Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §28.24.1-28.24.16

스키피오의 발병 소문과 수크로 진영의 군대 반란

1770개 구절 중 921번째 · 라틴어

요약

스키피오의 위독 소문이 퍼지자 히스파니아 동맹국들이 반란을 일으키고, 수크로의 로마군 진영에서도 규율이 붕괴하여 군사들이 자체 지도자를 선출하며 전면적인 반란이 일어난다.

§28.24.1Scipio ipse gravi morbo implicitus, graviore tamen fama, cum ad id quisque quod audierat insita hominibus libidine alendi de industria rumores adiceret aliquid, provinciam omnem ac maxime longinqua eius turbavit;
스키피오 본인은 중병에 걸렸으나 소문은 더욱 심각했으니, 사람들이 저마다 들은 것에다가 의도적으로 소문을 키우려는 인간의 본능적인 욕망에서 무언가를 덧붙였기 때문이며, 이로 인해 속주 전체, 특히 멀리 떨어진 지역들이 크게 동요했다.
§28.24.2apparuitque, quantam excitatura molem vera fuisset clades, cum vanus rumor tantas procellas excivisset.
그리고 근거 없는 소문이 이토록 큰 폭풍을 일으켰으니, 실제 재앙이었다면 얼마나 거대한 격동을 일으켰을지가 명백해졌다.
non socii in fide, non exercitus in officio mansit.
동맹국들은 신의를 지키지 않았고, 군대도 직무에 머물러 있지 않았다.
§28.24.3Mandonius et Indibilis, quibus, quia regnum sibi Hispaniae pulsis inde Carthaginiensibus destinarant animis, §28.24.4nihil pro spe contigerat, concitatis popularibus — Lacetani autem erant — et iuventute Celtiberorum excita agrum Suessetanum Sedetanumque sociorum populi Romani hostiliter depopulati sunt.
만도니우스와 인디빌리스는 카르타고인들이 그곳에서 축출되면 히스파니아의 왕위가 자신들에게 돌아올 것이라고 마음속으로 예정해 두었기에, 기대한 바대로 아무것도 이루어지지 않자, 자기 동포들(그들은 라케타니인들이었다)을 선동하고 켈티베리아의 청년들을 불러일으켜, 로마 인민의 동맹국인 수에세타니아와 세데타니아의 영토를 적대적으로 약탈했다.
civilis alius furor in castris ad Sucronem ortus.
한편 수크로의 진영에서는 또 다른 시민적 광기(반란)가 일어났다.
§28.24.5octo ibi milia militum erant, praesidium gentibus, quae cis Hiberum incolunt, inpositum.
그곳에는 에브로강 이쪽에 거주하는 부족들을 위한 수비대로서 배치된 8천 명의 군사들이 있었다.
§28.24.6motae autem eorum mentes sunt non tum primum, cum de vita imperatoris dubii rumores allati sunt, sed iam ante licentia ex dintino, ut fit, otio conlecta, et non nihil, quod in hostico laxius rapto suetis vivere artiores in pace res erant.
그런데 그들의 마음이 동요한 것은 장군의 생사에 관한 불확실한 소문이 전해졌을 때가 처음이 아니었고, 이미 그 전부터 오랜 휴식으로부터 으레 생겨나기 마련인 방종함이 쌓여 있었던 데다, 적지에서 약탈품으로 보다 넉넉하게 생활하는 데 익숙해진 자들에게 평화 시의 여건은 너무나 비좁았다는 점도 적잖이 작용했다.
§28.24.7ac primo sermones tantum occulti serebantur: si bellum in provincia esset, quid sese inter pacatos facere? si debellatum iam et confecta provincia esset, cur in Italiam non revehi? §28.24.8flagitatum quoque stipendium procacius quam ex more et modestia militari erat, et ab custodibus probra in circumeuntes vigilias tribunos iacta, et noctu quidam praedatum in agrum circa pacatum ierant; postremo interdiu ac propalam sine commeatu ab signis abibant.
처음에는 단지 은밀한 담론만이 퍼져나갔다. "만약 속주에 전쟁이 있다면, 자신들이 평화로운 사람들 사이에 있는 이유는 무엇인가? 만약 전쟁이 이미 끝나 속주가 평정되었다면, 왜 이탈리아로 소환되지 않는가?" 또한 군대의 관행과 규율에 어긋날 정도로 뻔뻔스럽게 급료를 요구했으며, 보초들은 야간 순찰을 도는 트리부누스들에게 모욕적인 말을 던졌고, 밤에는 몇몇이 주변의 평화로운 지역으로 약탈을 하러 나갔으며, 마침내는 낮에 공공연히 허가도 없이 대열을 이탈했다.
§28.24.9omnia libidine ac licentia militum, nihil instituto ac disciplina militiae aut imperio eorum, qui praeerant, gerebatur.
모든 일은 군사들의 욕망과 방종에 따라 행해졌고, 군대의 제도와 규율, 혹은 지휘관들의 명령에 따라 행해진 것은 아무것도 없었다.
§28.24.10forma tamen Romanorum castrorum constabat una ea re, quod tribunos, ex contagione furoris haud expertes seditionis defectionisque rati fore, et iura reddere in principiis sinebant et signum ab eis petebant et in stationes ac vigilias ordine ibant;
그럼에도 로마 진영의 형태는 단 한 가지 사실에 의해 유지되고 있었다. 즉 군사들이 트리부누스들 역시 광기의 전염으로 인해 반란과 반역에서 결코 자유롭지 못할 것이라 생각했기 때문에, 그들이 사령부에서 재판하는 것을 허용하고 그들에게서 암호를 구했으며 순서에 따라 초소와 야간 보초를 섰던 것이다.
§28.24.11et ut vim imperii abstulerant, ita speciem dicto parentiun, ultro ipsi imperantes, servabant.
그들은 지휘권의 실질을 박탈했으면서도, 스스로가 도리어 명령을 내리면서 명령에 따르는 자들의 겉모습은 유지하고 있었다.
§28.24.12erupit deinde seditio, postquam reprehendere atque inprobare tribunos ea, quae fierent, et conari obviam ire et propalam abnuere furoris eorum se futuros socios senserunt.
그 뒤 트리부누스들이 벌어지고 있는 일들을 책망하고 규탄하며 이에 저항하려 하고, 자신들이 그들의 광기에 동참할 것을 공공연히 거부하고 있음을 알아차리자 마침내 반란이 폭발했다.
§28.24.13fugatis itaque e principiis ac post paulo e castris tribunis, ad principes seditionis, gregarios milites, C. Albium Calenum et C. Atrium Umbrum, delatum omnium consensu imperium est.
그리하여 트리부누스들이 사령부에서, 그리고 얼마 후 진영에서 축출되자, 반란의 주동자인 일반 병사 가이우스 알비우스 칼레누스와 가이우스 아트리우스 움브루스에게 모두의 합의로 지휘권이 귀속되었다.
§28.24.14qui nequaquam tribuniciis contenti ornamentis insignia etiam summi imperii, fasces securesque, attrectare ausi; neque venit in mentem suis tergis suisque cervicibus virgas illas securesque imminere, quas ad metum aliorum praeferrent.
그들은 트리부누스의 장식에 결코 만족하지 않고 최고 지휘권의 표지인 파스케스와 도끼에마저 감히 손을 대고자 했으니, 타인들에게 두려움을 주기 위해 앞세우고 가는 그 매들과 도끼들이 자신들의 등과 목을 겨누고 있다는 생각은 전혀 머릿속에 떠오르지 않았다.
§28.24.15mors Scipionis falso credita obcaecabat animos, sub cuius vulgatam mox famam non dubitabant totam Hispaniam arsuram bello;
거짓으로 믿어진 스키피오의 죽음이 그들의 눈을 멀게 했으니, 그 소문이 곧 널리 퍼짐에 따라 히스파니아 전체가 전쟁의 화염에 휩싸일 것임을 그들은 의심치 않았다.
§28.24.16in eo tumultu et sociis pecunias imperari et diripi propinquas urbes posse, et turbatis rebus, cum omnia omnes auderent, minus insignia fore, quae ipsi fecissent.
그 혼란 와중에 동맹국들에게 돈을 요구하고 인접한 도시들을 약탈할 수도 있으며, 혼란스러운 상황 속에서는 누구나 온갖 대담한 짓을 저지르기 마련이므로 자신들이 행한 일도 덜 두드러질 것이라 생각했다.

어휘·문법 주석

  1. 28.24.1graviore tamen fama — 앞의 gravi morbo에 대조되는 비교의 탈격. 질병 자체보다 소문(fama)이 훨씬 더 심각했음을 나타낸다.
  2. 28.24.2quantam excitatura molem vera fuisset clades — 간접의문절 내에서 반사실적 가정문(irrealis)의 귀결절을 나타내는 형식. 능동 미래 주변활용의 접속법 과거완료형(excitatura fuisset)이 사용되었다.
  3. 28.24.3Mandonius et Indibilis — 문장의 주어이나, 중간에 긴 관계절(quibus...)과 독립 탈격(concitatis popularibus...)이 끼어들어 §28.24.4의 depopulati sunt에 이르러서야 주동사가 나타나는 긴 이격 구조이다.
  4. 28.24.6suetis — 생략된 militibus에 일치하는 완료분사. vivere의 논리적 주어이며, res erant artiores(상황이 더 비좁았다)라는 표현에서 이해관계의 여격으로 기능한다.
  5. 28.24.10rati — 주어(군사들)에 일치하는 이동사 reor의 완료분사. 대격 부정사 구문(tribunos ... fore...)을 이끌며, '트리부누스들 역시 ~할 것이라 생각하여'라는 뜻을 나타낸다.
  6. 28.24.11speciem dicto parentiun — dicto parere(명령에 따르다)라는 관용 표현에서 유래한 것이다. 현재분사 parens의 속격 복수형 parentium이 dicto에 걸려 '명령에 따르는 자들의 겉모습'을 뜻한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §28.24.1-28.24.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.24.1-28.24.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.