§34.1.1inter bellorum magnorum aut vixdum finitorum aut imminentium curas intercessit res parva dictu, sed quae studiis in magnum certamen excesserit.
간신히 끝났거나 혹은 임박한 대전쟁들의 여러 걱정거리들 사이에, 말하기에는 사소하지만 사람들의 열정으로 인해 커다란 다툼으로 발전한 사건이 끼어들었다.
§34.1.2M. Fundanius et L. Valerius tribuni plebi ad plebem tulerunt de Oppia lege abroganda.
평민 호민관 마르쿠스 분다니우스와 루키우스 발레리우스는 오피우스 법의 폐지에 관해 평민회에 발의했다.
§34.1.3tulerat eam C. Oppius tribunus plebis Q. Fabio Ti. Sempronio consulibus, in medio ardore Punici belli, ne qua mulier plus semunciam auri haberet neu vestimento versicolori uteretur neu iuncto vehiculo in urbe oppidove aut propius inde mille passus nisi sacrorum publicorum causa veheretur.
이 법은 퀸투스 파비우스와 티베리우스 셈프로니우스가 집정관이던 시절, 포에니 전쟁의 한창 뜨거운 열기 속에서 평민 호민관 가이우스 오피우스가 발의한 것으로, 어떤 여성도 반 온스 이상의 금을 소유해서는 안 되며, 다채로운 색상의 옷을 입어서는 안 되고, 공적인 제의의 목적이 아닌 한 도시나 읍내, 혹은 그곳에서 1마일 이내의 거리에서 마차를 타고 이동해서는 안 된다는 내용이었다.
§34.1.4M. et P. Iunii Bruti tribuni plebis legem Oppiam tuebantur nec eam se abrogari passuros aiebant; ad suadendum dissuadendumque multi nobiles prodibant;
평민 호민관 마르쿠스와 푸블리우스 유니우스 브루투스는 오피우스 법을 옹호하며 그것이 폐지되도록 내버려 두지 않겠다고 말했고, 법에 찬성하거나 반대하여 연설하기 위해 많은 귀족들이 앞으로 나섰다.
§34.1.5Capitolium turba hominum faventium adversantiumque legi complebatur.
카피톨리움 언덕은 법에 찬성하거나 반대하는 사람들의 군중으로 가득 찼다.
matronae nulla nec auctoritate nec verecundia nec imperio virorum contineri limine poterant, omnis vias urbis aditusque in forum obsidebant viros descendentis ad forum orantes, ut florente re publica, crescente in dies privata omnium fortuna matronis quoque pristinum ornatum reddi paterentur.
기혼 여성들은 남편들의 그 어떤 권위나 수치심, 명령으로도 집 안에 붙잡혀 있을 수 없었으며, 도시의 모든 길과 광장으로 통하는 입구를 점거하고, 광장으로 내려가는 남성들에게 국가가 번영하고 날마다 모두의 사적인 부가 증대하고 있으니 여성들에게도 이전의 장신구를 돌려받는 것을 허용해 달라고 간청했다.
§34.1.6augebatur haec frequentia mulierum in dies; nam etiam ex oppidis conciliabulisque conveniebant.
이러한 여성들의 모임은 날마다 늘어났는데, 지방의 읍내와 집회소에서도 여성들이 모여들었기 때문이다.
§34.1.7iam et consules praetoresque et alios magistratus adire et rogare audebant; ceterum minime exorabilem alterum utique consulem, M. Porcium Catonem, habebant, qui pro lege, quae abrogabatur, ita disseruit:
이제 그녀들은 집정관과 법무관, 그리고 다른 정무관들에게 나아가 간청하기까지 했으나, 다른 한 명의 집정관인 마르쿠스 포르키우스 카토만큼은 결코 설득할 수 없는 인물로 마주하게 되었으며, 그는 폐지되려던 법을 옹호하며 다음과 같이 연설했다.