§3.23.1dum ad Antium haec geruntur, interim Aequi robore iuventutis praemisso arcem Tusculanam inproviso nocte capiunt; §3.23.2reliquo exercitu haud procul moenibus Tusculi considunt, ut distenderent hostium copias.
안티움에서 이 일들이 진행되는 동안, 그사이 에쿠이족은 젊은이들의 정예를 미리 파견하여 밤중에 불시에 투스쿨룸의 성채를 점령했다. 그들은 남은 군대를 이끌고 투스쿨룸의 성벽에서 멀지 않은 곳에 자리 잡았는데, 이는 적의 병력을 분산시키기 위함이었다.
haec celeriter Romam, ab Roma in castra Antium perlata movent Romanos haud secus, quam si Capitolium captum nuntiaretur;
이 소식은 신속히 로마로, 그리고 로마에서 안티움의 진영으로 전달되어, 마치 카피톨리움이 점령당했다는 보도가 전해진 것과 다름없이 로마인들을 동요시켰다.
adeo et recens erat Tusculanorum meritum, et similitudo ipsa periculi reposcere latum auxilium videbatur. §3.23.3Fabius omissis omnibus praedam ex castris raptim Antium convehit;
투스쿨룸인들의 은의가 아주 최근의 일이었고, 위험 자체의 유사성이 그들이 이전에 베푼 원조에 보답할 것을 요구하는 것처럼 보였기 때문이었다. 파비우스는 다른 모든 일을 제쳐두고 진영의 노획물을 급히 안티움으로 실어 날랐다.
ibi modico praesidio relicto citatum agmen Tusculum rapit.
그곳에 적당한 수비대를 남겨둔 채, 그는 급행하는 군대를 이끌고 투스쿨룸으로 서둘러 진격했다.
nihil praeter arma et quod cocti ad manum fuit cibi ferre militi licuit; §3.23.4commeatum ab Roma consul Cornelius subvehit.
병사들에게는 무기와 수중에 있던 요리된 식량 외에는 아무것도 휴대하는 것이 허용되지 않았다. 집정관 코르넬리우스가 로마로부터 식량을 수송해 왔다.
aliquot menses Tusculi bellatum.
몇 달 동안 투스쿨룸에서 전쟁이 치러졌다.
parte exercitus consul castra Aequorum oppugnabat, partem Tusculanis dederat ad arcem recuperandam.
집정관은 군대의 일부로 에쿠이족의 진영을 공격하고 있었고, 일부는 성채를 탈환하도록 투스쿨룸인들에게 내주었다.
vi numquam eo subiri potuit; fames postremo inde detraxit hostem. §3.23.5qua postquam ventum ad extremum est, inermes nudique omnes sub iugum ab Tusculanis missi.
힘으로는 결코 그곳에 올라갈 수 없었으나, 마침내 굶주림이 적을 그곳에서 끌어내렸다. 그곳에서 한계 상황에 도달하자, 그들은 모두 무기를 빼앗기고 몸만 남은 채 투스쿨룸인들에 의해 멍에 아래로 지나가게 되었다.
hos ignominiosa fuga domum se recipientis Romanus consul in Algido consecutus ad unum omnes occidit.
치욕스러운 도주로 집으로 돌아가던 이들을 로마 집정관이 알기두스산에서 따라잡아 단 한 사람도 남기지 않고 모두 죽였다.
victor ad Columen — §3.23.6id loco nomen est — exercitu reducto castra locat.
승리자가 되어 콜루멘으로 — 그것이 그곳의 지명이다 — 군대를 이끌고 돌아와 진영을 구축했다.
et alter consul, postquam moenibus iam Romanis pulso hoste periculum esse desierat, et ipse ab Roma profectus. §3.23.7ita bifariam consules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc Volscos, hinc Aequos populantur.
다른 집정관 역시, 적이 격퇴되어 로마 성벽에 대한 위험이 이제 사라지자, 그 자신도 로마에서 출발했다. 이처럼 집정관들은 두 갈래로 적의 영토에 들어가 격렬한 전투를 벌이며 한쪽에서는 볼스키인들을, 다른 쪽에서는 에쿠이인들의 영토를 약탈했다.
eodem anno descisse Antiates apud plerosque auctores invenio;
같은 해에 안티움 시민들이 배반했다는 것을 나는 대부분의 저술가들에게서 발견한다.
L. Cornelium consulem id bellum gessisse oppidumque cepisse.
즉, 집정관 루키우스 코르넬리우스가 그 전쟁을 수행하여 도시를 함락했다는 것이다.
certum adfirmare, quia nulla apud vetustiores scriptores eius rei mentio est, non ausim.
더 오래된 기록가들에게는 이 일에 대한 언급이 전혀 없기 때문에, 이를 확실한 사실로 단정하기를 나는 감히 하지 않으려 한다.