§28.25.1cum alios subinde recentes nuntios non mortis modo, sed etiam funeris expectarent, neque superveniret quisquam, evanesceretque temere ortus rumor, tum primi auctores requiri coepti. §28.25.2et subtrahente se quoque, ut credidisse potius temere quam finxisse rem talem videri posset, destituti duces iam sua ipsi insignia et pro vana imagine imperil, quod gererent, veram iustamque mox in se versuram potestatem horrebant. §28.25.3stupenti ita seditioni, cum vivere primo, mox etiam valere Scipionem certi auctores adferrent, tribuni militum septem ab ipso Scipione missi supervenerunt. §28.25.4ad quorum primum adventum exasperati animi, mox ipsis placido sermone permulcentibus notos, cum quibus congressi erant, leniti sunt. §28.25.5circumeuntes enim tentoria primo deinde in principiis praetorioque, ubi sermones inter se serentium circulos vidissent, adloquebantur percunctantes magis, quae causa irae consternationisque subitae foret, quam factum accusantes. §28.25.6vulgo stipendium non datum ad diem iactabatur, et, cum eodem tempore, quo scelus Iliturgitanorum exstitisset, post duorum imperatorum duorumque exercituum stragem sua virtute defensum nomen Romanum ac retenta provincia esset, Iliturgitanos poenam noxae meritam habere, suis recte factis gratiam qui exsolvat non esse. §28.25.7talia querentes aequa orare, seque ea relaturos ad imperatorem respondebant;
그들이 그 뒤에 죽음뿐만 아니라 장례식에 대한 새로운 소식들까지 기다리고 있었으나, 아무도 새로 도착하지 않고 경솔하게 생겨났던 소문이 사라져 가자, 그때 비로소 최초의 선동자들이 추적되기 시작했다. 그리고 저마다 몸을 사리며, 이러한 일을 날조했다기보다는 오히려 경솔하게 믿었던 것처럼 보이고자 하였기에, 버림받은 지도자들은 이제 자신들이 몸에 지니고 있는 지휘권의 표지들을 두려워하며, 자신들이 행사하고 있는 지휘권의 헛된 환영 대신에, 머지않아 자신들을 향해 돌아올 참되고 정당한 권력을 두려워했다. 이처럼 반란이 마비되어 있는 상태에서, 처음에는 스키피오가 살아 있으며 이어서 건강하기까지 하다는 사실을 확실한 소식통들이 전해 오자, 스키피오 본인이 파견한 일곱 명의 군사 트리부누스들이 도착했다. 그들이 처음 도착했을 때는 군사들의 마음이 격앙되어 있었으나, 곧 그들이 일찍이 교류가 있어 잘 아는 자들을 온화한 대화로 달래자 가라앉았다. 왜냐하면 그들은 처음에는 천막들을, 다음에는 사령부와 사령관의 막사 주변을 돌며, 서로 대화를 나누고 있는 무리들을 볼 때마다 그들에게 말을 걸어, 그들의 행동을 비난하기보다는 이 갑작스러운 분노와 동요의 원인이 무엇인지를 묻는 편을 택했기 때문이다. 병사들 사이에서는 기일 내에 급료가 지급되지 않았다는 점이 널리 성토되고 있었으며, 또한 일리투르기스인들의 범죄가 발생했던 바로 그 시기에, 두 장군과 두 군대의 괴멸을 겪은 후 자신들의 용맹으로 로마의 이름이 수호되고 속주가 보존되었음에도 불구하고, 일리투르기스인들은 그들의 죗값에 합당한 벌을 받은 반면 자신들의 올바른 행동에 대해 감사를 표해 주는 자는 아무도 없다는 점이 성토되고 있었다. 그러한 불만을 토로하는 자들에게 그들은 병사들이 정당한 것을 요구하고 있는 것이라 답하며, 자신들이 이 일들을 장군에게 보고하겠다고 대답했다.
laetari, quod nihil tristius nec insanabilius esset; et P. Scipionem deum benignitate et rem publicam esse gratiae referendae. §28.25.8Scipionem bellis adsuetum ad seditionum procellas rudem, sollicitum habebat res, ne aut exercitus peccando aut ipse puniendo modum excederet. §28.25.9in praesentia, ut coepisset, leniter agi placuit et missis circa stipendiarias civitates exactoribus stipendii spem propinquam facere; §28.25.10et edictum subinde propositum, ut ad stipendium petendum convenirent Carthaginem, seu carptim partes seu universi mallent. §28.25.11tranquillam seditionem iam per se languescentem repentina quies rebellantium Hispanorum fecit;
또한 더 비참하거나 치료 불가능한 일이 없다는 점에 기뻐하며, 푸블리우스 스키피오 역시 신들의 은혜로, 그리고 국가 역시 감사를 보답할 수 있는 상태에 있다고 답했다. 전쟁에는 단련되어 있으나 반란의 폭풍에는 미숙했던 스키피오는 이 사태로 인해, 군대가 죄를 지음으로써나 자신이 처벌함으로써나 정도를 넘어서지 않을까 노심초사했다. 당장은 일을 시작했을 때처럼 온건하게 대처하기로 결정하고, 조공을 바치는 도시들 주변으로 징수관들을 파견하여 조만간 급료를 받을 수 있다는 희망을 품게 했다. 그리고 얼마 후, 그들이 부대별로 나누어 가기를 원하든 전체가 함께 가기를 원하든 간에, 급료를 청구하기 위해 카르타고로 모여들라는 포고가 발령되었다. 이미 자체적으로 쇠퇴해가고 있던 반란을 진정시킨 것은 반란을 일으켰던 히스파니아인들의 갑작스러운 안정이었다.
redierant enim in fines omisso incepto Mandonius et Indibilis, postquam vivere Scipionem allatum est; §28.25.12nec iam erat aut civis aut externus, cum quo furorem suum consociarent. §28.25.13omnia circumspectantes consilia nihil reliqui habebant praeter non tutissimum a malis consiliis receptum, ut imperatoris vel iustae irae vel non desperandae clementiae sese committerent: etiam hostibus eum ignovisse, cum quibus ferro dimicasset; §28.25.14suam seditionem sine vulnere, sine sanguine fuisse, nec ipsam atrocem nec atroci poena dignam, — ut ingenia humana sunt ad suam cuique levandam culpam nimio plus facunda. §28.25.15illa dubitatio erat singulaene cohortes an universi ad stipendium petendum irent.
왜냐하면 스키피오가 살아 있다는 소식이 전해지자, 만도니우스와 인디빌리스가 기도를 포기하고 자신들의 영토로 돌아갔기 때문이다. 그리하여 이제 그들이 자신들의 광기를 함께 도모할 자는 시민이든 외국인이든 더는 존재하지 않았다. 온갖 계책을 두루 살펴보았으나, 그들에게는 잘못된 계획으로부터 물러나기 위한 결코 안전하지 못한 피난처, 즉 장군의 정당한 분노나 혹은 절망적이지 않은 자비에 자신들을 내맡기는 것 외에는 남은 방책이 없었다. 칼로 맞서 싸웠던 적들에게조차 그가 용서를 베풀었기 때문이다. 자신들의 반란은 부상도 유혈도 없었으니, 그 자체로 잔인하지도 않고 잔인한 처벌을 받을 만하지도 않다고 생각했다. ―― 인간의 마음이란 자신의 잘못을 가볍게 하기 위해 지나칠 정도로 유창해지기 마련이지만. 개별 코호르스별로 갈 것인가 아니면 전체가 함께 급료를 청구하러 갈 것인가가 의문이었다.
inclinavit sententia, quod tutius censebant, universos ire.
그들이 더 안전하다고 생각한, 전체가 함께 가야 한다는 쪽으로 의견이 기울었다.