§28.14.1ubi satis temptatae per haec levia certamina vires sunt, prior Hasdrubal in aciem copias eduxit, deinde et Romani processere.
이러한 가벼운 소경쟁을 통해 서로의 힘이 충분히 시험되자, 하스드루발이 먼저 군대를 전투 대열로 이끌고 나왔고, 이어서 로마군도 전진했다.
§28.14.2sed utraque acies pro vallo stetit instructa, et cum ab neutris pugna coepta esset, iam die ad occasum inclinante a Poeno prius, deinde ab Romano in castra copiae reductae.
그러나 양쪽 대열은 각자의 보루 앞에 정렬하여 서 있었고, 어느 쪽에서도 전투가 시작되지 않은 채 이미 해가 질 무렵이 되자, 먼저 카르타고인이, 이어서 로마인이 군대를 진영으로 퇴각시켰다.
§28.14.3hoc idem per dies aliquot factum.
이와 같은 일이 며칠 동안 계속되었다.
prior semper Poenus copias castris educebat, prior fessis stando signum receptui dabat: ab neutra parte procursum telumve missum aut vox ulla orta.
항상 카르타고인이 먼저 진영에서 군대를 이끌고 나왔고, 서 있느라 지친 이들에게 먼저 퇴각 신호를 보냈다. 어느 쪽에서도 돌격이나 투창이 없었고, 어떤 외침도 일어나지 않았다.
§28.14.4mediam aciem hinc Romani illinc Carthaginienses mixti Afris, cornua socii tenebant — erant autem utrimque Hispani pro cornibus ante Punicam aciem elephanti castellorum procul speciem praebebant.
중앙 대열은 이쪽에서는 로마인이, 저쪽에서는 아프리카인과 섞인 카르타고인이 차지했으며, 양 날개는 동맹국 군사들이 차지하고 있었다. 양쪽 모두 날개에는 히스파니아인들이 배치되어 있었기 때문이다. 카르타고군 대열 앞에는 코끼리들이 멀리서 성채 같은 모습을 보이고 있었다.
§28.14.5iam hoc in utrisque castris sermonis erat ita, ut instructi stetissent, pugnaturos, medias acies Romanum Poenumque, quos inter belli causa esset, pari robore animorum armorumque concursuros.
이미 양 진영에서는 정렬해 섰던 그대로 싸우게 될 것이며, 전쟁의 원인인 로마군과 카르타고군의 중앙 대열이 정신과 무기의 동등한 힘으로 충돌할 것이라는 소문이 돌고 있었다.
§28.14.6Scipio ubi haec obstinate credi animadvertit, omnia de industria in eum diem, quo pugnaturus erat, mutavit.
스키피오는 이 소문이 완고하게 믿어지고 있음을 알아채고, 자신이 전투를 벌이려 하는 그날을 위해 의도적으로 모든 것을 바꾸었다.
§28.14.7tesseram vesperi per castra dedit, ut ante lucem viri equique curati et pransi essent, armatus eques frenatos instratosque teneret equos.
그는 저녁에 진영에 군령을 내려, 새벽 전에 병사들과 말들이 보살핌을 받고 아침 식사를 마쳐야 하며, 무장한 기병은 굴레를 씌우고 안장을 얹은 말을 대기시키도록 했다.
§28.14.8vixdum satis certa luce equitatum omnem cum levi armatura in stationes Punicas immisit;
날이 채 밝기도 전에 그는 모든 기병을 경장보병과 함께 카르타고군의 초소로 투입했다.
inde confestim ipse cum gravi agmine legionum procedit,
그러고 나서 자신도 즉시 군단의 중장보병 대열을 이끌고 전진했다.
§28.14.9praeter opinionem destinatam suorum hostiumque Romano milite cornibus firmatis, sociis in mediam aciem acceptis.
아군과 적군의 확고한 예상을 뒤엎고, 로마 병사들로 양 날개를 강화하고 동맹국 군사들을 중앙 대열로 받아들인 상태로 말이다.
§28.14.10Hasdrubal clamore equitum excitatus ut ex tabernaculo prosiluit tumultumque ante vallum et trepidationem suorum et procul signa legionum fulgentia plenosque hostium campos vidit, equitatum omnem extemplo in equites emittit;
기병들의 외침에 잠이 깬 하스드루발은 천막에서 뛰쳐나와 보루 앞의 혼란과 아군의 동요, 그리고 멀리서 빛나는 군단들의 군기와 적으로 가득 찬 들판을 보고, 즉시 모든 기병을 상대 기병들에게 출격시켰다.
§28.14.11ipse cum peditum agmine castris egreditur nec ex ordine solito quicquam acie instruenda mutat.
자신은 보병 대열을 이끌고 진영에서 나왔으며, 대열을 정렬함에 있어 평소의 순서에서 아무것도 바꾸지 않았다.
§28.14.12equitum iam diu anceps pugna erat nec ipsa per se decerni poterat, quia pulsis, quod prope in vicem fiebat, in aciem peditum tutus receptus erat;
기병 전투는 이미 오랫동안 승패가 가려지지 않았고 그 자체만으로는 결판이 날 수 없었으니, 격퇴당한 자들에게는 (그것은 거의 교대로 일어났는데) 보병 대열로의 안전한 퇴각이 보장되었기 때문이다.
§28.14.13sed ubi iam haud plus quingentos passus acies inter sese aberant, signo receptui dato Scipio patefactisque ordinibus equitatum omnem levemque armaturam, in medium acceptam divisamque in partes duas, in subsidiis post cornua locat.
그러나 양군 대열의 거리가 이제 오백 걸음도 채 되지 않게 되었을 때, 스키피오는 퇴각 신호를 내리고 대열을 열어, 중앙으로 받아들여 두 부분으로 나눈 모든 기병과 경장보병을 양 날개 뒤쪽의 예비대로 배치했다.
§28.14.14inde, ubi incipiendae iam pugnae tempus erat, Hispanos — ea media acies fuit — presso gradu incedere iubet;
그 후, 이제 전투를 시작할 때가 되었을 때, 히스파니아인들에게 — 그들이 중앙 대열이었다 — 걸음을 늦추어 전진하라고 명령했다.
§28.14.15ipse e dextro cornu — ibi namque praeerat — nuntium ad Silanum et Marcium mittit, ut cornu extenderent in sinistram partem, quem ad modum se tendentem ad dextram vidissent,
자신은 우익에서 — 그가 거기서 지휘하고 있었기 때문에 — 실라누스와 마르키우스에게 전령을 보내, 그들이 자신이 우측으로 전진하는 것을 본 그대로, 날개를 좌측으로 넓히라고 명령했다.
§28.14.16et cum expeditis peditum equitumque prius pugnam consererent cum hoste, quam coire inter se mediae acies possent.
그리고 보병과 기병의 경장병을 거느리고, 중앙 대열들이 서로 충돌하기 전에 먼저 적과 전투를 개시하라고 명령했다.
§28.14.17ita diductis cornibus cum ternis peditum cohortibus ternisque equitum turmis, ad hoc velitibus, citato gradu in hostem ducebant, sequentibus in obliquum aliis.
이와 같이 날개를 넓힌 채, 각각 세 개의 보병 코호르트와 세 개의 기병대, 여기에 더해 경장보병을 거느리고 빠른 걸음으로 적을 향해 나아갔고, 다른 이들은 비스듬히 그 뒤를 따랐다.
§28.14.18sinus in medio erat, qua segnius Hispanorum signa incedebant.
중앙에는 만곡부가 형성되었는데, 그곳에서는 히스파니아인들의 군기가 더 느리게 전진하고 있었기 때문이다.
§28.14.19et iam conflixerant cornua, cum, quod roboris in hostium acie erat, Poeni veterani Afrique nondum ad teli coniectum venissent neque in cornua, ut adiuvarent pugnantes, discurrere auderent, ne aperirent mediam aciem venienti ex adverso hosti.
그리고 이미 양 날개는 충돌해 있었는데, 적 대열의 핵심이었던 카르타고 베테랑들과 아프리카인들은 아직 투창 사정거리 안에 들어오지 못했고, 정면에서 오는 적에게 중앙 대열을 열어주지 않기 위해, 전투 중인 이들을 돕기 위해 양 날개로 달려갈 엄두를 내지 못했다.
§28.14.20cornua ancipiti proelio urgebantur: eques levisque armatura ac velites, circumductis alis in latera incurrebant, cohortes a fronte urgebant, ut abrumperent cornua a cetera acie.
양 날개는 양면 공격의 전투로 압박을 받고 있었다. 기병과 경장보병 및 벨리테스들이 날개를 선회하여 측면으로 돌입했고, 코호르트들은 정면에서 압박하여 양 날개를 나머지 대열로부터 단절시키려 했다.