Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §31.48.1-31.48.12

푸리우스의 개선식을 둘러싼 원로원의 논쟁

1770개 구절 중 1075번째 · 라틴어

요약

루키우스 푸리우스의 개선식 거행 여부를 둘러싸고 원로원에서 격렬한 논쟁이 벌어진다. 연로한 의원들은 집정관의 도착을 기다려야 한다고 주장하는 반면, 다수파는 실제 군사적 업적과 전황의 시급성을 중시하며 푸리우스의 결정을 옹호한다。

§31.48.1apud magnam partem senatus et magnitudine rerum gestarum valebat et gratia.
원로원의 큰 부분에서 그는 군사적 업적의 위대함과 개인적 영향력 모두에 의해 힘을 얻고 있었다.
§31.48.2maiores natu negabant triumphum, et quod alieno exercitu rem gessisset et quod provinciam reliquisset cupiditate rapiendi per occasionem triumphi;
연로한 의원들은 그가 타인의 군대를 가지고 군사 행동을 수행했다는 점과, 개선식을 가질 기회를 틈타 그것을 가로채려는 욕심 때문에 자신의 속주를 떠났다는 점을 들어 개선식을 거절했다.
§31.48.3id vero eum nullo exemplo fecisse;
실로 그가 전례 없는 방식으로 이 일을 행했다고 그들은 주장했다.
consulares praecipue expectandum fuisse consulem censebant;
특히 집정관 역임 의원들은 집정관을 기다렸어야 했다고 생각했다.
§31.48.4potuisse enim castris prope urbem positis tutanda colonia ita, ut acie non decerneret, in adventum eius rem extrahere;
왜냐하면 도시 근처에 진영을 설치함으로써 회전을 치르지 않고도 식민시를 보호하며 그의 도착까지 시일을 끌 수 있었기 때문이다.
quod praetor non fecisset, senatui faciendum esse, ut consulem expectaret;
법무관이 그렇게 하지 않은 이상, 원로원이 그것을 행해야(즉 집정관을 기다려야) 마땅하다고 했다.
§31.48.5ubi coram disceptantis consulem et praetorem audissent, verius de causa existimaturos esse.
직접 대면하여 대립하는 집정관과 법무관의 주장을 들었을 때, 그 사안에 대해 더 정확하게 판단할 수 있을 것이기 때문이다.
§31.48.6magna pars senatus nihil praeter res gestas, et an in magistratu suisque auspiciis gessisset, censebant spectare senatum debere.
원로원의 큰 부분은 원로원이 고려해야 할 것은 군사적 업적 자체, 그리고 그가 관직에 있으면서 자신의 조점권 하에 군사 행동을 수행했는지 여부 외에는 아무것도 없다고 생각했다.
§31.48.7ex duabus coloniis, quae velut claustra ad cohibendos Gallicos tumultus oppositae fuissent, cum una direpta et incensa esset, traiecturumque id incendium velut ex continentibus tectis in alteram tam propinquam coloniam esset, quid tandem praetori faciendum fuisse?
갈리아인들의 소요를 억제하기 위한 장벽처럼 배치되었던 두 식민시 중 하나가 약탈당하고 불탔으며, 그 불길이 마치 다닥다닥 붙은 지붕들 사이를 옮겨 붙듯 그렇게나 가까운 다른 식민시로 번지려 하던 마당에, 도대체 법무관이 무엇을 해야 했단 말인가?
§31.48.8nam si sine consule geri nihil oportuerit, aut senatum peccasse, qui exercitum praetori dederit — potuisse enim, sicut non praetoris sed consulis exercitu rem geri voluerit, ita finire senatus consulto, ne per praetorem sed per consulem gereretur,
만일 집정관 없이 아무 일도 행해져서는 안 되었다면, 법무관에게 군대를 내어준 원로원이 잘못을 저지른 셈이 된다. 원로원으로서는, 법무관의 군대가 아니라 집정관의 군대로 일이 수행되기를 원했던 것과 마찬가지로, 법무관이 아니라 집정관에 의해 수행되도록 원로원 결의로 제한할 수도 있었기 때문이다.
§31.48.9aut consulem, qui non, cum exercitum ex Etruria transire in Galliam iussisset, ipse Arimini occurrerit, ut bello interesset, quod sine eo geri fas non esset.
아니면 에트루리아에서 갈리아로 군대를 이동시키라고 명령했으면서도, 자신 없이는 치르는 것이 불경한 전쟁에 참가하기 위해 아리미눔에서 직접 마중해 합류하지 않은 집정관이 잘못을 저지른 셈이 된다.
§31.48.10non expectare belli tempora moras et dilationes imperatorum, et pugnandum esse interdum, non quia velis, sed quia hostis cogat.
전쟁의 결정적 순간은 장군들의 지체나 미룸을 기다려주지 않으며, 때로는 원해서가 아니라 적이 강제하기 때문에 싸워야 할 때도 있다.
§31.48.11pugnam ipsam eventumque pugnae spectari debere.
전투 자체와 그 전투의 결과가 관찰되어야만 한다.
fusos caesosque hostis, castra capta ac direpta, coloniam liberatam obsidione, alterius coloniae captivos recuperatos restitutosque suis, debellatum uno proelio esse.
적들은 패퇴하여 살륙되었고, 적진은 함락되고 약탈되었으며, 식민시는 포위에서 해방되었고, 다른 식민시의 포로들은 탈환되어 자신들의 가족에게 되돌아갔으며, 단 한 번의 전투로 전쟁이 끝났다.
§31.48.12non homines tantum ea victoria laetatos, sed diis quoque immortalibus per triduum supplicationes habitas, quod bene ac feliciter, non quod male ac temere res publica a L. Furio praetore gesta esset.
그 승리에 기뻐한 것은 인간들뿐만이 아니었으며, 법무관 루키우스 푸리우스에 의해 국가의 과업이 그르치거나 무모하게가 아니라, 훌륭하고도 성공적으로 수행되었기 때문에 불멸의 신들에게도 사흘 동안 감사제가 거행되었다.
data fato etiam quodam Furiae genti Gallica bella.
갈리아인들과의 전쟁은 어떤 운명에 의해 푸리우스 씨족에게 부여되어 있기도 하다.

어휘·문법 주석

  1. §31.48.4potuisse — 간접화법의 완료 부정사 `potuisse`는 직접화법의 직설법 완료 `potuit`(또는 과거완료 `potuerat`)에 대응하여, 과거에 실현되지 않은 가능성("~할 수 있었을 것이다")을 나타내는 반사실적 귀결절의 역할을 한다. 여기에서 의미상의 주어는 생략되었으나 문맥상 푸리우스이다.
  2. §31.48.7traiecturumque id incendium velut ex continentibus tectis in alteram tam propinquam coloniam esset — `cum`절 내부의 두 번째 술어. 중성 명사인 주어 `incendium`에 일치하는 능동 미래 분사 `traiecturum`과 접속법 미완료과거 `esset`로 이루어진 능동 주행 굴절(active periphrastic) 구조로, 과거 시점에서의 임박한 전망("불길이 ~로 번지려 하고 있었다")을 나타낸다.
  3. §31.48.8potuisse enim, sicut... ita finire senatus consulto — 이 `potuisse` 역시 간접화법의 부정사로 (`peccasse`와 병렬). 주어는 앞 문장에서 이어지는 `senatum`(원로원)이며, 보충 부정사로 `finire`(규정하다, 제한하다)를 취한다. 즉 "원로원이 원로원 결의로써 ~라고 제한할 수 있었을 것이다"라는 의미의 반사실적 기술이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §31.48.1-31.48.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.48.1-31.48.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.