§39.52.1Scipionem et Polybius et Rutilius hoc anno mortuum scribunt.
폴리비오스와 루틸리우스는 스키피오가 올해 사망했다고 기록한다.
ego neque his neque Valerio adsentior, his, quod censoribus M. Porcio L. Valerio L. Valerium principem senatus ipsum censorem lectum invenio, cum superioribus duobus lustris Africanus fuisset, §39.52.2quo vivo, nisi ut ille senatu moveretur, quam notam nemo memoriae prodidit, alius princeps in locum eius lectus non esset. §39.52.3Antiatem auctorem refellit tribunus plebis M. Naevius, adversus quem oratio inscripta P. Africani est. §39.52.4hic Naevius in magistratuum libris est tribunus plebis P. Claudio L. Porcio consulibus, sed iniit tribunatum Ap. Claudio M. Sempronio consulibus ante diem quartum idus Decembres. §39.52.5inde tres menses ad idus Martias sunt, quibus P. Claudius L. Porcius consulatum inierunt. §39.52.6ita vixisse in tribunatu Naevii videtur, diesque ei dici ab eo potuisse, decessisse autem ante L. Valerii et M. Porcii censuram. §39.52.7trium clarissimorum suae cuiusque gentis virorum non tempore magis congruente comparabilis mors videtur esse, quam quod nemo eorum satis dignum splendore vitae exitum habuit. §39.52.8iam primum omnes non in patrio solo mortui nec sepulti sunt.
나는 이들의 의견에도, 발레리우스의 의견에도 동의하지 않는다. 이들에게 동의하지 않는 이유는, 마르쿠스 포르키우스와 루키우스 발레리우스가 켄소르였던 해에, 켄소르 자신인 루키우스 발레리우스가 원로원의 프린케프스로 선출된 것을 내가 발견했기 때문이며, 그 이전의 두 개의 5년기 동안에는 아프리카누스가 그 자리에 있었기 때문이다. 그가 살아 있는 한, 그가 원로원에서 제명되는 일(이러한 오명은 아무도 기록으로 전하지 않았다)이 없는 한, 그의 자리에 다른 프린케프스가 선출되는 일은 없었을 것이기 때문이다. 평민 호민관 마르쿠스 네비우스는 저술가 안티아스의 주장을 반박하는데, 이 네비우스를 상대로 푸블리우스 아프리카누스의 이름이 붙은 연설이 남아 있다. 이 네비우스는 공직자 명부에서 푸블리우스 클라우디우스와 루키우스 포르키우스가 콘술이었던 해에 평민 호민관으로 기록되어 있으나, 그는 아피우스 클라우디우스와 마르쿠스 셈프로니우스가 콘술이었던 해의 12월 아이두스 나흘 전(12월 10일)에 호민관 직무를 시작했다. 그로부터 푸블리우스 클라우디우스와 루키우스 포르키우스가 콘술 직무를 시작한 3월 아이두스(3월 15일)까지는 3개월의 시간이 있다. 따라서 스키피오가 네비우스의 호민관 임기 중에 살아 있었던 것으로 보이며, 네비우스에 의해 그에게 재판 기일이 지정될 수 있었을 것이나, 루키우스 발레리우스와 마르쿠스 포르키우스의 켄소르 임기 전에는 사망했을 것이다. 각자 자기 민족의 가장 탁월한 세 인물의 죽음은, 시기적으로 일치한다는 점보다도, 그들 중 누구도 자신의 화려한 생애에 충분히 걸맞은 임종을 맞이하지 못했다는 점에서 서로 비교될 만한 것으로 보인다. 우선 모든 이가 조국의 땅에서 죽지도, 묻히지도 못했다.
veneno absumpti Hannibal et Philopoemen;
한니발과 필로포이멘은 독약으로 목숨을 잃었다.
exsul Hannibal, proditus ab hospite, captus Philopoemen in carcere et in vinculis exspiravit: §39.52.9Scipio etsi non exsul neque damnatus, die tamen dicta, ad quam non adfuerat reus, absens citatus, voluntarium non sibimet ipse solum sed etiam funeri suo exsilium indixit.
한니발은 망명자로서 자신을 환대해 준 주인에게 배신당했고, 필로포이멘은 포로가 되어 감옥에서 쇠사슬에 묶인 채 숨을 거두었다. 스키피오는 비록 망명자도 아니었고 유죄 판결을 받지도 않았으나, 재판 기일이 지정되었음에도 피고인으로서 출석하지 않았고, 부재중에 소환되자 자기 자신뿐만 아니라 자신의 장례식에 대해서도 자발적인 망명을 선언했다.