Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §32.10.1-32.10.12

플라미니누스와 필리포스의 회담 결렬과 전투

1770개 구절 중 1087번째 · 라틴어

요약

로마군과 필리포스 왕은 대치를 이어가던 중 회담을 열었으나 요구 조건의 불일치로 결렬된다. 다음 날 전투에서는 양측 모두 사상자가 발생했으나, 밤이 찾아와 임시 휴전된다.

§32.10.1diesque quadraginta sine ullo conatu sedentes in conspectu hostium absumpserant.
그리고 그들은 아무런 시도도 하지 않은 채 적의 면전에서 머물며 40일을 보냈다.
inde spes data Philippo est per Epirotarum gentem temptandae pacis;
이로부터 에피루스 부족을 통해 필리포스에게 평화를 시도할 희망이 주어졌다.
§32.10.2habitoque concilio delecti ad eam rem agendam Pausanias praetor et Alexander magister equitum consulem et regem, ubi in artissimas ripas Aous cogitur amnis, in conloquium adduxerunt.
회의가 개최된 후, 그 일을 추진하기 위해 선발된 프라이토르 파우사니아스와 기병대장 알렉산드로스는 아오우스강이 가장 좁은 양안 사이에 갇히는 곳에서 집정관과 왕을 회담 자리로 이끌었다.
§32.10.3summa postulatorum consulis erat: praesidia ex civitatibus rex deduceret;
집정관이 요구한 요지는 다음과 같았다.
iis, quorum agros urbesque populatus esset, redderet res, quae comparerent; ceterorum aequo arbitrio aestimatio fieret.
왕은 여러 도시에서 수비대를 철수시킬 것, 영토와 도시를 약탈당한 자들에게는 아직 남아 있는 재산을 돌려줄 것, 나머지 것들에 대해서는 공정한 중재에 의해 평가를 내릴 것.
§32.10.4Philippus aliam aliarum civitatium condicionem esse respondit: quas ipse cepisset, eas liberaturum;
필리포스는 도시마다 사정이 다르다고 대답했다.
quae sibi traditae a maioribus essent, earum hereditaria ac iusta possessione non excessurum.
자신이 직접 점령한 도시들은 해방하겠지만, 조상들로부터 자신에게 전해진 도시들에 대해서는 세습적이고 정당한 소유권을 포기하지 않겠다는 것이었다.
§32.10.5si quas quererentur belli clades eae civitates, cum quibus bellatum foret, arbitro quo vellent populorum, cum quibus pax utrisque fuisset, se usurum.
만일 전쟁을 치렀던 그 도시들이 전쟁의 피해를 불평한다면, 양쪽 모두와 평화로운 관계를 맺고 있던 민족들 중에서 그들이 원하는 자를 중재자로 삼겠다고 했다.
§32.10.6consul nihil ad id quidem arbitro aut iudice opus esse dicere;
집정관은 그 일에 대해서는 중재자나 재판관이 전혀 필요 없다고 말했다.
cui enim non apparere ab eo, qui prior arma intulisset, iniuriam ortam, nec Philippum ab ullis bello lacessitum priorem vim omnibus fecisse?
먼저 무력을 가한 자로부터 불의가 시작되었다는 것과, 필리포스가 누구에게도 전쟁으로 도발받지 않았으면서 모든 이에게 먼저 폭력을 행사했다는 것이 누구에게나 명백하지 않느냐는 것이었다.
§32.10.7inde cum ageretur, quae civitates liberandae essent, Thessalos primos omnium nominavit consul.
그 뒤 어떤 도시들을 해방해야 하는지 논의가 진행되었을 때, 집정관은 모든 것 중에서 가장 먼저 테살리아인들을 지목했다.
ad id vero adeo accensus indignatione est rex, ut exclamaret: “quid victo gravius imperares, T. Quincti?”,
그러자 왕은 분노로 크게 격분하여 외쳤다.
§32.10.8atque ita se ex colloquio proripuit;
"티투스 퀸크티우스여, 패배한 자에게 이보다 더 가혹한 무엇을 명령하려 하느냐?" 그리고 이렇게 그는 회담장을 급히 떠났다.
et temperatum aegre est, quin missilibus, quia dirempti medio amni fuerant, pugnam inter se consererent.
그들은 강 한가운데로 갈라져 있었기 때문에, 투척 무기로 서로 전투를 벌이는 것을 간신히 참아냈다.
§32.10.9postero die per excursiones ab stationibus primo in planitie satis ad id patenti multa levia commissa proelia sunt;
다음 날, 초소로부터의 습격을 통해, 처음에는 그 목적에 충분히 넓은 평원에서 가벼운 전투가 많이 벌어졌다.
§32.10.10deinde recipientibus se regiis in arta et confragosa loca aviditate accensi certaminis eo quoque Romani penetravere.
그 후 왕의 군대가 좁고 험한 곳으로 후퇴하자, 전투의 열망에 불타오른 로마인들 역시 그곳으로 진입했다.
§32.10.11pro his ordo et militaris disciplina et genus armorum erat, aptum tegendis corporibus;
이들에게는 대열과 군사 규율, 그리고 신체를 보호하기에 적합한 무기 종류가 유리했다.
pro hoste loca et catapultae ballistaeque in omnibus prope rupibus quasi in muro dispositae.
적에게는 지세와, 거의 모든 절벽 위에 마치 성벽 위인 양 배치된 카타풀타 및 발리스타가 유리했다.
§32.10.12multis hinc atque illinc vulneribus acceptis, cum etiam, ut in proelio iusto, aliquot cecidissent, nox pugnae finem fecit.
이쪽저쪽에서 많은 부상을 입고, 정규 전투에서처럼 몇 명이 사망하기도 한 뒤, 밤이 찾아와 전투를 끝맺었다.

어휘·문법 주석

  1. §32.10.5arbitro quo vellent populorum — arbitro는 동사 usurum [esse](utor의 부정사)의 보어로 쓰인 탈격이다. populorum은 부분속격이지만, 선행사가 관계절 quo vellent 안으로 이끌려 들어가 실질적으로는 populorum eorum, quos vellent(그들이 원하는 민족들 중)과 같은 구조를 이룬다.
  2. §32.10.6cui enim non apparere — 역사적 부정사 dicere로 인도되는 간접화법(Oratio Obliqua) 속에서, 3인칭의 반어적 의문문('누구에게 명백하지 않겠는가?')이 접속법 대신 대격부정사(cui ... apparere) 구문으로 표현되어 있다.
  3. §32.10.8temperatum aegre est, quin — temperatum est는 비인칭 수동태로 '간신히 억제되었다/참아냈다'라는 뜻이다. 부정이나 방지의 뉘앙스를 담고 있으므로 종속절은 quin + 접속법(consererent)으로 이끌려 '~하는 것이 (방지되다)'라는 의미를 나타낸다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §32.10.1-32.10.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.10.1-32.10.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.