§33.21.1eodem tempore Attalus rex aeger ab Thebis Pergamum advectus moritur altero et septuagesimo anno, cum quattuor et quadraginta annos regnasset.
같은 시기에 아탈로스 왕은 병을 얻어 테베에서 페르가몬으로 이송된 후, 44년 동안 재위한 끝에 72세의 나이로 사망했다.
§33.21.2huic viro praeter divitias nihil ad spem regni fortuna dederat.
이 인물에게 운명은 부 이외에는 왕위에 대한 희망을 아무것도 주지 않았다.
iis simul prudenter, simul magnifice utendo: effecit, primum ut sibi, deinde ut aliis non indignus videretur regno.
그는 이를 현명하고도 웅장하게 사용함으로써, 처음에는 자신에게, 그다음에는 타인에게도 자신이 왕위에 부족하지 않게 보이도록 만들었다.
§33.21.3victis deinde proelio uno Gallis, quae tum gens recenti adventu terribilior Asiae erat, regium adscivit nomen, cuius magnitudini semper animum aequavit.
그 후 단 한 번의 전투에서 갈리아인들을 격파했는데, 이들은 당시 갓 이주해 와 아시아에 더욱 두려운 존재였던 종족이었으며, 그는 왕의 칭호를 채택하고 그 칭호의 위대함에 늘 자신의 마음을 맞추었다.
§33.21.4summa iustitia suos rexit, unicam fidem sociis praestitit, comis uxori ac liberis —
그는 지극한 정의로 신민들을 다스렸고, 동맹국들에게는 독보적인 신의를 보여주었으며, 아내와 자식들에게는 친절했다.
§33.21.5quattuor superstites habuit —, mitis ac munificus amicis fuit; regnum adeo stabile ac firmum reliquit, ut ad tertiam stirpem possessio eius descenderit.
그는 네 명의 생존한 자식을 남겨두었다. 또한 친구들에게는 온화하고 너그러웠으며, 왕국을 매우 안정되고 튼튼하게 남겨두어 그 소유권이 3대째까지 이어졌다.
§33.21.6cum hic status rerum in Asia Graeciaque et Macedonia esset, vixdum terminato cum Philippo bello, pace certe nondum perpetrata, ingens in Hispania ulteriore coortum est bellum.
아시아와 그리스, 마케도니아의 정세가 이와 같을 때, 필리포스와의 전쟁은 겨우 끝났을 뿐이고 평화는 확실히 아직 완전히 수립되지 않은 상태에서, 먼 쪽 히스파니아에서 거대한 전쟁이 일어났다.
§33.21.7M. Helvius eam provinciam obtinebat.
마르쿠스 헬비우스가 그 속주를 다스리고 있었다.
is litteris senatum certiorem fecit Culcham et Luxinium regulos in armis esse,
그는 서한을 보내 원로원에 소왕인 쿨카와 룩시니우스가 무장 봉기했음을 알렸다.
§33.21.8cum Culcha decem et septem oppida, cum Luxinio validas urbes Carmonem et Baldonem, in maritima ora Malacinos Sexetanosque et Baeturiam omnem et quae nondum animos nudaverant ad finitimorum motus consurrectura.
쿨카와 함께한 17개 마을, 룩시니우스와 함께한 강력한 도시들인 카르모와 발도, 해안 지방의 말라카와 섹시 주민들, 바이투리아 전역, 그리고 아직 속내를 드러내지 않았으나 이웃들의 움직임에 동조하여 일제히 봉기하려는 자들이 그 주체였다.
§33.21.9his litteris a M. Sergio praetore, cuius iurisdictio inter civis et peregrinos erat, recitatis decreverunt patres, ut comitiis praetorum perfectis, cui praetori provincia Hispania obvenisset, is primo quoque tempore de bello Hispaniae ad senatum referret.
시민과 외국인 사이의 재판 관할권을 가졌던 법무관 마르쿠스 세르기우스가 이 서한을 낭독하자, 원로원 의원들은 법무관 선거가 끝난 후 히스파니아 속주를 맡게 되는 법무관이 가급적 조속히 히스파니아 전쟁에 관한 사안을 원로원에 상정하도록 결의했다.