§4.22.1dictator omnes luce prima extra portam Collinam adesse iubet.
독재관은 동틀 녘에 모두 콜리나 관문 밖에 모이도록 명령했다.
quibuscumque vires subpetebant ad arma ferenda, praesto fuere.
무기를 들 수 있는 힘이 있는 자는 누구나 대기했다.
§4.22.2signa ex aerario prompta feruntur ad dictatorem.
국고에서 꺼내온 군기들이 독재관에게로 운반되었다.
quae cum agerentur, hostes in loca altiora concessere.
이 일들이 진행되는 동안, 적들은 더 높은 곳으로 퇴각했다.
eo dictator agmine infesto subiit nec procul Nomento signis conlatis fudit Etruscas legiones;
독재관은 그곳으로 적대적인 대열을 이끌고 진격하여 노멘툼에서 멀지 않은 곳에서 교전을 벌여 에트루리아 군단을 격퇴했다.
conpulit inde in urbem Fidenas valloque circumdedit;
거기서부터 그들을 피데나에 성 안으로 몰아넣고 토성으로 둘러쌌다.
§4.22.3sed neque scalis capi poterat urbs alta et munita, neque in obsidione vis ulla erat, quia frumentum non necessitati modo satis, sed copiae quoque abunde ex ante convecto sufficiebat.
그러나 높고 견고하게 요새화된 성은 사다리로 함락시킬 수 없었고, 포위 공격도 아무런 실효가 없었다. 미리 실어 나른 곡식이 필요를 채우기에 충분할 뿐만 아니라 비축하기에도 넘치도록 풍부했기 때문이다.
§4.22.4ita expugnandi pariter cogendique ad deditionem spe amissa dictator in locis propter propinquitatem notis ab adversa parte urbis maxime neglecta, quia suapte natura tutissima erat, agere in arcem cuniculum instituit.
이처럼 강습하여 함락시키거나 항복하도록 압박할 희망을 모두 잃은 독재관은, 로마와 가까워 잘 알고 있는 지역에서, 성벽 반대편의 자연 지형상 가장 안전하여 가장 방치되어 있던 쪽으로부터 성채로 통하는 지하 터널을 뚫기 시작했다.
§4.22.5ipse diversissimis locis subeundo ad moenia quadrifariam diviso exercitu, qui alii aliis succederent ad pugnam, continenti die ac nocte proelio ab sensu operis hostes avertebat,
그는 군대를 넷으로 나누어 매우 다양한 지점에서 성벽으로 접근하게 함으로써 서로 교대로 전투에 임하게 했고, 밤낮으로 계속된 전투를 통해 적들이 공사의 기척을 눈치채지 못하도록 주의를 다른 데로 돌렸다.
§4.22.6donec perfosso a castris monte erecta in arcem via est, intentisque Etruscis ad vanas a certo periculo minas clamor supra caput hostilis captam urbem ostendit.
마침내 진영으로부터 산을 뚫어 성채로 이르는 길이 만들어졌고, 에트루리아인들이 확실한 위험을 두고 무익한 위협에 한눈을 팔고 있는 동안, 머리 위에서 들려온 적의 함성은 성이 함락되었음을 알렸다.
§4.22.7eo anno C. Furius Pacilus et M. Geganius Macerinus censores villam publicam in campo Martio probaverunt; ibique primum census populi est actus.
그해에 검찰관 C. 푸리우스 파킬루스와 M. 게가니우스 마케리누스가 캄푸스 마르티우스의 빌라 푸블리카를 승인했고, 그곳에서 처음으로 백성들의 인구 조사가 시행되었다。