§28.42.1externa et nimis antiqua repeto;
나는 국외의, 그리고 너무도 오래된 사례들을 언급하고 있습니다.
Africa eadem ista et M. Atilius, insigne utriusque fortunae exemplum, nobis documento sint.
바로 그 아프리카와 양쪽의 운명에 대한 현저한 본보기인 M. 아틸리우스가 우리에게 교훈이 되기를 바랍니다.
§28.42.2ne tibi, P. Corneli, cum ex alto Africam conspexeris, ludus et iocus fuisse Hispaniae tuae uidebuntur.
참으로, 푸블리우스 코르넬리우스여, 당신이 깊은 바다에서 아프리카를 바라보게 될 때, 당신의 히스파니아에서의 일들은 유희와 장난처럼 보일 것입니다.
quid enim simile?
대체 무엇이 닮았단 말입니까?
§28.42.3pacato mari praeter oram Italiae Galliaeque vectus Emporias in urbem sociorum classem adpulisti;
바다가 평정되었기에 이탈리아와 가리아의 연안을 따라 항해하여 당신은 동맹시인 엠포리아에에 함대를 대었습니다.
expositos milites per tutissima omnia ad socios et amicos populi Romani Tarraconem duxisti;
상륙시킨 병사들을 가장 안전한 모든 경로를 통해 로마 민족의 동맹이자 친구인 타라코로 인도했습니다.
§28.42.4ab Tarracone deinde iter per praesidia Romana;
타라코에서부터 그 후의 여정은 로마의 수비대들을 통하는 길이었습니다.
circa Hiberum exercitus patris patruique tui post amissos imperatores ferociores calamitate ipsa facti, et dux tumultuarius quidem ille L. Marcius et militari suffragio ad tempus lectus, ceterum, si nobilitas ac iusti honores adornarent, claris imperatoribus qualibet arte belli par;
에브로 강 주변에는 사령관들을 잃은 후 그 재난 자체로 인해 더욱 용맹해진 당신 부친과 숙부의 군대가 있었고, 비록 임시 지도자이기는 하나 군인들의 투표로 일시적으로 선출된 저 L. 마르키우스가 있었습니다. 하지만 가문과 정당한 관직이 그를 꾸며주었더라면, 그는 어떤 군사 기술에서도 명장들과 어깨를 나란히 할 인물이었습니다.
§28.42.5oppugnata per summum otium Carthago nullo trium Punicorum exercituum socios defendente;
세 곳의 카르타고 군대 중 그 누구도 동맹국을 방어하지 않는 가운데, 지극히 평온한 중에 카르타고 노바를 공략했습니다.
§28.42.6cetera, neque ea elevo, nullo tamen modo Africo bello comparanda, ubi non portus ullus classi nostrae apertus, non ager pacatus, non civitas socia, non rex amicus, non consistendi usquam locus, non procedendi;
그 밖의 일들은 — 내가 그것들을 폄하하는 것은 아닙니다만 — 그러나 아프리카 전쟁과는 결코 비교할 수 없는 것들입니다. 그곳에서는 우리 함대에 열린 항구도 없고, 평정된 토지도 없고, 동맹시도 없으며, 우호적인 왕도 없고, 어디에도 머무를 곳이 없으며, 나아갈 곳도 없습니다.
§28.42.7quacumque circumspexeris, hostilia omnia atque infesta.
어디를 둘러보아도 모든 것이 적대적이고 위태롭습니다.
an Syphaci Numidisque credis? satis sit semel creditum: non semper temeritas est felix, et fraus fidem in parvis sibi praestruit, ut, cum operae pretium sit, cum mercede magna fallat.
아니면 시팍스와 누미디아인들을 믿으십니까? 한 번 믿은 것으로 충분하게 하십시오. 무모함이 항상 행운을 가져다주는 것은 아니며, 기만은 정작 가치가 있을 때 큰 대가를 치르게 하며 배신하기 위해, 미리 사소한 일에서 신뢰를 쌓아두는 법입니다.
§28.42.8non hostes patrem patruumque tuum armis prius quam Celtiberi socii fraude circumvenerunt;
당신의 부친과 숙부를 먼저 포위한 것은 무기를 든 적들이 아니라, 동맹국이었던 켈티베리아인들의 기만이었습니다.
nec tibi ipsi a Magone et Hasdrubale, hostium ducibus, quantum ab Indibili et Mandonio, in fidem acceptis, periculi fuit.
또한 당신 자신에게도 적의 장수들인 마고와 하스드루발에게서보다, 보호를 받기로 받아들여진 인디빌리스와 만도니우스에게서 온 위험이 더 적지 않았습니다.
§28.42.9Numidis tu credere potes, defectionem militum tuorum expertus? et Syphax et Masinissa se quam Carthaginienses malunt potentes in Africa esse, Carthaginienses quam quemquam alium.
자신의 군인들이 반란을 일으켰던 일을 겪고서도 당신은 누미디아인들을 믿을 수 있습니까? 시팍스와 마시니사 모두 카르타고인들보다는 자신들이 아프리카에서 강력해지기를 바라며, 다른 누구보다는 차라리 카르타고인들이 그러기를 바랍니다.
§28.42.10nunc illos aemulatio inter se et omnes causae certaminum acuunt, quia procul externus metus est;
지금은 외부의 공포가 멀리 있기 때문에 그들 사이의 경쟁심과 모든 분쟁의 원인들이 그들을 자극하고 있습니다.
ostende Romana arma et exercitum alienigenam, iam velut ad commune restinguendum incendium concurrent.
로마의 무기와 이방의 군대를 보여주십시오, 그들은 마치 공동의 화재를 진압하기 위해서인 것처럼 즉시 함께 달려올 것입니다.
§28.42.11aliter eidem illi Carthaginienses Hispaniam defenderunt, aliter moenia patriae, templa deum, aras et focos defendent, cum euntes in proelium pavida prosequetur coniunx et parvi liberi occursabunt.
저 동일한 카르타고인들이 히스파니아를 방어했던 것과는 다른 방식으로 조국의 성벽과 신들의 신전, 제단과 화로를 방어할 것입니다. 전투로 향하는 그들을 겁에 질린 아내가 배웅하고 어린 자식들이 달려와 맞이할 때에 말입니다.
§28.42.12quid porro, si satis confisi Carthaginienses consensu Africae, fide sociorum regum, moenibus suis, cum tuo exercitusque tui praesidio nudatam Italiam viderint, ultro ipsi novum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint, §28.42.13aut Magonem, quem a Baliaribus classe transmissa iam praeter oram Ligurum Alpinorum vectari constat, Hannibali se coniungere iusserint?
더욱이, 만일 카르타고인들이 아프리카의 지지와 동맹국 왕들의 충성, 자신들의 성벽을 충분히 신뢰하고서, 당신과 당신 군대의 방어선이 빠져나가 이탈리아가 무방비해진 것을 보고, 스스로 앞장서서 아프리카로부터 이탈리아로 새로운 군대를 보내거나, 혹은 발레아레스 제도로부터 함대를 건너가게 하여 이미 리구리아인들과 알프스인들의 연안을 항해하고 있는 것으로 밝혀진 마고에게 한니발과 합류하라고 명령한다면 어떻게 되겠습니까?
§28.42.14nempe in eodem terrore erimus, in quo nuper fuimus, cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti.
명백히 우리는 얼마 전 하스드루발이 이탈리아로 넘어왔을 때 처했던 것과 똑같은 공포에 다시 놓이게 될 것입니다. 군대를 가지고 카르타고뿐만 아니라 아프리카 전역을 봉쇄하겠다고 하는 당신이, 그의 손아귀에서 그를 이탈리아로 놓아주었던 것입니다.
§28.42.15victum a te dices: eo quidem minus vellem, et id tua, non rei publicae solum causa, iter datum victo in Italiam esse.
그가 당신에게 패배했다고 당신은 말할 것입니다. 그랬기에 더욱 나는 그런 일이 없기를 바랐을 것이며, 그것이 국가뿐만 아니라 당신을 위해서도, 패자에게 이탈리아로 향하는 길이 주어진 셈이 되었기 때문입니다.
patere nos omnia, quae prospera tibi ac populi Romani imperio evenere, tuo consilio adsignare, adversa casibus incertis belli et fortunae delegare:
당신에게 그리고 로마 민족의 제국에 일어난 모든 번영은 당신의 계획 덕분으로 돌리고, 역경은 전쟁과 운명의 불확실한 우연으로 미루는 것을 우리에게 허락해 주십시오.
§28.42.16quo melior fortiorque es, eo magis talem praesidem sibi patria atque universa Italia retinet.
당신이 더 훌륭하고 용맹할수록, 조국과 온 이탈리아는 그러한 수호자를 자신들을 위해 더더욱 붙잡아 두는 것입니다.
non potes ne ipse quidem dissimulare, ubi Hannibal sit, ibi caput atque arcem huius belli esse, quippe qui prae te feras eam tibi causam traiciendi in Africam esse, ut Hannibalem eo trahas:
당신 자신조차도 한니발이 있는 곳에 이 전쟁의 우두머리와 요새가 있다는 것을 부인할 수 없으니, 당신 스스로도 한니발을 그곳으로 끌어들이기 위해 아프리카로 건너가려는 것이라고 공언하고 있기 때문입니다.
§28.42.17sive hic igitur sive illic, cum Hannibale est tibi futura res.
따라서 여기든 저기든 당신이 대적해야 할 상대는 한니발입니다.
utrum tandem ergo firmior eris in Africa solus an hic tuo conlegaeque tui exercitu coniuncto? ne Claudius quidem et Livius consules tam recenti exemplo, quantum id intersit, documento sunt?
그렇다면 대체 당신은 아프리카에 홀로 있는 것이 더 강하겠습니까, 아니면 이곳에서 당신과 당신 동료의 군대를 합치는 것이 더 강하겠습니까? 집정관 클라우디우스와 리비우스마저도 그토록 생생한 선례를 통해 그것이 얼마나 큰 차이를 만드는지 보여주는 교훈이 되지 못합니까?
§28.42.18quid? Hannibalem utrum tandem extremus angulus agri Bruttii, frustra iam diu poscentem ab domo auxilia, an propinqua Carthago et tota socia Africa potentiorem armis virisque faciet?
더 나아가, 한니발을 더 강력하게 만드는 것은 무기와 병력 면에서, 이미 오랫동안 본국에 헛되이 구원을 요청하고 있는 브루티움 지방의 외딴 구석이겠습니까, 아니면 가까운 카르타고와 동맹을 맺은 아프리카 전역이겠습니까?
§28.42.19quod istud consilium est, ibi malle decernere, ubi tuae dimidio minores copiae sint, hostium multo maiores, quam ubi duobus exercitibus adversus unum tot proeliis et tam diuturna ac gravi militia fessum pugnandum sit?
당신의 군대는 절반이나 더 적고 적의 군대는 훨씬 더 많은 그곳에서 결판을 짓기를 바란다니, 수많은 전투와 길고 가혹한 군 복무로 지친 단 하나의 적을 상대로 두 군대가 맞서 싸워야 할 이곳보다 그것이 대체 무슨 계획입니까?
§28.42.20quam compar consilium tuum parentis tui consilio sit, reputa.
당신의 계획이 당신 부친의 계획과 얼마나 어긋나는지 생각해보십시오.
ille consul profectus in Hispaniam, ut Hannibali ab Alpibus descendenti occurreret, in Italiam ex provincia rediit: tu, cum Hannibal in Italia sit, relinquere Italiam paras,
그는 집정관으로서 알프스에서 내려오는 한니발을 맞서기 위해 히스파니아로 출발했다가, 자신의 속주에서 이탈리아로 돌아왔습니다. 당신은 한니발이 이탈리아에 있는데도 이탈리아를 떠날 준비를 하고 있습니다.
§28.42.21non quia rei publicae id utile, sed quia tibi amplum et gloriosum censes esse, sicut cum provincia et exercitu relicto sine lege, sine senatus consulto duabus navibus populi Romani imperator fortunam publicam et maiestatem imperii, quae tum in tuo capite periclitabantur, commisisti.
그것이 국가에 유익하기 때문이 아니라 당신 자신에게 고귀하고 영광스럽다고 생각하기 때문입니다. 이는 마치 법도 없고 원로원 결의도 없이 속주와 군대를 내팽개치고 단 두 척의 배로 로마 민족의 사령관으로서, 당시 당신 자신에게서 위태로워졌던 국가의 운명과 제국의 존엄을 요행에 맡겼던 때와 같습니다.
§28.42.22ego P. Cornelium publicae nobisque, non sibi ipsi privatim creatum consulem existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules, quo terrarum velint, traiciant. ”
나는 푸블리우스 코르넬리우스가 국가와 우리를 위해 선출된 집정관이지 그 자신을 위해 사적으로 된 것이 아니라고 생각하며, 군대 또한 집정관들이 왕처럼 오만하게 세상 어디든 자신들이 원하는 곳으로 건너가게 하기 위한 것이 아니라, 도성과 이탈리아의 수호를 위해 징집된 것이라고 생각합니다."