§3.53.1tum Valerius Horatiusque missi ad plebem condicionibus quibus videretur revocandam conponendasque res decemviris quoque ab ira et impetu multitudinis praecavere iubentur. §3.53.2profecti gaudio ingenti plebis in castra accipiuntur, quippe liberatores haud dubie et motus initio et exitu rei. §3.53.3ob haec iis advenientibus gratiae actae.
그리하여 발레리우스와 호라티우스가 평민들에게 파견되어, 그들이 적당하다고 여기는 조건으로 평민들을 불러들이고 사태를 수습하며, 동시에 군중의 분노와 공격으로부터 십인위원들의 안전을 도모하라는 명령을 받았다. 출발한 그들은 평민들의 크나큰 기쁨 속에서 진영으로 영접받았으니, 그들이 운동의 시작에서나 사태의 결말에서나 의심할 바 없는 해방자였기 때문이었다. 이러한 일들로 인해 그들이 도착하자 감사의 인사가 전해졌다.
Icilius pro multitudine verba facit.
이킬리우스가 군중을 대표하여 연설을 했다.
idem, cum de condicionibus ageretur, quaerentibus legatis, quae postulata plebis essent, conposito iam ante adventum legatorum consilio ea postulavit, ut appareret in aequitate rerum plus quam in armis reponi spei. §3.53.4potestatem enim tribuniciam provocationemque repetebant, quae ante decemviros creatos auxilia plebis fuerant, et ne cui fraudi esset concisse milites aut plebem ad repetendam per secessionem libertatem.
그 역시 조건에 대한 논의가 진행될 때, 사절들이 평민들의 요구 사항이 무엇인지 묻자, 사절들이 도착하기 전에 이미 짜인 계획에 따라, 무력에서보다 사태의 공정함에서 더 많은 희망이 찾아진다는 점이 명백해지도록 다음과 같이 요구했다. 즉 그들은 십인위원들이 들어서기 전에 평민들의 구제 수단이었던 호민관의 권능과 상소권을 다시 요구했고, 탈퇴를 통해 자유를 되찾기 위해 군인들이나 평민들을 선동한 일이 누구에게도 해가 되지 않도록 할 것을 요구했다. 십인위원들의 처벌 방식에 대해서만큼은 가혹한 요구가 제기되었다.
§3.53.5de decemvirorum modo supplicio atrox postulatum fuit: dedi quippe eos aequum censebant vivosque igni concrematuros minabantur.
즉 그들은 십인위원들을 인도하는 것이 당연하다고 여겼으며, 그들을 산 채로 불에 태워 죽이겠다고 위협했다.
legati ad ea: §3.53.6“quae consilii fuerunt, adeo aequa postulastis, ut ultro vobis deferenda fuerint;
사절들은 이에 대해 다음과 같이 대답했다. “분별과 지혜에 속하는 일들에 관해서는 당신들이 너무나 공정한 요구를 하였기에, 그것들은 자발적으로 당신들에게 주어졌어야 마땅했을 정도요.
libertati enim ea praesidia petitis, non licentiae ad inpugnandos alios.
당신들은 그 보호 수단들을 자유를 위해 구하는 것이지, 타인을 공격하려는 방종을 위해 구하는 것이 아니기 때문이오. 당신들의 분노는 응석을 받아주기보다는 용서해주어야 할 것이오.
§3.53.7irae vestrae magis ignoscendum quam indulgendum est, quippe qui crudelitatis odio in crudelitatem ruitis et prius paene, quam ipsi liberi sitis, dominari iam in adversarios vultis. §3.53.8numquamne quiescet civitas nostra a suppliciis aut patrum in plebem Romanam aut plebis in patres? §3.53.9scuto vobis magis quam gladio opus est.
당신들은 잔혹함에 대한 증오 속에서 잔혹함으로 치닫고 있으며, 스스로 자유로워지기도 전에 거의 벌써 대적들 위에 군림하려 하기 때문이오. 우리 공동체는 귀족들이 로마 평민들에게 가하는 처벌로부터든, 평민들이 귀족들에게 가하는 처벌로부터든 결코 고요해질 수 없단 말이오? 당신들에게 필요한 것은 칼보다는 방패요.
satis superque humilis est, qui iure aequo in civitate vivit nec inferendo iniuriam nec patiendo. §3.53.10etiam si quando metuendos vos praebituri estis, cum reciperatis magistratibus legibusque vestris iudicia penes vos erunt de capite nostro fortunisque, tunc ut quaeque causa erit statuetis;
평등한 권리 아래 공동체에서 살아가며, 불의를 행하지도 않고 당하지도 않는 사람은 충분히, 아니 그 이상으로 자신을 낮추고 있는 것이오. 설령 언젠가 당신들이 두려운 존재로 처신해야 할 때가 온다 하더라도, 당신들의 정무관들과 법이 회복되고 우리의 목숨과 재산에 관한 재판권이 당신들의 손에 쥐어질 때, 그때 각각의 사안이 어떠한지에 따라 결정하면 될 것이오.
nunc libertatem repeti satis est. ”
지금은 자유가 회복되는 것으로 충분하오.”