40.40.12in suis castris eo die victor exercitus mansit.
승리한 군대는 그날 자신들의 진영에 머물렀다.
victoria non sine iactura militum fuit:
승리는 군사들의 손실 없이 이루어지지 않았다.
§40.40.13quadringenti septuaginta duo milites Romani, socium ac Latini nominis mille decem et novem, cum his tria milia militum auxiliariorum perierunt.
로마 군사 사백칠십이 명, 동맹시 및 라틴 시민 천십구 명, 그리고 이들과 함께 보조군 삼천 명이 전사했다.
ita victor exercitus renovata priore gloria Tarraconem est perductus.
이리하여 이전의 영광을 새롭게 한 승리한 군대는 타라코로 인도되었다.
§40.40.14venienti Fulvio Ti. Sempronius praetor, qui biduo ante venerat, obviam processit gratulatusque est, quod rem publicam egregie gessisset.
도착한 풀비우스를 맞이하러 이틀 전에 도착했던 법무관 티베리우스 셈프로니우스가 나아와, 국가의 일을 훌륭하게 수행한 것을 축하했다.
cum summa concordia, quos dimitterent quosque retinerent milites, composuerunt.
그들은 극도의 화합 속에서 어떤 군사들을 제대시키고 어떤 군사들을 잔류시킬지를 합의했다.
§40.40.15inde Fulvius exauctoratis militibus in naves impositis Romam est profectus, Sempronius in Celtiberiam legiones duxit.
그 후 풀비우스는 제대된 군사들을 배에 태우고 로마로 출발했으며, 셈프로니우스는 군단들을 이끌고 켈티베리아로 향했다.

어휘·문법 주석

  1. §40.40.1ab simili armatura, meliore aliquantum militum genere — ab에 의해 인도되는 탈격 명사 armatura와 genere는 수동태 동사 urgebantur의 행위자를 나타내지만, 추상명사('무장', '질')가 사용됨으로써 환유적으로 '유사한 무장을 하고 좀 더 우수한 병질로 구성된 적군'을 가리킨다.
  2. §40.40.4quin ederet, quid fieri vellet — 접속법 ederet과 함께 쓰인 quin은 주저함이나 지체를 부정하는 명사절을 인도하는데, 여기서는 그러한 동사가 직접 제시되지는 않았으나 병사들의 큰 외침(acclamassent)에 내포된 "망설이지 말고 말해 달라"는 재촉의 뉘앙스에 걸려, "주저하지 말고 (바라는 바를) 밝혀 달라고 (외쳤다)"는 간접 명령에 준하는 의미를 나타낸다.
  3. §40.40.4non segniter imperium exsecuturos — acclamassent에 이어지는 간접 화법의 대격 부정사구로, 미래 능동 부정사 exsecuturos [esse]의 주어 대격인 se가 생략되어 있다.
  4. §40.40.8Celtiberi trepidare et prope omissa pugna locum fugae circumspicere — 부정사 trepidare와 circumspicere는 역사적 부정사(historical infinitive)로, 주격 주어인 Celtiberi와 함께 쓰여 과거의 긴박하거나 급격히 전개되는 동작을 묘사하며, 직설법 미완료 과거(또는 완료 과거)와 동등하게 기능한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §40.40.1-40.40.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.40.1-40.40.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.