§31.7.1consul in campo Martio comitiis, priusquam centurias in suffragium mitteret, §31.7.2contione advocata “ignorare” inquit “mihi videmini, Quirites, non, utrum bellum an pacem habeatis, vos consuli — neque enim liberum id vobis Philippus permittet, qui terra marique ingens bellum molitur —, sed, utrum in Macedoniam legiones transportetis, an hostes in Italiam accipiatis.
집정관은 캄푸스 마르티우스의 민회에서, 백인대들을 투표하러 보내기 전에, 민중 집회를 소집하여 이렇게 말했다. “시민 여러분, 여러분에게 전쟁과 평화 중 어느 쪽이 있는지가 질문되는 것이 아니라 — 왜냐하면 육지와 바다에서 거대한 전쟁을 꾀하고 있는 필리포스가 여러분에게 그러한 자유를 허락하지 않을 것이기 때문입니다 —, 여러분이 마케도니아로 군단을 보낼 것인가, 아니면 이탈리아로 적을 맞아들일 것인가가 질문되는 것임을, 여러분은 깨닫지 못하고 있는 듯합니다.
§31.7.3hoc quantum intersit, si numquam alias, Punico proximo certe bello experti estis.
이것이 얼마나 큰 차이인지는, 다른 어떤 때가 아니더라도 적어도 지난 포에니 전쟁에서 여러분은 확실히 경험했습니다.
quis enim dubitat, quin, si Saguntinis obsessis fidemque nostram inplorantibus inpigre tulissemus opem, sicut patres nostri Mamertinis tulerant, totum in Hispaniam aversuri bellum fuerimus, quod cunctando cum summa clade nostra in Italiam accepimus?
만일 포위되어 우리의 신의를 간청하고 있던 사군툼인들에게, 우리 조상들이 마메르티니인들에게 보냈던 것처럼 우리가 신속히 원조를 보냈더라면, 우리가 주저함으로 인해 우리에게 가장 큰 재앙과 함께 이탈리아로 맞아들여야 했던 그 모든 전쟁을 스페인으로 돌릴 수 있었을 것임을 대체 누가 의심하겠습니까?
§31.7.4ne illud quidem dubium est, quin hunc ipsum Philippum, pactum iam per legatos litterasque cum Hannibale, ut in Italiam traiceret, misso cum classe Laevino, qui ultro ei bellum inferret, in Macedonia continuerimus.
이 필리포스 자신이 이미 사절과 서한을 통해 한니발과 이탈리아로 건너가기로 계약을 맺고 있었음에도, 우리가 함대와 함께 라에비누스를 파견하여 그에게 능동적으로 전쟁을 걸게 함으로써 그를 마케도니아에 묶어 두었다는 사실 또한 결코 의심할 여지가 없습니다.
§31.7.5et quod tunc fecimus, cum hostem Hannibalem in Italia haberemus, id nunc pulso Italia Hannibale, devictis Carthaginiensibus cunctamur facere?
그리고 적 한니발을 이탈리아에 두고 있던 당시에 우리가 행했던 일을, 이제 한니발이 이탈리아에서 쫓겨나고 카르타고인들이 패망한 지금에 와서 우리는 행하기를 망설이는 것입니까?
§31.7.6patiamur expugnandis Athenis, sicut Sagunto expugnando Hannibalem passi sumus, segnitiam nostram experiri regem:
사군툼이 함락되는 것을 방치하여 한니발을 용인했던 것처럼, 아테네가 함락되도록 방치하여 왕이 우리의 나태함을 시험해 보도록 내버려 두자는 말입니까?
§31.7.7non quinto inde mense, quem ad modum ab Sagunto Hannibal, sed quinto die, quam ab Corintho solverit naves, in Italiam perveniet.
그는 사군툼으로부터의 한니발처럼 거기서부터 다섯 달째가 아니라, 코린토스에서 배를 띄운 지 다섯째 날에 이탈리아에 도달할 것입니다.
§31.7.8ne aequaveritis Hannibali Philippum nec Carthaginiensibus Macedonas;
필리포스를 한니발과, 마케도니아인들을 카르타고인들과 동등하게 비교하지 마십시오.
Pyrrho certe aequabitis.
하지만 피루스와는 확실히 동등하게 비교할 것입니다.
aequabitis dico? quantum vel vir viro vel gens genti praestat!
동등하게 비교한다고 제가 말했습니까? 인물로 보나 민족으로 보나 그 차이가 얼마나 큽니까!
§31.7.9minima accessio semper Epirus regno Macedoniae fuit et hodie est.
에페이로스는 마케도니아 왕국에게 항상, 그리고 오늘날에도 아주 보잘것없는 부속물에 불과했습니다.
Peloponnesum totam in dicione Philippus habet Argosque ipsos, non vetere fama magis quam morte Pyrrhi nobilitatos.
필리포스는 펠로폰네소스 전체를 수중에 넣고 있으며, 옛 명성보다도 피루스의 죽음으로 더 유명해진 아르고스 자체도 지배하고 있습니다.
§31.7.10nostra nunc compara.
이제 우리의 상황과 비교해 보십시오.
quanto magis florentem Italiam, quanto magis integras res, salvis ducibus, salvis tot exercitibus, quos Punicum postea bellum absumpsit, adgressus Pyrrhus tamen concussit et victor prope ad ipsam urbem Romanam venit!
후에 포에니 전쟁이 앗아간 그 많은 군대들과 장군들이 건재하여, 훨씬 더 번영하는 이탈리아와 훨씬 더 온전한 여건이었음에도, 피루스는 우리를 공격하여 뒤흔들었고 승리자로서 로마 시 바로 근처까지 다가왔습니다!
§31.7.11nec Tarentini modo oraque illa Italiae, quam maiorem Graeciam vocant, ut linguam, ut nomen secutos crederes, sed Lucanus et Bruttius et Samnis ab nobis defecerunt.
그리고 타렌툼인들과 그들이 대그리스(마그나 그라에키아)라 부르는 이탈리아의 저 연안 지역뿐만 아니라 — 같은 언어와 이름을 따랐다고 여러분이 믿을 만한 자들입니다 —, 루카니아인, 브루티움인, 삼니움인도 우리로부터 이탈했습니다.
§31.7.12haec vos, si Philippus in Italiam transmiserit, quietura aut mansura in fide creditis? manserunt enim Punico postea bello.
만일 필리포스가 이탈리아로 건너온다면, 이들이 온순하게 있거나 신의를 지키며 머물러 있을 것이라고 믿으십니까? 그 후에 일어난 포에니 전쟁에서도 그들은 충직하게 남아 있었단 말입니까!
numquam isti populi, nisi cum deerit, §31.7.13ad quem desciscant, ab nobis non deficient.
저 부족들은 자신들이 이탈하여 가담할 상대가 없는 경우가 아니라면, 우리에게서 결코 이탈하지 않는 법이 없습니다.
si piguisset vos in Africam traicere, hodie in Italia Hannibalem et Carthaginiensis hostis haberetis.
만일 여러분이 아프리카로 건너가기를 꺼렸다면, 오늘날 이탈리아에서 한니발과 카르타고 적들을 마주하고 있었을 것입니다.
Macedonia potius quam Italia bellum habeat;
이탈리아보다는 마케도니아가 전쟁을 안게 하십시오.
hostium urbes agrique ferro atque igni vastentur;
적들의 도시와 들판이 칼과 불로 황폐해지게 하십시오.
§31.7.14experti iam sumus foris nobis quam domi feliciora potentioraque arma esse.
우리는 우리의 무력이 안에서보다 밖에서 얼마나 더 행복하고 강력한지 이미 경험했습니다.
ite in suffragium bene iuvantibus divis et, quae patres censuerunt, vos iubete.
신들의 선한 도우심을 받으며 투표하러 나아가십시오. 그리고 원로원이 결의한 바를 여러분은 명령(승인)하십시오.
§31.7.15huius vobis sententiae non consul modo auctor est sed etiam dii immortales, qui mihi sacrificanti precantique, ut hoc bellum mihi, senatui vobisque, sociis ac nomini Latino, classibus exercitibusque nostris bene ac feliciter eveniret, laeta omnia prosperaque portendere. ”
여러분에 대한 이 결의의 제안자는 비단 집정관인 저뿐만이 아니라, 불사신이신 신들이기도 합니다. 신들께서는 제가 이 전쟁이 저와 원로원과 여러분에게, 동맹시들과 라틴명 동맹인들에게, 그리고 우리의 함대와 군대에게 부디 이롭고 상서롭게 전개되기를 기원하며 제사를 올리고 기도드릴 때, 모든 일이 기쁘고 번창하리라는 길조를 보여주셨습니다.”