§4.6.1cum in contionem consules processissent et res a perpetuis orationibus in altercationem vertisset, interroganti tribuno, cur plebeium consulem fieri non oporteret,
집정관들이 민회에 나아가 사태가 단방향 연설에서 격렬한 논쟁으로 전환되었을 때, 평민 출신이 집정관이 되는 것이 왜 합당하지 않은지 묻는 호민관의 질문에, 어쩌면 사실일지는 모르나 현재의 갈등에는 거의 도움이 되지 않는 방식으로 집정관은 다음과 같이 대답했다.
§4.6.2ut fortasse vere, sic parum utiliter in praesens certamen* respondit, “quod nemo plebeius auspicia haberet, ideoque decemviros conubium diremisse, ne incerta prole auspicia turbarentur. ” §4.6.3plebes ad id maxime indignatione exarsit, quod auspicari, tamquam invisi diis inmortalibus, negarentur posse;
"평민 중 누구도 조복권을 가지고 있지 않으며, 그렇기 때문에 10인 입법위원회는 불확실한 자손으로 인해 조복권이 교란되지 않도록 통혼권을 폐지했던 것이다." 평민은 자신들이 마치 불사의 신들에게 미움받는 자들인 양 조복을 할 수 없다고 부정당한 것에 가장 크게 분노했다.
nec ante finis contentionum fuit, cum et tribunum acerrimum auctorem plebes nacta esset et ipsa cum eo pertinacia certaret, quam victi tandem patres, ut de conubio ferretur,
분쟁은 끝나지 않았는데—평민이 가장 강력한 지도자인 호민관을 얻었고 평민 스스로도 그와 함께 끈질기게 투쟁했기 때문에—마침내 굴복한 귀족들이 통혼권에 관한 법안을 상정하는 것을 허락하고 나서야 비로소 끝이 났다.
§4.6.4concessere, ita maxime rati contentionem de plebeis consulibus tribunos aut totam deposituros aut post bellum dilaturos esse contentamque interim conubio plebem paratam dilectui fore.
귀족들은 이렇게 함으로써 호민관들이 평민 집정관에 대한 투쟁을 완전히 포기하거나 전쟁 뒤로 미룰 것이며, 당분간 통혼권에 만족한 평민들이 징집에 임할 용의를 갖추게 될 것이라 생각했던 것이다.
cum Canuleius victoria de patribus §4.6.5et plebis favore ingens esset, accensi alii tribuni ad certamen pro rogatione sua summa vi pugnant et crescente in dies fama belli dilectum inpediunt.
카눌레이우스가 귀족들에 대한 승리와 평민의 지지로 인해 강력한 영향력을 가지게 되자, 이에 자극받은 다른 호민관들도 자신들의 법안을 위한 투쟁에 온 힘을 다해 싸웠고, 날마다 커지는 전쟁 소문 속에서 징집을 방해했다.
§4.6.6consules, cum per senatum intercedentibus tribunis nihil agi posset, consilia principum domi habebant.
집정관들은 호민관들의 거부권 행사로 인해 원로원을 통해서는 아무 일도 할 수 없었기에, 유력자들의 사적인 회의를 집에서 열었다.
apparebat aut hostibus aut civibus de victoria concedendum esse.
승리를 적에게 양보하든가 아니면 시민들에게 양보해야 함이 명백해 보였다.
§4.6.7soli ex consularibus Valerius atque Horatius non intererant consiliis.
집정관을 지낸 이들 중에서 오직 우알레리우스와 호라티우스만이 이 회의에 참석하지 않았다.
C. Claudi sententia consules armabat in tribunos; Quinctiorum, Cincinnatique et Capitolini, sententiae abhorrebant a caede violandisque, quos foedere icto cum plebe sacrosanctos accepissent.
가이우스 클라우디우스의 의견은 집정관들이 호민관들에 대항해 무장을 해야 한다는 것이었고, 퀸크티우스 가문 사람들과 킨키나투스, 그리고 카피톨리누스의 의견은 평민과 맺은 조약에 의해 신성불가침으로 인정된 이들을 살해하거나 해치는 것을 거부하는 편이었다.
§4.6.8per haec consilia eo deducta est res, ut tribunos militum consulari potestate promiscue ex patribus ac plebe creari sinerent, de consulibus creandis nihil mutaretur;
이러한 회의를 거쳐 사태는 다음과 같은 타협안에 이르게 되었다. 즉, 집정관 권한을 가진 군사 호민관을 귀족과 평민 가릴 것 없이 공동으로 선출하도록 허용하되, 집정관 선출에 관해서는 아무것도 변경하지 않는다는 것이었다.
eoque contenti tribuni, contenta plebs fuit.
이에 호민관들도 만족하고 평민들도 만족했다.
§4.6.9comitia tribunis consulari potestate tribus creandis indicuntur.
집정관 권한을 가진 군사 호민관 세 명을 선출하기 위한 민회가 공고되었다.
quibus indictis extemplo quicumque aliquid seditiose dixerat aut fecerat umquam, §4.6.10maxime tribunicii, et prensare homines et concursare toto foro candidati coepere, ut patricios desperatio primo inritata plebe apiscendi honoris, deinde indignatio, si cum his gerendus esset honos, deterreret.
이것이 공고되자마자, 과거에 선동적인 말을 하거나 행동을 했던 자들은 누구나 특히 호민관 출신들이 후보자로서 사람들에게 표를 간청하며 광장 전역을 분주히 돌아다니기 시작했다. 이는 귀족들로 하여금, 처음에는 평민들이 격분한 상황에서 관직을 얻는 것에 대한 절망감 때문에, 다음에는 만약 이들과 함께 관직을 수행해야 한다면 느끼게 될 분개함 때문에 입후보를 단념하게 만들 정도였다.
postremo coacti tamen a primoribus petiere, ne cessisse possessione rei publicae viderentur.
그러나 마침내 귀족 지도자들에게 강요되어 그들은 국가의 지배권을 포기한 것처럼 보이지 않기 위해 입후보했다.
§4.6.11eventus eorum comitiorum docuit alios animos in contentione libertatis dignitatisque, alios secundum deposita certamina incorrupto iudicio esse;
그 민회의 결과는 자유와 존엄을 수호하기 위해 싸울 때의 마음과, 갈등이 가라앉은 뒤 편견 없는 판단력을 가질 때의 마음이 서로 다르다는 것을 보여주었다.
tribunos enim omnes patricios creavit populus, contentus eo, quod ratio habita plebeiorum esset.
인민은 평민의 입후보 자격이 고려되었다는 사실 자체에 만족하여 군사 호민관 전원을 귀족으로 선출했기 때문이다.
§4.6.12hanc modestiam aequitatemque et altitudinem animi ubi nunc in uno inveneris, quae tum populi universi fuit!
오늘날 한 사람의 개인에게서, 당시 전체 인민의 것이었던 이 절제와 공정함, 그리고 기백의 기고함을 어디서 찾을 수 있겠는가!