§4.46.1dilectum haberi non ex toto passim populo placuit; decem tribus sorte ductae sunt.
징집은 인민 전체로부터 사방에서 무차별적으로 실시하지 않기로 결정되었고, 열 개의 부족이 추첨으로 선발되었다.
ex iis scriptos iuniores duo tribuni ad bellum duxere.
이들 부족에서 징집된 젊은이들을 두 명의 천인대장이 전쟁터로 이끌었다.
§4.46.2coepta inter eos in urbe certamina cupiditate eadem imperii multo inpensius in castris accendi;
도시에서 그들 사이에 시작되었던 다툼은 권력에 대한 똑같은 갈망으로 인해 진영 안에서 훨씬 더 격렬하게 타올랐다.
nihil sentire idem, pro sententia pugnare;
그들은 어떤 의견도 일치하지 않았고, 각자 자신의 의견을 위해 싸웠다.
sua consilia velle, sua imperia sola rata esse;
자신들의 계획만을 원했고, 자신들의 명령만이 유효하기를 바랐다.
§4.46.3contemnere in vicem et contemni, donec castigantibus legatis tandem ita comparatum est, ut alternis diebus summam imperii haberent.
그들은 서로 경멸하고 경멸당하다가, 마침내 부관들의 질책 속에 하루씩 교대로 최고 지휘권을 갖는 것으로 타협을 보았다.
§4.46.4quae cum adlata Romam essent, dicitur Q. Servilius aetate et usu doctus precatus ab diis inmortalibus, ne discordia tribunorum damnosior rei publicae esset, quam ad Veios fuisset, et velut haud dubia clade inminente institisse filio, ut milites scriberet et arma pararet.
이 소식들이 로마에 전해졌을 때, 나이와 경험으로 현명해진 퀸투스 세르위리우스는 천인대장들의 불화가 예전에 베이이에서 그랬던 것보다 국가에 더 큰 손해를 끼치지 않기를 불사의 신들에게 기도하고, 마치 확실한 참화가 임박한 것처럼 아들에게 병사들을 모으고 무기를 준비하라고 강력히 촉구했다고 전해진다.
nec falsus vates fuit.
그리고 그는 그릇된 예언자가 아니었다.
§4.46.5nam ductu L. Sergi, cuius dies imperii erat, loco iniquo sub hostium castris, cum, quia simulato metu receperat se hostis ad vallum, spes vana expugnandi castra eo traxisset, repentino impetu Aequorum per supinam vallem fusi sunt multique in ruina maiore quam fuga oppressi obtruncatique.
왜냐하면 지휘권 차례였던 루키우스 세르기우스의 지휘 하에 적의 진영 바로 아래에 있는 불리한 지점에서, 적이 거짓된 두려움으로 인해 방벽까지 후퇴했기 때문에 적진을 함락시킬 수 있다는 헛된 희망이 그들을 그곳으로 이끌었을 때, 경사진 골짜기를 통한 아이쿠이인들의 갑작스러운 공격으로 아군이 패주했고, 많은 이들이 도망치는 와중보다 서로 엉켜 쓰러지는 거대한 대혼란 속에서 붙잡혀 학살당했기 때문이다.
§4.46.6castraque eo die aegre retenta postero die circumfusis iam magna ex parte hostibus per aversam portam fuga turpi deseruntur.
그날은 진영을 간신히 사수했으나, 이튿날에는 이미 적들이 대부분을 포위하고 있었기에 뒷문을 통한 치욕스러운 도주로 진영이 유기되었다.
duces legatique et quod circa signa roboris de exercitu fuit Tusculum petiere;
지휘관들과 부관들, 그리고 군기 주변을 지키던 군대의 정예병들은 투스쿨룸으로 향했다.
§4.46.7palati alii per agros passim multis itineribus maioris, quam accepta erat, cladis nuntii Romam contenderunt.
흩어진 다른 이들은 사방의 들판을 지나 여러 경로를 거쳐, 실제로 입은 피해보다 더 부풀려진 참패 소식을 전하는 사자로서 로마로 급히 달려갔다.
§4.46.8minus trepidationis fuit, quod eventus timori hominum congruens fuerat et quod subsidia, quae respicerent in re trepida, praeparata erant ab tribuno militum.
사람들이 품었던 불안과 사태의 전개가 일치했고, 위급한 상황에서 의지해야 할 예비대가 군사천인대장에 의해 미리 준비되어 있었기 때문에 동요는 적었다.
§4.46.9iussuque eiusdem per minores magistratus sedato in urbe tumultu speculatores propere missi nuntiavere Tusculi duces exercitumque esse, hostem castra loco non movisse.
그리고 같은 천인대장의 명령에 따라 하급 정무관들을 통해 도심의 소요가 진정되자, 신속히 파견된 정찰병들이 지휘관들과 군대가 투스쿨룸에 있으며 적들은 진영을 그 자리에서 옮기지 않았다고 보고했다.
§4.46.10et, quod plurimum animorum fecit, dictator ex senatus consulto dictus Q. Servilius Priscus, vir, cuius providentiam in republica cum multis aliis tempestatibus ante experta civitas erat tum eventu eius belli, quod uni certamen tribunorum suspectum ante rem male gestam fuerat.
그리고 사람들을 가장 격려했던 일은, 원로원 결의에 따라 퀸투스 세르위리우스 프리스쿠스가 독재관으로 지명된 것이었다. 그는 국가에 위기가 닥쳤던 이전에 다른 많은 시기뿐만 아니라 이번 전쟁의 결과를 통해서도 시민들이 그 선견지명을 경험했던 인물이었다. 전패가 일어나기 전에 홀로 천인대장들의 다툼을 의심쩍게 여겼기 때문이었다.
§4.46.11magistro equitum creato, a quo ipse tribuno militum dictator erat dictus, filio suo — ut tradidere quidam;
그는 자신을 독재관으로 지명했던 군사천인대장인 자기 아들을 기병장관으로 임명했다. 이는 일부 기록에 따른 것이다.
nam alii Ahalam Servilium magistrum equitum eo anno fuisse scribunt — §4.46.12novo exercitu profectus ad bellum accitis, qui Tusculi erant, duo milia passuum ab hoste locum castris cepit.
다른 이들은 그해의 기병장관이 세르위리우스 아할라였다고 기록하고 있기 때문이다―― 그는 새로운 군대를 거느리고 전쟁터로 출발하여 투스쿨룸에 있던 이들을 소집하고, 적에게서 2마일 전방에 진영을 구축했다.