§39.43.1Valerius Antias, ut qui nec orationem Catonis legisset et fabulae tantum sine auctore editae credidisset, aliud argumentum, simile tamen et libidine et crudelitate peragit.
발레리우스 안티아스는 카토의 연설을 읽지도 않았고 단지 출처가 불분명하게 유포된 전설만을 믿었던 인물이었기에, 호색함과 잔인함에 있어서는 유사하지만 또 다른 이야기를 전개한다.
Placentiae famosam mulierem, §39.43.2cuius amore deperiret, in convivium arcessitam scribit.
그는 플라켄티아에서, 집정관이 죽도록 사랑했던 어떤 악명 높은 여인을 잔치에 불러들였다고 적고 있다.
ibi iactantem sese scorto inter cetera rettulisse, quam acriter quaestiones exercuisset, et quam multos capitis damnatos in vinculis haberet, quos securi percussurus esset.
그 자리에서 집정관은 다른 여러 이야기 중에서, 자신이 얼마나 엄하게 신문을 행했는지, 그리고 도끼로 목을 벨 예정인 사형수들을 얼마나 많이 감옥에 가두어 두고 있는지를 그 정부에게 자랑하듯 늘어놓았다.
§39.43.3tum illam infra eum accubantem negasse umquam vidisse quemquam securi ferientem, et pervelle id videre.
그러자 그의 바로 아래 누워 있던 여인은 도끼로 사람을 내리치는 것을 한 번도 본 적이 없다고 말하며, 그것을 꼭 보고 싶어 했다.
hic indulgentem amatorem unum ex illis miseris attrahi iussum securi percussisse.
이에 비위를 맞춰주는 애인인 집정관은 그 불쌍한 자들 중 한 명을 끌고 오도록 명령한 뒤 도끼로 목을 베었다.
§39.43.4facinus, sive eo modo, quo censor ohiecit, sive, ut Valerius tradit, commissum est, saevum atque atrox: inter pocula atque epulas, ubi libare diis dapes, ubi bene precari mos esset, ad spectaculum scorti procacis, in sinu consulis recubantis, mactatam humanam victimam esse et cruore mensam respersam!
이 행위는 감찰관이 비난한 방식이든, 혹은 발레리우스가 전하는 방식이든, 저질러졌다는 것 자체가 잔혹하고 극악무도하다. 술잔과 잔치 사이에서, 신들에게 음식을 바치고 복을 비는 것이 관습인 그 자리에서, 집정관의 품에 누워 있는 방종한 남창의 볼거리를 위해 인간 희생물이 도살되고 식탁이 피로 물들었으니 말이다!
§39.43.5in extrema oratione Catonis condicio Quinctio fertur, ut si id factum negaret ceteraque, quae obiecisset, sponsione defenderet sese: sin fateretur, ignominiane sua quemquam doliturum censeret, cum ipse vino et venere amens sanguine hominis in convivio lusisset?
카토의 연설 말미에 퀸크티우스에게 조건이 제시된다. 즉, 만일 그가 그 행위와 카토가 비난한 다른 일들을 부인한다면 서약 소송을 통해 자신을 변호하라는 것이며, 만일 시인한다면, 스스로가 포도주와 색욕으로 미쳐 잔치 자리에서 사람의 피를 가지고 놀았으면서도 누군가가 자신의 치욕을 슬퍼해 주리라 생각하느냐는 것이다.