§30.11.1per eosdem forte dies cum Laelius et Masinissa quinto decimo ferme die in Numidiam pervenissent, Maesulii, regnum paternum Masinissae, laeti ut ad regem diu desideratum concessere.
마침 같은 무렵, 랠리우스와 마시니사가 대략 보름째 되던 날에 누미디아에 도착하자, 마시니사의 부친의 왕국이었던 마에술리인들은 오랫동안 갈망하던 왕에게 가듯 기뻐하며 그에게 귀순했다.
§30.11.2Syphax pulsis inde praefectis praesidiisque suis vetere se continebat regno, neutiquam quieturus.
시팍스는 그곳에서 자신의 장관들과 수비대들이 쫓겨나자 옛 왕국에 틀어박혀 있었으나, 결코 가만히 있을 생각은 없었다.
§30.11.3stimulabat aegrum amore uxor socerque, et ita viris equisque abundabat, ut subiectae oculis regni per multos florentis annos vires etiam minus barbaro atque inpotenti animo spiritus possent facere.
사랑으로 병든 그를 아내와 장인이 충동질하고 있었고, 또한 그에게는 병사와 말이 매우 풍부했기에, 오랫동안 번영해 온 왕국의 눈앞에 펼쳐진 힘이 그리 야만적이거나 자제력 없는 마음이 아닌 곳에조차 용기를 북돋울 수 있었을 정도였다.
§30.11.4igitur omnibus, qui bello apti erant, in unum coactis equos, arma, tela dividit; equites in turmas, pedites in cohortes, sicut quondam ab Romanis centurionibus didicerat, distribuit.
그리하여 전쟁에 적합한 모든 이들을 한곳에 소집한 후, 그는 말과 갑옷과 투사 무기들을 나누어 주었으며, 예전에 로마 백인대장들에게 배웠던 대로 기병은 기병대로, 보병은 보병대(코호르스)로 나누어 편성했다.
§30.11.5exercitu haud minore, quam quem prius habuerat, ceterum omni prope novo atque incondito, ire ad hostes pergit.
이전에 거느렸던 것에 못지않은 규모의, 그러나 거의 전부가 신병이고 무질서한 군대를 거느리고 그는 적을 향해 진군을 계속했다.
§30.11.6et castris in propinquo positis primo pauci equites ex tuto speculantes ab stationibus progredi, dein iaculis summoti recurrere ad suos; inde excursiones in vicem fieri et, cum pulsos indignatio accenderet, §30.11.7plures subire, quod inritamentum certaminum equestrium est, cum aut vincentibus spes aut pulsis ira adgregat suos.
그리고 가까운 곳에 진영을 구축한 후, 처음에는 소수의 기병들이 안전한 곳에서 정찰하며 초소로부터 나아갔다가 투창에 밀려 아군에게로 달려 돌아왔으며, 그 뒤로 서로 번갈아 출격이 행해지다가 격퇴당한 자들을 분노가 불태웠을 때, 더 많은 이들이 전투에 가담했는데, 이는 기병전의 자극제로서 승자들에게는 희망이, 패자들에게는 분노가 각각의 아군을 결속시키는 법이기 때문이다.
§30.11.8ita tum a paucis proelio accenso omnem utrimque postremo equitatum certaminis studium effudit.
이처럼 당시 소수에 의해 전투의 불씨가 당겨졌으나, 마침내 양측의 모든 기병이 전투에 대한 열정으로 쏟아져 나왔다.
ac dum sincerum equestre proelium erat, multitudo Masaesuliorum, ingentia agmina Syphace emittente, sustineri vix poterat;
그리고 순수한 기병전이 지속되는 동안에는 시팍스가 거대한 부대들을 계속 내보냈기에 마사에술리인들의 다수를 거의 버텨내기 어려웠다.
§30.11.9deinde, ut pedes Romanus repentino per turmas suas viam dantes intercursu stabilem aciem fecit absterruitque effuse invehentem sese hostem, primo barbari segnius permittere equos, §30.11.10dein stare ac prope stupere turbati novo genere pugnae, postremo non pediti solum cedere, sed ne equitem quidem sustinere peditis praesidio audentem.
그러다가 로마 보병이 길을 터주는 자신들의 기병대 사이를 갑작스러운 돌파로 가로질러가 안정된 전열을 형성하고 사방으로 돌격해 오는 적을 위협하자, 처음에는 야만인들이 말을 더 느리게 몰기 시작했고, 그다음에는 새로운 전투 방식에 교란되어 멈춰 서서 거의 넋을 잃었으며, 마침내 보병에게 밀려날 뿐만 아니라 보병의 원조를 받아 대담해진 기병조차 대적하지 못했다.
iam signa quoque legionum adpropinquabant.
이미 군단의 군기들도 가까워지고 있었다.
§30.11.11tum vero Masaesulii non modo primum impetum sed ne conspectum quidem signorum atque armorum tulerunt: tantum seu memoria priorum cladium seu praesens terror valuit.
그때 마사에술리인들은 첫 돌격은 물론이고 군기와 무기의 모습조차 견뎌내지 못했으니, 과거 패배의 기억이나 눈앞의 공포가 그만큼 큰 힘을 발휘한 것이었다.