Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §31.39.1-31.39.15

에오르다이아 길목에서 로마군의 방어선 돌파

1770개 구절 중 1066번째 · 라틴어

요약

필리포스는 로마군을 기만하여 산악 지대로 후퇴한 뒤, 에오르다이아로 향하는 길목을 요새화하여 방어했다. 그러나 로마군은 험난한 지형에도 불구하고 정면 돌파와 우회 공격을 통해 마케도니아의 방어선을 뚫고 적을 격퇴했다.

§31.39.1corpus iam curabat consul, cum, venisse caduceatorem et quid venisset, nuntiatum est.
집정관이 이미 몸을 추스르고 있을 때, 전령이 도착했다는 것과 그가 무슨 일로 왔는지가 보고되었다.
§31.39.2responso tantum dato mane postero die fore copiam conveniendi, id quod quaesitum erat, nox dieique insequentis pars ad praecipiendum iter Philippo data est.
다음 날 아침에 만날 기회가 있을 것이라는 답변만이 주어졌는데, 이것이 바로 그가 노리던 바였기에, 밤과 이튿날의 일부 시간이 필리포스에게 행군을 선점하기 위해 주어졌다.
§31.39.3montes, quam viam non ingressurum gravi agmine Romanum sciebat, petit.
그는 로마군이 무거운 행군 대열로는 진입하지 않을 것임을 알고 있던 경로인 산악 지대로 향했다.
consul prima luce caduceatore datis indutiis dimisso haud ita multo post abisse hostem cum sensisset, ignarus, qua sequeretur, iisdem stativis frumentando dies aliquot consumpsit.
집정관은 새벽에 전령에게 휴전을 허락하여 돌려보내고, 그 후 그리 오래 지나지 않아 적이 떠났음을 알아차렸으나, 어느 방향으로 추격해야 할지 알지 못해 동일한 주둔지에서 식량을 조달하며 며칠을 보냈다.
§31.39.4Stuberram deinde petit atque ex Pelagonia frumentum, quod in agris erat, convexit.
그 후 그는 스투베라로 향하여 펠라고니아의 들판에 있던 곡물을 실어 날랐다.
inde ad Pluinnam est progressus nondum conperto, quam regionem hostes petissent.
거기서 그는 적들이 어느 지역으로 향했는지 아직 파악하지 못한 채 플루인나로 나아갔다.
§31.39.5Philippus cum primo ad Bruanium stativa habuisset, profectus inde transversis limitibus terrorem praebuit subitum hosti.
필리포스는 처음에 브루아니움 근처에 주둔지를 두고 있었으나, 그곳에서 출발하여 가로지르는 길들을 통해 적에게 갑갑스러운 공포를 선사했다.
movere itaque ex Pluinna Romani et ad Osphagum flumen posuerunt castra.
그리하여 로마인들은 플루인나에서 이동하여 오스파구스 강가에 진영을 쳤다.
§31.39.6rex haud procul inde et ipse vallo super ripam amnis ducto — Erigonum incolae vocant — consedit.
왕 자신도 그곳에서 멀지 않은 곳에, 주민들이 에리고누스라 부르는 강의 제방 위에 방벽을 쌓고 자리를 잡았다.
§31.39.7inde satis comperto Eordaeam petituros Romanos, ad occupandas angustias, ne superare hostes artis faucibus inclusum aditum possent, praecessit.
그곳에서 로마인들이 에오르다이아로 향할 것임이 충분히 파악되자, 그는 적들이 좁은 협곡에 둘러싸인 진입로를 돌파하지 못하도록, 길목을 선점하기 위해 앞서 나아갔다.
§31.39.8ibi alia vallo, alia fossa, alia lapidum congerie, ut pro muro essent, alia arboribus obiectis, ut aut locus postulabat aut materia suppeditabat, §31.39.9propere permuniit atque, ut ipse rebatur, viam suapte natura difficilem obiectis per omnes transitus operibus inexpugnabilem fecit.
그곳에서 그는 지형이 요구하거나 자재가 공급되는 바에 따라, 어떤 곳은 방벽으로, 어떤 곳은 참호로, 어떤 곳은 성벽 역할을 하도록 쌓아 올린 돌더미로, 어떤 곳은 가로놓은 나무들로 신속히 견고히 방비하였으며, 스스로 생각했듯이 본래 험난한 길을 모든 통로에 방어물을 배치함으로써 함락 불가능하게 만들었다.
§31.39.10erant pleraque silvestria circa, incommoda phalangi maxime Macedonum, quae nisi ubi praelongis hastis velut vallum ante clipeos obiecit, quod ut fiat libero campo opus est, nullius admodum usus est.
주변은 대부분 울창한 삼림이었는데, 이는 마케도니아의 팔랑크스에게 매우 불편한 환경이었다. 팔랑크스는 방패 앞에 매우 긴 창을 방벽처럼 내세울 때를 제외하고는 거의 아무런 쓸모가 없는데, 그렇게 하려면 탁 트인 평원이 필요하기 때문이다.
§31.39.11Thracas quoque rumpiae, ingentis et ipsae longitudinis, inter obiectos undique ramos impediebant.
트라키아인들 역시 그 자체로 엄청난 길이인 룸피아 때문에 사방으로 가로막힌 나뭇가지들 사이에서 방해를 받았다.
§31.39.12Cretensium una cohors non inutilis erat;
크레타인의 한 대대도 무용지물은 아니었다.
sed ea quoque ipsa, ut, si quis impetum faceret, in patentem vulneri ecum equitemque sagittas conicere poterat, ita adversus scuta Romana nec ad traiciendum satis magnam vim habebat, nec aperti quicquam erat, quod peterent.
그러나 그들 역시, 누군가 돌격해 올 경우 상처를 입기 쉬운 말과 기병에게 화살을 쏠 수는 있었으나, 로마군의 방패에 대해서는 관통할 만큼 충분한 위력을 갖추지 못했고, 그들이 겨냥할 만한 노출된 곳도 전혀 없었다.
§31.39.13itaque id ut vanum teli genus senserunt esse, saxis passim tota valle iacentibus incessebant hostem.
그리하여 그들은 그것이 무익한 종류의 무기임을 깨닫자, 계곡 전체에 널려 있는 돌들로 적을 공격했다.
ea maiore cum sonitu quam vulnere ullo pulsatio scutorum parumper succedentis Romanos tenuit.
그 방패를 두드리는 소리는 어떤 부상보다도 더 큰 소음을 내며 다가오는 로마인들을 잠시 동안 붙잡아 두었다.
§31.39.14deinde, iis quoque spretis, partim testudine facta per adversos vadunt hostis, §31.39.15partim brevi circuitu cum in iugum collis evasissent, trepidos ex praesidiis stationibusque Macedonas deturbant et, ut in locis impeditis difficili fuga, plerosque etiam obtruncant.
이윽고 이 역시 무시한 채, 일부는 테스투도를 형성하여 맞닥뜨린 적들을 뚫고 나아갔고, 다른 이들은 짧은 우회로를 통해 언덕의 능선에 올라선 뒤, 허둥대는 마케도니아인들을 초소와 수비대에서 몰아내고, 사방이 가로막힌 곳이라 도망치기도 어려웠던 탓에 대부분을 쳐 죽였다.

어휘·문법 주석

  1. 31.39.1cum, venisse caduceatorem et quid venisset, nuntiatum est — 이른바 '역전의 cum'(cum inversum) 구문이다. 주절(corpus iam curabat consul)에 미완료 과거가 사용되고 종속절에 직설법 완료가 놓임으로써, "~하고 있던 중 갑자기 ~가 일어났다"라는 급작스러운 사건의 발생을 나타낸다.
  2. 31.39.4nondum conperto — 완료분사의 중성 단수형을 사용한 비인칭 탈격 절대 구문이다. 뒤따르는 간접의문절(quam regionem hostes petissent)이 실질적인 주어 역할을 하며, "적들이 어느 지역으로 향했는지 아직 파악되지 않은 채"라는 의미가 된다. 31.39.7의 satis comperto 역시 동일한 구조이다.
  3. 31.39.8alia vallo, alia fossa, alia lapidum congerie — 대명사 alius의 중성 복수 대격인 alia를 부사적으로, 혹은 부분을 나타내는 대격("어떤 부분은, 다른 부분은")으로 사용하여, 동사 permuniit의 목적어가 되는 각 부분을 가리키고 있다.
  4. 31.39.10nullius admodum usus est — 서술적 속격(성질의 속격)의 용법이다. 비인칭적인 표현이 아니라, 관계대명사 quae(선행사는 phalanx)를 주어로 삼아 "팔랑크스는 거의 아무런 쓸모가 없다"라는 의미를 나타낸다.
  5. 31.39.12patentem vulneri — 여격 vulneri("부상에 대해")가 형용사 patens("노출된, 열려 있는")를 수식하여, "부상의 위험에 노출되어 있는" 상태를 나타낸다.
  6. 31.39.15ut in locis impeditis difficili fuga — 제한적 또는 상황 설명의 ut으로, 뒤따르는 명사구(in locis impeditis)와 탈격 절대(difficili fuga)를 동반하여 "장애물이 많은 곳이라 도망치기 어려웠던 만큼(당연히)"이라는 당시의 험난한 상황과 이유를 강조한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §31.39.1-31.39.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.39.1-31.39.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.