§3.7.1deserta omnia, sine capite, sine viribus, dii praesides ac fortuna urbis tutata est, quae Volscis Aequisque praedonum potius mentem quam hostium dedit;
모든 것이 버려지고, 지도자도, 군사력도 없는 상태였으나, 도성의 수호신들과 '운명'이 도성을 지켜냈다. 이것이 볼스키인과 아이쿠이인에게 적국으로서의 마음가짐보다 오히려 약탈자로서의 마음가짐을 심어주었다.
adeo enim nullam spem non potiundi modo, §3.7.2sed ne adeundi quidem Romana moenia animus eorum cepit, tectaque procul visa atque inminentes tumuli avertere mentes eorum,
왜냐하면 그들의 마음속에는 성벽을 차지하는 것뿐만 아니라, 그것에 접근하는 것조차 바라는 마음이 생기지 않았고, 멀리 보이는 가옥들과 눈앞에 솟은 언덕들이 그들의 마음을 돌려놓았기 때문이다.
§3.7.3ut totis passim castris fremitu orto, quid in vasto ac deserto agro inter tabem pecorum hominumque desides sine praeda tempus tererent, cum integra loca, Tusculanum agrum opimum copiis, petere possent, signa repente convellerent transversisque itineribus per Labicanos agros in Tusculanos colles transirent.
그리하여 진영 곳곳에서, 가축과 인간의 시체가 썩어가는 황폐하고 버려진 땅에서 왜 약탈품도 없이 나태하게 시간을 허비하고 있는지, 아직 피해를 입지 않은 곳, 즉 물자가 풍부한 투스쿨룸의 영토로 향할 수 있는데도 말이라며 불만이 터져 나오자, 그들은 갑자기 군기를 뽑아 들고 지름길을 통해 라비카인들의 영토를 지나 투스쿨룸의 언덕들로 이동했다.
eo vis omnis tempestasque belli conversa est.
전쟁의 모든 위력과 폭풍이 그곳으로 향했다.
interim Hernici Latinique, §3.7.4pudore etiam, non misericordia solum moti, si nec obstitissent communibus hostibus infesto agmine Romanam urbem petentibus nec opem ullam obsessis sociis ferrent, coniuncto exercitu Romam pergunt.
한편, 헤르니키인들과 라티움인들은, 동맹시들이 포위당해 있는데도 아무런 원조를 보내지 않고, 공동의 적이 위협적인 군세로 로마 도성을 향해 진격하고 있는 것을 가로막지도 않는다면 수치스러운 일이라는, 동정심뿐만 아니라 수치심에도 이끌려, 연합군을 이끌고 로마로 급히 향했다.
§3.7.5ubi cum hostes non invenissent, secuti famam ac vestigia obvii fiunt descendentibus ab Tusculana in Albanam vallem.
그곳에서 적을 발견하지 못했기에, 그들은 소문과 발자취를 따라 투스쿨룸에서 알바 계곡으로 내려오는 적들과 마주쳤다.
ibi haudquaquam aequo proelio pugnatum est, fidesque sua sociis parumn felix in praesentia fuit.
그곳에서 결코 대등하다고 할 수 없는 전투가 벌어졌으며, 동맹시들의 충성심은 당장에는 그들에게 그다지 이로운 결과를 가져다주지 못했다.
§3.7.6haud minor Romae fit morbo strages, quam quanta ferro sociorum facta erat.
로마에서도 역병으로 인한 참상은 동맹시들의 군대가 칼날에 의해 입은 피해 못지않게 극심했다.
consul, qui unus supererat, moritur;
유일하게 살아남았던 집정관이 사망했다.
mortui et alii clari viri, M’. Valerius, T. Verginius Rutilus augures, Ser. Sulpicius curio maximus;
또한 다른 저명한 인물들, 즉 조점관인 마르쿠스 발레리우스와 티투스 베르기니우스 루틸루스, 그리고 최고 제주인 세르비우스 술피키우스도 사망했다.
et per ignota capita late vagata est vis morbi.
그리고 이름 없는 서민들 사이에서도 역병의 기세가 널리 퍼져나갔다.
§3.7.7inopsque senatus auxilii humani ad deos populum ac vota vertit: iussi cum coniugibus ac liberis supplicatum ire pacemque exposcere deum.
인간의 힘에 의한 구원의 희망을 잃은 원로원은 민중의 마음과 서원을 신들에게로 돌렸다. 그들은 아내와 자식들을 동반하고 참배하러 가 신들의 화해를 간구하라는 명령을 받았다.
§3.7.8ad id, quod sua quemque mala cogebant, auctoritate publica evocati omnia delubra inplent.
각자의 불행이 저마다를 내몰고 있었던 것에 더하여, 공적인 명령에 의해 소집된 민중은 모든 신전을 가득 채웠다.
stratae passim matres crinibus templa verrentes veniam irarum caelestium finemque pesti exposcunt.
어머니들은 곳곳에 쓰러져 머리카락으로 신전 바닥을 쓸며 하늘의 진노를 거두어 줄 것과 역병의 종식을 간구했다.