Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §29.1.1-29.1.26

스키피오의 원정 준비와 히스파니아의 반란

1770개 구절 중 944번째 · 라틴어

요약

스크피오는 시칠리아에서 자원병을 조직하고 시라쿠사의 질서를 회복하며 아프리카 원정을 준비한다. 한편, 히스파니아에서는 인디빌리스의 선동으로 로마에 대항하는 대규모 반란이 일어난다.

§29.1.1Scipio postquam in Siciliam venit, voluntarios milites ordinavit centuriavitque.
스크피오는 시칠리아에 도착한 후, 자원병들을 편성하고 백인대로 나누었다.
§29.1.2ex iis trecentos iuvenes, florentes aetate et virium robore, inermes circa se habebat, ignorantes, quem ad usum neque centuriati neque armati servarentur.
그들 중에서 나이와 체력이 가장 왕성한 300명의 청년들을 무장시키지 않은 채 자신의 주변에 두었는데, 그들은 자신들이 왜 백인대에 편성되지도 않고 무장도 하지 않은 채 남겨져 있는지 그 목적을 알지 못했다.
§29.1.3tum ex totius Siciliae iuniorum numero principes genere et fortuna trecentos equites, qui secum in Africam traicerent, legit, diemque iis, qua equis armisque instructi atque ornati adessent, edixit.
이어서 그는 시칠리아 전역의 청년들 중에서 가문과 재산이 뛰어난 300명의 기병을 자신과 함께 아프리카로 건너가게 하려고 선발하고, 그들에게 말과 무기를 갖추고 장비하여 집결해야 할 날을 지정하여 고시했다.
§29.1.4gravis ea militia procul domo terra marique labores multos magna pericula allatura videbatur; neque ipsos modo sed parentes cognatosque eorum ea cura angebat.
고향에서 멀리 떨어져 육지와 바다에서 많은 노고와 큰 위험을 가져다줄 그 군역은 무겁게 여겨졌으며, 그들 자신뿐만 아니라 그들의 부모와 친지들까지도 그 걱정으로 괴로워했다.
§29.1.5ubi dies, quae edicta erat, advenit, arma equosque ostenderunt.
지정된 날이 이르자, 그들은 무기와 말들을 보여주었다.
tum Scipio renuntiari sibi dixit quosdam equites Siculorum tamquam gravem et duram horrere eam militiam;
그때 스키피오는 시칠리아 기병들 중 일부가 그 군역을 무겁고 가혹한 것으로 두려워하고 있다는 보고가 자신에게 전해졌다고 말했다.
§29.1.6si qui ita animati essent, malle eos sibi iam tum fateri, quam postmodo querentes segnes atque inutiles milites rei publicae esse;
만일 그렇게 생각하는 자가 있다면, 나중에 불평을 늘어놓으며 국가에 태만하고 쓸모없는 군인이 되기보다는 바로 지금 자신에게 그것을 털어놓는 쪽을 원한다고 했다.
expromerent, quid sentirent; cum bona venia se auditurum.
그들이 어떻게 생각하는지 밝히라며, 자신은 너그러이 들을 것이라고 했다.
§29.1.7ubi ex iis unus ausus est dicere se prorsus, si sibi, utrum vellet, liberum esset, nolle militare, tum Scipio ei:
그들 중 한 명이 만일 자신에게 원하는 쪽을 택할 자유가 있다면 전혀 군역을 지고 싶지 않다고 감히 말하자, 스키피오는 그에게 말했다.
§29.1.8“quoniam igitur, adulescens, quid sentires, non dissimulasti, uicarium tibi expediam, cui tu arma equumque et cetera instrumenta militiae tradas et tecum hinc extemplo domum ducas, exerceas, docendum cures equo armisque.
"젊은이여, 그렇다면 그대가 생각하는 바를 숨기지 않았으니, 내 그대를 위해 대역을 마련해 주겠소.
§29.1.9laeto condicionem accipienti unum ex trecentis quos inermes habebat, tradit.
그대는 그에게 말과 무기, 그리고 그 밖의 군역 장비들을 넘겨주고 여기서 즉시 집으로 함께 데려가, 말과 무기 다루는 법을 훈련시키고 가르치도록 하시오." 그가 기쁘게 그 조건을 받아들이자, 스키피오는 무장하지 않은 채 데리고 있던 300명 중 한 명을 그에게 건네주었다.
ubi hoc modo exauctoratum equitem cum gratia imperatoris ceteri viderunt, se quisque excusare et vicarium accipere.
이런 식으로 한 기병이 장군의 은혜를 입어 면제받는 것을 보자, 다른 이들도 각자 핑계를 대며 대역을 받아들였다.
§29.1.10ita trecentis Siculis Romani equites substituti sine publica inpensa.
그리하여 공공의 비용을 전혀 들이지 않고 300명의 시칠리아인들 대신 로마인 기병들이 교체 투입되었다.
docendorum atque exercendorum curam Siculi habuerunt, quia edictum imperatoris erat, ipsum militaturum, qui ita non fecisset.
가르치고 훈련시키는 책임은 시칠리아인들이 졌는데, 그렇게 하지 않은 자는 몸소 군역을 치러야 한다는 장군의 포고가 있었기 때문이다.
§29.1.11egregiam hanc alam equitur evasisse ferunt multisque proeliis rem publicam adiuvisse.
이 우수한 기병 부대가 훌륭하게 자라나 많은 전투에서 국가를 도왔다고 전해진다.
§29.1.12legiones inde cum inspiceret, plurimorum stipendiorum ex iis milites delegit, maxime qui sub duce Marcello militaverant,
그 뒤에 그가 군단들을 시찰하면서 그중에서 가장 군 복무 기간이 오래된 병사들, 특히 마르켈루스 장군 밑에서 복무했던 이들을 선발했다.
§29.1.13quos cum optima disciplina institutos credebat, tum etiam ab longa Syracusarum obsidione peritissimos esse urbium oppugnandarum: nihil enim parvum, sed Carthaginis iam excidia agitabat animo.
그는 이들이 최상의 규율로 단련되었다고 믿었을 뿐만 아니라, 오랜 시라쿠사 포위전 덕분에 도시를 공략하는 데 가장 숙련되어 있다고 여겼기 때문이다. 그는 결코 사소한 일이 아니라, 이미 카르타고의 멸망을 마음속에 품고 있었던 것이다.
§29.1.14inde exercitum per oppida dispertit;
그 뒤 그는 군대를 여러 마을로 분산 배치했다.
frumentum Siculorum civitatibus imperat, ex Italia advecto parcit;
시칠리아 도시들에게 곡물을 징발하고, 이탈리아에서 수송된 곡물은 아꼈다.
veteres naves reficit et cum iis C. Laelium in Africam praedatum mittit;
오래된 배들을 수리하여 C.
novas Panhormi subducit, quia ex viridi materia raptim factae erant, ut in sicco hibernarent.
라이리우스를 태워 아프리카로 약탈을 위해 보냈고, 새 배들은 생나무로 다급하게 만들어진 탓에 건조한 곳에서 겨울을 나도록 파노르무스에서 뭍으로 끌어올렸다.
§29.1.15praeparatis omnibus ad bellum Syracusas nondum ex magnis belli motibus satis tranquillas venit.
전쟁을 위한 모든 준비를 마치자, 그는 큰 전쟁의 격동에서 아직 충분히 평온해지지 않은 시라쿠사로 갔다.
§29.1.16Graeci res a quibusdam Italici generis eadem vi, qua per bellum ceperant, retinentibus, concessas sibi ab senatu repetebant.
그리스인들은 전쟁 중에 무력으로 그것을 차지했던 이탈리아 계통의 일부 자들이 여전히 움켜지고 있는, 원로원으로부터 자신들에게 반환하도록 허락된 재산의 반환을 요구하고 있었다.
§29.1.17omnium primum ratus tueri publicam fidem, partim edicto partim iudiciis etiam in pertinaces ad obtinendam iniuriam redditis suas res Syracusanis restituit.
국가의 신의를 지키는 것이 무엇보다 우선이라고 여긴 스키피오는, 일부는 포고를 통해, 일부는 불법적인 점유를 완강하게 고집하는 자들에 대해 판결을 내림으로써 시라쿠사 인들에게 그들의 재산을 돌려주었다.
§29.1.18non ipsis tantum ea res, sed omnibus Siciliae populis grata fuit, eoque enixius ad bellum adiuverunt.
이 일은 그들 자신뿐만 아니라 시칠리아의 모든 부족들에게 환영받는 일이었기에, 그들은 더욱 열성적으로 전쟁을 도왔다.
§29.1.19eadem aestate in Hispania coortum ingens bellum conciente Ilergete Indibili, nulla alia de causa quam per admirationem Scipionis contemptu imperatorum aliorum orto.
같은 해 여름 히스파니아에서는 일레르게테스 부족의 인디빌리스가 선동하여 거대한 전쟁이 일어났는데, 이는 오로지 스키피오에 대한 경외심으로 인해 다른 장군들에 대한 경멸이 생긴 것 외에 다른 이유가 없었다.
§29.1.20eum superesse unum ducem Romanis ceteris ab Hannibale interfectis rebatur: eo nec ii Hispaniam caesis Scipionibus alium, quem mitterent, habuisse, et postquam in Italia gravius bellum urgueret, adversus Hannibalem eum arcessitum.
그는 다른 장군들이 한니발에게 살해된 상황에서 로마인들에게 남은 장군은 그가 유일하다고 생각했다. 그리하여 스키피오 형제들이 전사한 후에 그들이 히스파니아로 보낼 다른 장군을 갖지 못했으며, 이탈리아에서 전쟁이 더 심각하게 압박해 오자 한니발에 맞서기 위해 그를 소환했다고 여겼다.
§29.1.21praeterquam quod nomina tantum ducum in Hispania Romani haberent, exercitum quoque inde veterem deductum; trepida omnia ut inconditam turbam tironum esse.
게다가 로마인들이 히스파니아에 가지고 있는 것은 장군들의 이름뿐이며, 베테랑 군대 역시 그곳에서 철수했고, 남은 것은 모두 훈련받지 않은 오합지졸 신병들처럼 두려움에 떨고 있다는 것이다.
numquam talem occasionem liberandae Hispaniae fore.
히스파니아를 해방시킬 이만한 기회는 결코 다시 오지 않을 것이라고 했다.
§29.1.22servitum ad eam diem aut Carthaginiensibus aut Romanis, §29.1.23nec in vicem his aut illis, sed interdum utrisque simul.
오늘날까지 그들은 카르타고인이나 로마인 중 한쪽에 복속되어 왔으며, 이쪽저쪽을 번갈아 가며 섬긴 것이 아니라 때로는 양쪽을 동시에 섬기기도 했다.
§29.1.24pulsos ab Romanis Carthaginienses;
카르타고인들은 로마인들에 의해 쫓겨났다.
ab Hispanis, si consentirent, pelli Romanos posse, ut ab omni externo imperio soluta in perpetuum Hispania in patrios rediret mores ritusque.
만일 히스파니아인들이 동조한다면 로마인들도 쫓아낼 수 있으며, 그리하여 온갖 외세의 지배로부터 영원히 해방된 히스파니아는 조상 전래의 풍습과 의례로 돌아갈 수 있다는 것이었다.
§29.1.25haec taliaque dicendo non populares modo, sed Ausetanos quoque, vicinam gentem, concitat et alios finitimos sibi atque illis populos.
이와 같은 말들로 그는 자기 부족민뿐만 아니라 이웃 종족인 아우세타니 부족과 그들 자신 및 아우세타니 부족에 인접한 다른 부족들까지 선동했다.
§29.1.26itaque intra paucos dies triginta milia peditum, quattuor ferme equitum in Sedetanum agrum, quo edictum erat, convenerunt.
그리하여 며칠 만에 3만 명의 보병과 약 4,000명의 기병이 지정된 장소였던 세데타니아 영토로 집결했다.

어휘·문법 주석

  1. 29.1.2ignorantes, quem ad usum neque centuriati neque armati servarentur. — 현재분사 `ignorantes`는 `trecentos iuvenes`를 수식하며, 뒤이어 간접의문문 절 `quem ad usum... servarentur`를 지배한다. 동사 `servarentur`는 주절의 동사 `habebat`(미완료 과거)에 따른 시제 일치로 인해 접속법 미완료 과거형이 사용되었다.
  2. 29.1.6si qui ita animati essent, malle eos sibi iam tum fateri — 앞 절(§29.1.5)의 `Scipio dixit`에서 이어지는 간접화법(oratio obliqua) 문장이다. 조건절의 접속법 과거 `essent`, 주절의 대격+부정사 구조 `malle eos... fateri`, 그리고 이어지는 명령/의지의 접속법 `expromerent` 등은 모두 과거 시점의 주동사에 지배를 받고 있다.
  3. 29.1.10ipsum militaturum, qui ita non fecisset. — `edictum`(포고)의 내용을 설명하는 동격의 대격+부정사 구문으로, `esse`가 생략되었다(`ipsum militaturum esse`). 조건 역할을 하는 관계절의 동사 `fecisset`은 과거 완료 접속법으로, 과거 주동사 밑의 간접화법에서 미래 완료를 나타낸다.
  4. 29.1.19per admirationem Scipionis contemptu imperatorum aliorum orto. — `contemptu... orto`는 독립 탈격 구문이다. `Scipionis`는 전치사 `per`가 이끄는 명사 `admirationem`에 걸리는 목적격적 속격(스키피오에 대한 경외심)인 반면, `imperatorum aliorum`은 `contemptu`에 걸리는 목적격적 속격(다른 장군들에 대한 경멸)이다.
  5. 29.1.20eum superesse unum ducem Romanis ceteris ab Hannibale interfectis rebatur — `rebatur`(그는 생각했다)에 의해 유도되는 간접화법 문장으로, 인디빌리스의 생각과 연설 내용을 담은 대격+부정사 절들이 §29.1.21까지 길게 이어진다. `eum`은 스키피오를 가리킨다. `ceteris... interfectis`는 독립 탈격 구문이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §29.1.1-29.1.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.1.1-29.1.26

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.