Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §28.27.1-28.27.16

스키피오의 반란군 규탄 연설

1770개 구절 중 924번째 · 라틴어

요약

스크피오는 반란군 앞에서 엄숙한 연설을 시작하여, 그들이 조국을 배신하고 군사 서약을 위반한 것과 무명의 자들을 지도자로 내세운 대죄를 매섭게 규탄한다.

§28.27.1tum silentio per praeconem facto ita coepit: “numquam mihi defuturam orationem, qua exercitum meum adloquerer,
그리하여 전령관을 통해 침묵이 지켜지자 그는 이렇게 시작했다. "나는 나의 군대에게 연설할 말이 내게 결코 부족하지 않을 것이라고 믿었다.
§28.27.2credidi, non quo verba umquam potius quam res exercuerim, sed quia prope a pueritia in castris habitus adsueram militaribus ingeniis;
이는 내가 일찍이 행동보다 말을 더 많이 연마했기 때문이 아니라, 거의 소년 시절부터 군영에 머물며 군인들의 기질에 익숙해져 있었기 때문이다.
§28.27.3apud vos quem ad rodum loquar, nec consilium nec oratio suppeditat, quos ne quo nomine quidem appellare debeam scio.
여러분 앞에서 내가 어떻게 말을 해야 할지, 생각도 언변도 내게 충분하지 않으니, 여러분을 도대체 무슨 이름으로 불러야 할지조차 모르겠다.
§28.27.4cives? qui a patria vestra descistis, — an milites? qui imperium auspiciumque abnuistis, sacramenti religionem rupistis, — hostes? corpora, ora, vestitum, habitum civium adgnosco;
시민이라 부를까? 조국으로부터 이탈한 여러분을. 아니면 군인이라 부를까? 지휘권과 조점권을 거부하고 군사 서약의 신성함을 깨뜨린 여러분을. 아니면 적이라 부를까? 나는 시민의 신체, 얼굴, 의복, 태도를 알아본다.
facta, dicta, consilia, animos hostium video.
그러나 적의 행위, 말, 계획, 정신을 본다.
§28.27.5quid enim vos nisi quod Ilergetes et Lacetani, aut optastis aliud aut sperastis? et illi tamen Mandonium atque Indibilem, regiae nobilitatis viros, duces furoris secuti sunt;
왜냐하면 여러분은 일레르게테스인들과 라케타니인들이 갈망하고 바랐던 것 외에 다른 무엇을 갈망하거나 바랐단 말인가? 그럼에도 그들은 왕가에 어울리는 고결한 신분인 만도니우스와 인디빌리스를 광기의 지도자로 따랐다.
vos auspicium et imperium ad Umbrum Atrium et Calenum Albium detulistis.
반면에 여러분은 지휘권과 조점권을 움브리아인 아트리우스와 칼레스인 알비우스에게 넘겨주었다.
§28.27.6negate vos id omnes fecisse aut factum voluisse, milites;
군인들이여, 여러분 모두가 그것을 행했거나 행해지기를 원했다는 것을 부정하라.
paucorum eum furorem atque amentiam esse;
그것이 소수의 광기이자 우매함이었다고 말하라.
libenter credam negantibus.
나는 부정하는 자들을 기꺼이 믿을 것이다.
nec enim ea sunt commissa, quae, vulgata in omnem exercitum, sine piaculis ingentibus expiari possint.
왜냐하면 범해진 죄들은 온 군대에 널리 퍼졌을 경우 거대한 속죄의 제물 없이는 속죄될 수 없는 것들이기 때문이다.
§28.27.7invitus ea tamquam vulnera attingo, sed nisi tacta tractataque sanari non possunt.
나는 내키지 않으나 이 일들을 상처처럼 건드리고 있지만, 만지고 다루지 않으면 상처는 치료될 수 없다.
§28.27.8equidem pulsis Hispania Carthaginiensibus nullum locum tota provincia, nullos homines credebam esse, ubi vita invisa esset mea: sic me non solum adversus socios gesseram, sed etiam adversus hostes.
참으로 나는 카르타고인들이 히스파니아에서 쫓겨났을 때, 온 속주에 내 목숨이 미움받을 곳도, 그러한 사람도 존재하지 않는다고 믿었다. 내가 동맹국들뿐만 아니라 적들에게도 그와 같이 처신했기 때문이다.
§28.27.9in castris en meis — quantum opinio fefellit. — fama mortis meae non accepta solum, sed etiam expectata est.
보라, 나의 군영 안에서조차――내 예측이 얼마나 크게 빗나갔던가!――나의 죽음에 관한 소문은 단지 받아들여졌을 뿐만 아니라 간절히 기다려지기까지 했다.
§28.27.10non quod ego vulgari facinus per omnes velim — equidem, si totum exercitum meum mortem mihi optasse crederem, hic statim ante oculos vestros morerer, nec me vita iuvaret invisa civibus et militibus meis —;
내가 그 죄를 모두에게 일반화하려는 것은 아니다. 참으로 만일 내 온 군대가 나의 죽음을 바랐다고 믿는다면, 나는 즉시 여기 여러분의 눈앞에서 죽을 것이며, 나의 시민들과 군인들에게 미움받는 생명은 내게 아무런 기쁨도 주지 못할 것이다.
§28.27.11sed multitudo omnis sicut natura maris per se inmobilis est;
하지만 모든 대중은 바다의 본성과 같아서 그 자체로는 움직이지 않는다.
ut venti et aurae cient, ita aut tranquillum aut procellae in vobis sunt;
바람과 미풍이 바다를 뒤흔들듯, 여러분 안에서도 평온이나 폭풍이 일어나는 것이다.
et causa atque origo omnis furoris penes auctores est, vos contagione insanistis;
그리고 모든 광기의 원인과 시초는 주모자들에게 있으며, 여러분은 전염으로 인해 미쳤던 것이다.
§28.27.12qui mihi ne hodie quidem scire videmini, quo amentiae progressi sitis, quid facinoris in me, quid in patriam parentesque ac liberos vestros, quid in deos sacramenti testes, quid adversus auspicia, sub quibus militatis, quid adversus morem militiae disciplinamque maiorum, quid adversus summi imperii maiestatem ausi sitis.
여러분은 오늘날에 이르러서도 자신들이 어떤 광기에까지 나아갔는지, 나에 대해, 조국과 여러분의 부모와 자식들에 대해, 서약의 증인인 신들에 대해 무슨 죄를, 여러분이 그 아래에서 복무하는 조점권에 대해, 군무의 관습과 조상들의 규율에 대해, 최고 지휘권의 위엄에 대해 감히 무슨 짓을 저질렀는지조차 알지 못하는 것처럼 내게 보인다.
§28.27.13de me ipso taceo;
내 자신에 대해서는 침묵하겠다.
temere potius quam avide credideritis;
여러분이 갈망했다기보다는 경솔하게 믿었다고 해 두자.
is denique ego sim, cuius imperii taedere exercitum minime mirandum sit: — patria quid de vobis meruerat, quam cum Mandonio et Indibili consociando consilia prodebatis??
결국 나는 군대가 그 지휘를 지겨워하는 것이 전혀 놀랍지 않을 그런 인물이라고 해 두자. 그러나 조국이 여러분에게 무슨 잘못을 했기에, 만도니우스와 인디빌리스와 공모하여 그 계획을 배신했단 말인가?
§28.27.14quid populus Romanus, cum imperium ablatum ab tribunis suffragio populi creatis ad homines privatos detulistis, cum eo ipso non contenti, si pro tribunis illos haberetis, fasces imperatoris vestri ad eos, quibus servus, cui imperarent, numquam fuerat, Romanus exercitus detulistis?
로마 인민은 무엇을 잘못했기에, 인민의 투표로 선출된 트리부누스들로부터 빼앗은 지휘권을 민간인들에게 넘겨주었으며, 그것만으로도 만족하지 못하고 그들을 트리부누스로 삼은 것도 모자라, 로마 군대인 여러분이 일찍이 명령을 내릴 노예 한 명조차 가져본 적이 없는 자들에게 여러분의 장군의 파스케스를 갖다 바쳤단 말인가?
§28.27.15in praetorio tetenderunt Albius et Atrius classicum apud eos cecinit, signum ab iis petitum est, sederunt in tribunali P. Scipionis, lictor apparuit, summoto incesserunt, fasces cum securibus praelati sunt.
알비우스와 아트리우스는 사령관 천막에 진을 쳤고, 그들 아래에서 군호가 울렸으며, 그들에게서 군호가 요청되었고, 그들은 푸블리우스 스키피오의 연단에 앉았으며, 리크토르가 나타났고, 사람들을 물리치며 나아갔고, 도끼가 달린 파스케스가 그들 앞에 앞장서 나아갑니다.
§28.27.16lapides pluere et fulmina iaci de caelo et insuetos fetus animalia edere vos portenta esse putatis: hoc est portentum, quod nullis hostiis, nullis supplicationibus sine sanguine eorum, qui tantum ausi facinus sunt, expiari possit.
돌이 비처럼 내리고 하늘에서 번개가 치며 동물들이 기이한 새끼를 낳는 것을 여러분은 불길한 징조라고 생각한다. 하지만 이것이 바로, 그토록 거대한 죄를 감히 저지른 자들의 피 없이는 그 어떤 희생 제물로도, 그 어떤 기도로도 속죄될 수 없는 불길한 징조이다."

어휘·문법 주석

  1. 28.27.2non quo ... exercuerim — non quo + 접속법(exercuerim)을 사용하여 이유를 부정하는 구문("~하기 때문이 아니라"). 뒤따르는 sed quia + 직설법이 나타내는 실제 이유와 대조를 이룬다.
  2. 28.27.6paucorum eum furorem atque amentiam esse — 명령법 동사 negate에 이끌리는 간접화법의 대격+부정사 구문. 부정의 두 번째 목적어 역할을 하거나, "부정하고 ~라고 주장하라"는 의미를 내포한다.
  3. 28.27.11sicut natura maris per se inmobilis est — 대중(multitudo)의 가변적인 성격을 바다에 비유한 유명한 표현. 바다 자체는 부동이나 바람(선동자)에 의해 폭풍으로 변한다는 것을 나타낸다.
  4. 28.27.13temere potius quam avide credideritis — credideritis는 완료 접속법으로 양보를 나타낸다("너희가 경솔하게 믿었다고 치자").
  5. 28.27.14quibus servus, cui imperarent, numquam fuerat — quibus는 소유의 여격("그들에게는 일찍이 없었다")이다. cui imperarent는 servus를 선행사로 삼는 관계절로, 접속법 imperarent는 성질이나 잠재적 목적("명령을 내릴 만한")을 나타낸다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §28.27.1-28.27.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.27.1-28.27.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.