§37.20.1per eosdem forte dies Elaeam ex Achaia mille pedites cum centum equitibus, Diophane omnibus iis copiis praeposito, accesserunt, quos egressos navibus obviam missi ab Attalo nocte Pergamum deduxerunt.
마침 같은 무렵에, 디오파네스를 이 모든 군대의 지휘관으로 삼아 아카이아로부터 보병 천 명과 기병 백 명이 엘라에아에 도착했다. 이들이 배에서 내리자, 아탈로스가 마중을 보낸 자들이 밤을 틈타 이들을 페르가몬으로 인도했다.
§37.20.2veterani omnes et periti belli erant, et ipse dux Philopoemenis, summi tum omnium Graecorum imperatoris, discipulus.
그들은 모두 베테랑이자 전쟁에 숙련된 자들이었으며, 지휘관 자신도 당시 모든 그리스인들 중 가장 위대한 장군이었던 필로포이멘의 제자였다.
qui biduum simul ad quietem hominum equorumque et ad visendas hostium stationes, quibus locis temporibusque accederent reciperentque sese, sumpserunt.
그들은 사람과 말의 휴식을 위함과 동시에, 적들이 어느 장소와 시간에 접근하고 퇴각하는지 그 초소를 정찰하기 위해 이틀의 시간을 보냈다.
§37.20.3ad radices fere collis, in quo posita urbs est, regii succedebant; ita libera ab tergo populatio erat.
도시가 세워져 있는 언덕 기슭 근처까지 왕의 군사들이 전진해 왔으며, 그리하여 그들의 배후에서의 약탈은 자유로웠다.
nullo ab urbe, ne in stationes quidem qui procul iacularetur, §37.20.4excurrente, postquam semel, compulsi metu, se moenibus incluserunt, contemptus eorum et inde neglegentia apud regios oritur.
도시에서는 초소를 향해 멀리서 창을 던질 자조차 한 명도 나오지 않았고, 이들이 한 번 공포에 질려 성벽 안에 자신들을 가둔 후에는, 왕의 군사들 사이에서 이들에 대한 경멸과 그로 인한 태만이 일어났다.
non stratos, §37.20.5non infrenatos magna pars habebant equos;
그들의 대부분은 말에 안장을 얹지도 않고, 굴레를 씌우지도 않았다.
paucis ad arma et ordines relictis dilapsi ceteri sparserant se toto passim campo, pars in iuvenales lusus lasciviamque versi, pars vescentes sub umbra, quidam somno etiam strati.
무기와 대열을 지키기 위해 소수만 남겨둔 채, 나머지 자들은 흩어져 평원 사방에 널리 퍼져 있었는데, 일부는 젊은이들의 놀이와 방종에 빠져 있었고, 일부는 그늘 아래에서 음식을 먹고 있었으며, 어떤 자들은 잠을 자려고 누워 있기까지 했다.
§37.20.6haec Diophanes ex alta urbe Pergamo contemplatus arma suos capere et ad portam praesto esse iubet;
디오파네스는 높은 페르가몬 시에서 이 모습을 관찰하고, 부하들에게 무기를 들고 문 앞에 대기하라고 명령했다.
ipse Attalum adit et in animo sibi esse dixit hostium stationem temptare.
그 자신은 아탈로스에게 가서 적의 초소를 기습할 생각이라고 말했다.
§37.20.7aegre id permittente Attalo, quippe qui centum equitibus adversus sescentos, mille peditibus cum quattuor milibus pugnaturum cerneret, porta egressus haud procul statione hostium, occasionem opperiens, consedit.
기병 백 명으로 육백 명을 상대하고 보병 천 명으로 사천 명과 싸우려는 것을 보았기에 아탈로스는 이를 마지못해 허락했다. 디오파네스는 문을 나서서 적의 초소에서 그리 멀지 않은 곳에 기회를 엿보며 자리 잡았다.
§37.20.8et qui Pergami erant amentiam magis quam audaciam credere esse, et hostes paulisper in eos versi, ut nihil moveri viderunt, nec ipsi quicquam ex solita neglegentia, insuper etiam eludentes paucitatem, mutarunt.
페르가몬에 있던 사람들은 이를 대담함이라기보다는 광기라고 믿었고, 적들 또한 잠시 그들 쪽을 바라보다가 아무런 움직임도 없는 것을 보고는, 자신들도 평소의 태만에서 아무것도 바꾸지 않았으며, 한술 더 떠 소수의 인원을 비웃기까지 했다.
§37.20.9Diophanes quietos aliquamdiu suos, velut ad spectaculum modo eductos, continuit;
디오파네스는 마치 구경거리를 위해서만 이끌려 나온 것처럼, 한동안 부하들을 조용히 머무르게 했다.
§37.20.10postquam dilapsos ab ordinibus hostes vidit, peditibus, quantum accelerare possent, sequi iussis ipse princeps inter equites cum turma sua, quam potuit effusissimis habenis, clamore ab omni simul pedite atque equite sublato stationem hostium improviso invadit.
적이 대열에서 흩어진 것을 본 후, 그는 보병들에게는 가능한 한 신속히 뒤따르라고 명령하고, 자신은 기병들의 선두에 서서 자신의 부대와 함께 고삐를 최대한 늦추고, 모든 보병과 기병이 동시에 지르는 함성과 함께 적의 초소를 불시에 습격했다.
§37.20.11non homines solum sed equi etiam territi, cum vincula abrupissent, trepidationem et tumultum inter suos fecerunt.
사람뿐만 아니라 말들까지 겁을 먹고 고삐를 끊어 버리자, 자기 군사들 사이에 공포와 혼란을 일으켰다.
§37.20.12pauci stabant impavidi equi;
동요하지 않고 서 있는 말은 거의 없었다.
eos ipsos non sternere, non infrenare aut escendere facile poterant multo maiorem quam pro numero equitum terrorem Achaeis inferentibus.
아카이아인들이 그들의 기병 수에 어울리지 않게 훨씬 더 큰 공포를 몰고 왔기 때문에, 적들은 그나마 서 있는 말들조차 쉽게 안장을 얹거나 굴레를 씌우거나 올라탈 수 없었다.
§37.20.13pedites vero ordinati et praeparati sparsos per neglegentiam et semisomnos prope adorti sunt.
반면 대열을 정비하고 대비하고 있던 보병들은 태만함으로 인해 흩어져 있고 반쯤 잠들어 있던 자들을 거의 기습하는 형세로 공격했다.
§37.20.14caedes passim fugaque per campos facta est.
평원 곳곳에서 살륙과 도주가 벌어졌다.
Diophanes secutus effusos, quoad tutum fuit, magno decore genti Achaeorum parto — spectaverant enim e moenibus Pergami non viri modo sed feminae etiam — in praesidium urbis redit.
디오파네스는 흩어진 적들을 안전한 한도까지 추격하여 아카이아 민족에게 큰 영광을 안겨다 준 뒤――페르가몬의 성벽에서는 남자들뿐만 아니라 여자들까지도 이를 지켜보았기 때문이다――도시의 수비대로 돌아왔다.