§40.29.1colonia Graviscae eo anno deducta est in agrum Etruscum, de Tarquiniensibus quondam captum.
그해에 예전에 타르쿠이니이인들로부터 빼앗은 에트루리아 영토에 그라비스카이 식민시가 건설되었다.
quina iugera agri data;
한 사람당 5유게라의 토지가 지급되었다.
§40.29.2tresviri deduxerunt C. Calpurnius Piso P. Claudius Pulcher C. Terentius Istra.
삼인관 가이우스 칼푸르니우스 피소, 푸블리우스 클라우디우스 풀케르, 가이우스 테렌티우스 이스트라가 식민시 건설을 이끌었다.
siccitate et inopia frugum insignis annus fuit.
그해는 가뭄과 곡물 부족으로 두드러진 해였다.
sex menses numquam pluvisse memoriae proditum.
여섯 달 동안 한 번도 비가 내리지 않았다고 전해진다.
eodem anno in agro L. Petilii scribae sub Ianiculo, §40.29.3dum cultores altius moliuntur terram, duae lapideae arcae, octonos ferme pedes longae, quaternos latae, inventae sunt, operculis plumbo devinctis.
같은 해, 야니쿨룸 언덕 아래에 있는 서기 루키우스 페틸리우스의 토지에서, 농부들이 땅을 깊이 파헤치던 중, 덮개가 납으로 묶여 있는, 길이 약 8피트, 너비 4피트씩의 석제 상자 두 개가 발견되었다.
§40.29.4litteris Latinis Graecisque utraque arca inscripta erat, in altera Numam Pompilium Pomponis filium, regem Romanorum, sepultum esse, in altera libros Numae Pompilii inesse.
두 상자 모두에 라틴 문자와 그리스 문자로 명문이 새겨져 있었는데, 한쪽에는 폼포의 아들이자 로마인들의 왕인 누마 폼필리우스가 묻혀 있다는 것과, 다른 한쪽에는 누마 폼필리우스의 책들이 들어 있다는 내용이었다.
§40.29.5eas areas cum ex amicorum sententia dominus aperuisset, quae titulum sepulti regis habuerat, inanis inventa, sine vestigio ullo corporis humani aut ullius rei, per tabem tot annorum omnibus absumptis.
소유주가 친구들의 의견에 따라 이 상자들을 열었을 때, 묻힌 왕의 명문이 있던 상자는 그토록 오랜 세월 동안의 부식으로 모든 것이 사라져 버려 인간의 육체나 그 어떤 물건의 흔적도 없이 비어 있는 것으로 밝혀졌다.
§40.29.6in altera duo fasces candelis involuti septenos habuere libros, non integros modo sed recentissima specie.
다른 상자에는 왁스를 칠한 끈으로 묶인 두 개의 묶음에 각각 일겁 권씩의 책이 들어 있었는데, 그것들은 온전할 뿐만 아니라 아주 최근의 것처럼 보였다.
septem Latini de iure pontificum erant, §40.29.7septem Graeci de disciplina sapientiae, quae illius aetatis esse potuit.
라틴어로 된 일곱 권은 신관법에 관한 것이었고, 그리스어로 된 일곱 권은 그 시대에 있을 법한 철학 학설에 관한 것이었다.
adicit Antias Valerius Pythagoricos fuisse, §40.29.8vulgatae opinioni, qua creditur Pythagorae auditorem fuisse Numam, mendacio probabili accommodata fide.
발레리우스 안티아스는 그것들이 피타고라스 학파의 것이었다고 덧붙이는데, 이는 누마가 피타고라스의 제자였다고 믿어지는 세간의 널리 퍼진 여론에 그럴듯한 거짓말로 신빙성을 맞추려 한 것이다.
§40.29.9primo ab amicis, qui in re praesenti fuerunt, libri lecti; mox pluribus legentibus cum vulgarentur, Q. Petilius praetor urbanus studiosus legendi libros eos a L. Petilio sumpsit:
처음에는 발견 현장에 있던 친구들이 그 책들을 읽었으나, 머지않아 더 많은 사람들이 읽으면서 널리 알려지자, 독서에 열성적이었던 수도 법무관 퀸투스 페틸리우스가 루키우스 페틸리우스에게서 그 책들을 빌려 갔다.
§40.29.10et erat familiaris usus, quod scribam eum quaestor Q. Petilius in decuriam legerat.
실제로 그들은 친한 사이였는데, 퀸투스 페틸리우스가 재무관이었을 때 그 서기를 자신의 동료회에 선출해 주었기 때문이었다.
§40.29.11lectis rerum summis cum animadvertisset pleraque dissolvendarum religionum esse, L. Petilio dixit sese libros eos in ignem coniecturum esse;
개요를 읽고 나서 그것들의 대부분이 종교 의례를 해체하는 성격의 것임을 알아차렸을 때, 그는 루키우스 페틸리우스에게 자신이 그 책들을 불 속에 던질 것이라고 말했다.
priusquam id faceret, se ei permittere, uti, si quod seu ius seu auxilium se habere ad eos libros repetendos existimaret, experiretur: id integra sua gratia eum facturum.
그 일을 하기 전에, 만약 그가 그 책들을 되찾기 위해 어떤 권리나 구제 수단을 가지고 있다고 생각한다면 그것을 시도해 보도록 허락해 주었으며, 그가 그렇게 하더라도 자신들 사이의 우정에는 아무런 해가 없을 것이라고 했다.
§40.29.12scriba tribunos plebis adit, ab tribunis ad senatum res est reiecta.
서기는 호민관들을 찾아갔으나, 호민관들에 의해 이 일은 원로원으로 넘겨졌다.
praetor se iusiurandum dare paratum esse aiebat, libros eos legi servarique non oportere.
법무관은 그 책들이 읽히거나 보존되어서는 안 된다고 선서할 준비가 되어 있다고 말했다.
§40.29.13senatus censuit satis habendum quod praetor iusiurandum polliceretur; libros primo quoque tempore in comitio cremandos esse; pretium pro libris, quantum Q. Petilio praetori maiorique parti tribunorum plebis videretur, domino solvendum esse.
원로원은 법무관이 선서를 약속하는 것으로 충분히 여겨야 하며, 그 책들은 가능한 한 빨리 코미티움에서 소각되어야 하고, 책의 대가로 법무관 퀸투스 페틸리우스와 호민관 과반수가 적절하다고 생각하는 만큼의 금액을 소유주에게 지급하라고 의결했다.
§40.29.14id scriba non accepit.
서기는 그 돈을 받지 않았다.
libri in comitio igne a victimariis facto in conspectu populi cremati sunt.
책들은 코미티움에서 제물 도살자들에 의해 지펴진 불로 인민들이 보는 앞에서 소각되었다.