§4.29.1Messium impetus per stratos caede hostes cum globo fortissimorum iuvenum extulit ad castra Volscorum, quae nondum capta erant.
메시우스의 돌격은 가장 용맹한 청년들의 무리와 함께, 도륙당해 쓰러진 적들 사이를 뚫고 그를 아직 함락되지 않은 볼스키족의 진영으로 이끌었다.
eodem omnis acies inclinatur.
그와 동일한 방향으로 전 전열이 쏠렸다.
§4.29.2consul effusos usque ad vallum persecutus ipsa castra vallumque adgreditur;
콘술은 토성까지 사방으로 흩어져 달아나는 적들을 추격하여 진영 자체와 토성을 공격했다.
eodem et dictator alia parte copias admovet.
그곳으로 독재관 또한 다른 쪽에서 군대를 진격시켰다.
§4.29.3non segnior oppugnatio est, quam pugna fuerat.
진영 공격은 이전의 전투 못지않게 치열했다.
consulem signum quoque intra vallum iniecisse ferunt, quo milites acrius subirent, repetendoque signo primam inpressionem factam;
콘술은 병사들이 더 격렬하게 진격하도록 군기마저 토성 안으로 던져 넣었다고 전해지며, 그 군기를 되찾는 과정에서 첫 번째 돌파가 이루어졌다고 한다.
et dictator proruto vallo iam in castra proelium intulerat.
그리고 독재관은 토성을 무너뜨리고 이미 진영 안으로 전투를 끌고 들어간 상태였다.
§4.29.4tum abici passim arma ac dedi hostes coepti;
이에 도처에서 무기가 버려지고 적들이 항복하기 시작했다.
castrisque et his captis hostes praeter senatores omnes venumdati sunt.
이 진영마저 함락되자, 원로원 의원들을 제외한 모든 적군은 노예로 매각되었다.
praedae pars sua cognoscentibus Latinis atque Hernicis reddita, partem sub hasta dictator vendidit;
전리품 중 자신의 것임을 알아본 라티움인들과 헤르니키인들에게는 그들의 몫이 반환되었고, 나머지 일부는 독재관이 공매로 처분했다.
praepositoque consule castris ipse triumphans invectus urbem dictatura se abdicavit.
그리고 콘술을 진영에 남겨둔 채, 자신은 개선식을 거행하며 로마 시로 진입하여 독재관 직에서 물러났다.
egregiae dictaturae tristem memoriam faciunt, §4.29.5qui filium ab A. Postumio, quod occasione bene pugnandi captus iniussu decesserit praesidio, victorem securi percussum tradunt.
이 훌륭한 독재관 직에 대하여 슬픈 기억을 전하는 이들이 있으니, 아울루스 포스투미우스가 자신의 아들이 잘 싸울 수 있는 기회에 이끌려 명령 없이 초소를 이탈했다는 이유로, 비록 그가 승리자였음에도 도끼로 참수 처형했다고 전하는 자들이 바로 그들이다.
§4.29.6nec libet credere et licet in variis opinionibus;
이 이야기를 믿고 싶지도 않으며, 의견이 분분한 상황이므로 믿지 않아도 무방하다.
et argumento est, quod imperia Manliana, non Postumiana appellata sunt, cum, qui prior auctor tam saevi exempli foret, occupaturus insignem titulum crudelitatis fuerit.
그리고 이에 대한 증거는, 이토록 잔혹한 선례를 먼저 남긴 자가 그 가혹함에 걸맞은 현저한 오명을 독차지했을 것임에도 불구하고, 그러한 가혹한 명령이 '포스투미우스식 명령'이 아니라 '만리우스식 명령'이라 불린다는 점이다.
Imperioso quoque Manlio cognomen inditum; Postumius nulla tristi nota est insignitus.
또한 만리우스에게는 '임페리오수스'라는 코그노멘이 붙었으나, 포스투미우스에게는 그러한 슬픈 낙인이 전혀 찍히지 않았다.
§4.29.7Cn. Iulius consul aedem Apollinis absente collega sine sorte dedicavit.
콘술 그나에우스 율리우스는 동료 콘술이 부재한 사이, 제비뽑기를 거치지 않고 아폴론 신전의 봉헌식을 거행했다.
aegre id passus Quinctius, cum dimisso exercitu in urbem redisset, nequiquam in senatu est conquestus.
이에 분개한 퀸크티우스는 군대를 해산하고 로마 시로 돌아왔을 때 원로원에서 항의했으나, 허사였다.
§4.29.8insigni magnis rebus anno additur nihil tum ad rem Romanam pertinere visum, quod Carthaginienses, tanti hostes futuri, tum primum per seditiones Siculorum ad partis alterius auxilium in Siciliam exercitum traiecere.
중대한 사건들로 두드러진 이 해에, 당시에는 로마의 국가적 안위에 아무런 관련이 없는 것으로 보였던 사건 하나가 추가된다. 즉, 훗날 그토록 거대한 적이 될 카르타고인들이 시칠리아인들의 내분을 틈타 한쪽 정파를 돕기 위해 이때 최초로 시칠리아로 군대를 도하시켰다는 사실이다.