§40.39.1eodem anno in Hispania Fulvius Flaccus proconsul, quia successor in provinciam tardius veniebat, educto exercitu ex hibernis ulteriorem Celtiberiae agrum, unde ad deditionem non venerant, institit vastare.
같은 해 히스파니아에서 전직 집정관 풀비우스 플라쿠스는 후임자가 속주로 오는 것이 늦어지자, 군대를 겨울 진영에서 이끌고 나와 아직 항복하지 않은 켈티베리아의 더 먼 영토를 약탈하기 시작했다.
§40.39.2qua re irritavit magis quam conterruit animos barbarorum;
이 일로 그는 야만인들을 겁주기보다는 오히려 더 자극했다.
et clam comparatis copiis saltum Manlianum, per quem transiturum exercitum Romanum satis sciebant, obsederunt.
그들은 은밀히 병력을 모아, 로마 군대가 통과할 것을 잘 알고 있던 만리우스 고개를 점거했다.
§40.39.3in Hispaniam ulteriorem eunti L. Postumio Albino collegae Gracchus mandaverat, ut Q. Fulvium certiorem faceret, Tarraconem exercitum adduceret:
그라쿠스는 더 먼 히스파니아로 가고 있던 동료 루키우스 포스투미우스 알비누스에게, 퀸투스 풀비우스에게 군대를 타라코로 이끌고 오라고 전하도록 지시해 두었었다.
§40.39.4ibi dimittere veteranos supplementaque distribuere et ordinare omnem exercitum sese velle.
그곳에서 퇴역병들을 제대시키고 보충병을 분배하며 전군을 재편성하고자 그라쿠스 자신이 바랐기 때문이다.
dies quoque, et ea propinqua, edita Flacco est, qua successor esset venturus.
후임자가 도착하기로 한 날짜 역시 플라쿠스에게 알려졌는데, 그 날은 아주 가까워져 있었다.
§40.39.5haec nova adlata res, omissis quae agere instituerat, Flaccum raptim deducere exercitum ex Celtiberia cum coegisset, barbari causae ignari, suam defectionem et clam comparata arma sensisse eum et pertimuisse rati, eo ferocius saltum insederunt.
이 새로운 소식이 전해져 플라쿠스가 계획했던 작전을 중단하고 켈티베리아로부터 급히 군대를 철수시킬 수밖에 없게 되자, 그 내막을 알지 못한 야만인들은 플라쿠스가 자신들의 반란과 은밀히 준비한 무기를 알아채고 두려워한 것이라 생각하여, 더욱 사납게 고개에 포진했다.
ubi eum saltum prima luce agmen Romanum intravit, §40.39.6repente ex duabus partibus simul exorti hostes Romanos invaserunt.
로마 행군 대열이 동틀 녘에 그 고개로 들어섰을 때, 갑자기 양쪽에서 동시에 나타난 적들이 로마군을 습격했다.
§40.39.7quod ubi vidit Flaccus, primos tumultus in agmine per centuriones stare omnes,
플라쿠스는 이를 보자마자, 백인대장들을 통해 모두가 각자의 위치를 지키고 무기를 준비하도록 명령함으로써 행군 대열의 초기 혼란을 가라앉혔다.
§40.39.8suo quemque loco, et arma expedire iubendo sedavit, et sarcinis iumentisque in unum locum coactis copias omnes partim ipse partim per legatos tribunosque militum, ut tempus,
그리고 짐과 驮수(짐 싣는 동물)들을 한곳에 모은 뒤, 시간과 장소가 요구하는 바에 따라 아무런 공황 없이, 일부는 자신이 직접, 일부는 부관들과 군사 트리부누스들을 통해 전 병력을 대열로 정렬시켰다.
§40.39.9ut locus postulabat, sine ulla trepidatione instruxit, cum bis deditis rem esse admonens, scelus et perfidiam illis, non virtutem nec animum accessisse, reditum ignobilem in patriam clarum ac memorabilem eos sibi fecisse: cruentos ex recenti caede hostium gladios et manantia sanguine spolia Romam ad triumphum delaturos.
그는 그들이 상대하는 자들이 이미 두 번이나 항복했던 자들임을 상기시키며, 그들에게 더해진 것은 범죄와 배신이지 용기나 기개가 아니라고, 적들이 자신들에게 평범한 귀국 길을 영광스럽고 기억에 남을 길로 만들어 주었다고 격려했다. 그리고 방금 적을 살륙하여 피 묻은 칼과 피가 흐르는 전리품을 개선식을 위해 로마로 가져가게 될 것이라고 말했다.
§40.39.10plura dici tempus non patiebatur: invehebant se hostes, et in partibus extremis iam pugnabatur.
시간은 더 많은 말을 하는 것을 허락하지 않았다. 적들이 돌격해 들어왔고, 대열의 가장자리에서는 이미 전투가 벌어지고 있었다.
deinde acies concurrerunt.
이어서 양군 본대가 격돌했다.