§28.40.1cum Africam novam provinciam extra sortem P. Scipioni destinari homines fama ferrent, et ipse nulla iam modica gloria contentus non ad gerendum modo bellum, sed ad finiendum diceret se consulem declaratum esse, §28.40.2neque aliter id fieri posse, quam si ipse in Africam exercitum transportasset, et acturum se id per populum aperte ferret, si senatus adversaretur, — id consilium haudquaquam primoribus patrum cum placeret, ceteri per metum aut ambitionem mussarent, §28.40.3Q. Fabius Maximus rogatus sententiam: “scio multis vestrum videri, patres conscripti, rem actam hodierno die agi, et frustra habiturum orationem, qui tamquam de integra re de Africa provincia sententiam dixerit.
사람들이 소문으로 아프리카라는 새로운 속주가 추첨 없이 P. 스키피오에게 할당될 예정이라고 전하고 있었고, 그 자신도 이제는 평범한 영광에 만족하지 않고, 자신이 단지 전쟁을 수행하기 위해서가 아니라 그것을 끝내기 위해 집정관으로 선포되었다고 말하며, 그가 스스로 아프리카로 군대를 수송하지 않는 한 이 일은 불가능하다고 하며, 만일 원로원이 반대한다면 민중을 통해 이를 실행하겠다고 공공연히 소문내고 있었을 때, ——이 계획이 원로원의 영수들에게는 결코 마음에 들지 않았고, 나머지 사람들은 두려움이나 야심 때문에 웅성거리며 침묵하고 있었을 때, —— 크빈투스 파비우스 막시무스는 의견을 요청받자 다음과 같이 말했다. “원로원 의원 여러분, 여러분 중 많은 이들에게 오늘 논의되는 일은 이미 결정된 일로 여겨지고 있으며, 아프리카 속주에 대해 마치 미정의 일인 것처럼 의견을 말하는 자는 헛되이 연설을 하게 될 것으로 생각된다는 것을 저는 알고 있습니다.
§28.40.4ego autem primum illud ignoro, quem ad modum certa iam provincia Africa consulis viri fortis ac strenui sit, quam nec senatus censuit in hunc annum provinciam esse nec populus iussit.
하지만 저는 첫째로, 원로원이 올해의 속주로 결의하지도 않았고 민중이 명령하지도 않은 아프리카가, 어떻게 용감하고 정력적인 집정관의 확정된 속주가 되어 있는지 도무지 알지 못합니다.
§28.40.5deinde, si est, consulem peccare arbitror, qui de re transacta simulando se referre senatum ludibrio habet, non senatorem, qui de quo consulitur suo loco dicit sententiam.
둘째로, 만일 그렇다면, 이미 결정된 일에 대해 자문하는 척하면서 원로원을 조롱거리로 만드는 집정관이 잘못을 범하는 것이지, 자문받고 있는 일에 대해 자신의 차례에 의견을 말하는 원로원 의원이 잘못을 범하는 것이 아니라고 저는 생각합니다.
§28.40.6atque ego certum habeo dissentienti mihi ab ista festinatione in Africam traiciendi duarum rerum subeundam opinionem esse:
그리고 저는 아프리카로 건너가려는 저 조급함에 반대하는 제가 두 가지 평가를 겪어야만 함을 확신합니다.
§28.40.7unius, insitae ingenio meo cunctationis, quam metum pigritiamque homines adulescentes sane appellent, dum me ne paeniteat adhuc aliorum speciosiora primo aspectu consilia semper visa, mea usu meliora;
하나는 제 천성에 자리 잡은 지체함인데, 젊은이들은 참으로 이를 두려움과 게으름이라 부르겠지만, 타인들의 계획이 첫눈에는 항상 더 그럴듯해 보였으나 제 계획이 경험을 통해 더 나았음을 제가 지금까지 후회하지 않는 한 그러할 것입니다.
alterius, §28.40.8obtrectationis atque invidiae adversus crescentem in dies gloriam fortissimi consulis.
다른 하나는 가장 용감한 집정관의 날로 더해가는 영광에 대한 비방과 시기입니다.
§28.40.9a qua suspicione si me neque vita acta et mores mei neque dictatura cum quinque consulatibus tantumque gloriae belli domique partae vindicat, ut propius fastidium eius sim quam desiderium, aetas saltem liberet.
이러한 혐의로부터 만일 저의 지나온 삶과 품성도, 다섯 번의 집정관직을 동반한 독재관직도, 전장과 국내에서 얻은 그토록 많은 영광도 저를 변호해 주지 못한다면 — 그리하여 제가 영광을 갈망하기보다는 오히려 그것에 물려 있는 상태에 더 가깝습니다만 — 적어도 제 나이가 저를 자유롭게 해 줄 것입니다.
quae enim mihi aemulatio cum eo esse potest, qui ne filio quidem meo aequalis sit?
제 아들과도 나이가 같지 않은 자와 저 사이에 무슨 경쟁이 있을 수 있겠습니까?
§28.40.10me dictatorem, cum vigerem adhuc viribus et in cursu maximarum rerum essem, recusantem nemo aut in senatu aut apud populum audivit, quo minus insectanti me magistro equitum, quod fando numquam ante auditum erat, imperium mecum aequaretur;
제가 독재관이었을 때, 아직 힘이 넘치고 가장 중대한 일들을 수행하는 도중이었음에도, 저를 공격하는 기병대장에게 저와 동등한 지휘권이 주어지는 것을 — 이는 이전에는 결코 들어본 적도 없는 일입니다만 — 제가 거부하는 것을 원로원에서도 민중 앞에서도 아무도 듣지 못했습니다.
§28.40.11rebus quam verbis adsequi malui, ut qui aliorum iudicio mihi comparatus erat, sua mox confessione me sibi praeferret;
저는 말보다 행동으로 성취하기를 원했으니, 타인들의 판단에 의해 저와 비교되던 자가 곧 자신의 고백으로 저를 자신보다 위에 두게 하려 함이었습니다.
§28.40.12nedum ego perfunctus honoribus certamina mihi atque aemulationes cum adulescente florentissimo proponam:
하물며 명예로운 공직들을 다 마친 제가, 한창 전성기에 있는 젊은이와의 경쟁과 대항을 스스로에게 부여하겠습니까?
§28.40.13videlicet ut mihi iam vivendo, non solum rebus gerendis fesso, si huic negata fuerit, Africa provincia decernatur.
보아하니 만일 이 젊은이에게 거부된다면, 일 처리뿐만 아니라 이제 살아가는 것 자체에 지친 저에게 아프리카 속주가 배정되게 하려는 것입니까?
cum ea gloria, quae parta est, vivendum atque moriendum est.
저는 이미 얻은 그 영광과 함께 살아가고 또한 죽어야 합니다.
§28.40.14vincere ego prohibui Hannibalem ut a vobis, quorum vigent nunc vires, etiam vinci posset.
저는 여러분, 즉 이제 힘이 넘치는 여러분에 의해 한니발이 패배할 수도 있도록 하기 위해, 그가 승리하는 것을 가로막았던 것입니다.”