Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §27.47.1-27.47.11

집정관들의 합류를 알아챈 하스드루발의 야간 퇴각

1770개 구절 중 893번째 · 라틴어

요약

하스드루발은 로마군의 이상 징후(방패, 말, 두 번의 나팔 소리)를 통해 또 다른 집정관의 합류를 눈치채고 밤중에 메타우루스 강을 따라 퇴각을 시도하지만, 안내인들이 도망쳐 시간을 허비하며 로마군의 추격을 허용한다.

§27.47.1iam hostes ante castra instructi stabant.
이미 적들은 진영 앞에 대열을 정비하고 서 있었다.
moram pugnae attulit, quod Hasdrubal, provectus ante signa cum paucis equitibus, scuta vetera hostium notavit, quae ante non viderat, et strigosiores equos; multitudo quoque maior solita visa est.
전투가 지연된 것은, 하스드루발이 소수의 기병을 거느리고 군기 앞으로 나아갔을 때, 이전에는 보지 못했던 적들의 낡은 방패들과 더 여윈 말들을 알아차렸기 때문이며, 또한 군대의 수도 평소보다 더 많아 보였기 때문이다.
§27.47.2suspicatus enim id, quod erat, receptui propere cecinit ac misit ad fiumen, unde aquabantur, ubi et excipi aliqui possent et notari oculis, si qui forte adustioris coloris at ex recenti via essent; §27.47.3simul circumvehi procul castra iubet specularique, num auctum aliqua parte sit vallum, et ut attendant, semel bisne signum canat in castris.
실제로 그러했던 사정을 의심한 그는 즉시 퇴각 신호를 울리게 하고, 적들이 물을 긷는 강가로 정찰병을 보냈다. 그곳에서 적의 일부를 사로잡을 수도 있고, 혹은 더 그을린 피부색을 띠고 최근의 행군으로 피로한 흔적이 있는 자들이 있는지 눈으로 살필 수도 있었기 때문이다; 동시에 그는 진영 주위를 멀리서 돌아보며 보루가 어느 부분이라도 확장되었는지 살피고, 진영 내에서 나팔 신호가 한 번 울리는지 두 번 울리는지 주의 깊게 듣도록 명령했다.
§27.47.4ea cum ordine omnia relata essent, castra nihil aucta errorem faciebant: bina erant, sicut ante adventum consulis alterius fuerant, una M. Livii, altera L. Porci, neutris quicquam, quo latius tenderetur, ad munimenta adiectum.
이 모든 일이 차례로 보고되자, 진영이 전혀 확장되지 않았다는 사실이 혼란을 주었다: 진영은 다른 집정관이 도착하기 전과 마찬가지로 두 개였는데, 하나는 마르쿠스 리비우스의 것이었고, 다른 하나는 루키우스 포르키우스의 것이었으며, 어느 쪽도 막사를 넓히기 위해 방어벽에 추가된 것이 없었다.
§27.47.5illud veterem ducem adsuetumque Romano hosti movit, quod semel in praetoriis castris signum, bis in consularibus referebant cecinisse.
로마인이라는 적에 익숙해진 노련한 장군을 흔들어 놓은 것은, 법무관의 진영에서는 신호가 한 번, 집정관들의 진영에서는 두 번 울렸다고 보고된 사실이었다.
duos profecto consules esse, et quonam modo alter ab Hannibale abscessisset, cura angebat.
참으로 두 명의 집정관이 있는 것이었으나, 다른 한 명이 대체 어떻게 한니발로부터 떨어져 나왔는지에 대한 걱정이 그를 괴롭혔다.
§27.47.6minime id, quod erat, suspicari poterat, tantae rei frustratione Hannibalem elusum, ut, ubi dux, ubi exercitus esset, cum quo castra conlata haberet, ignoraret; §27.47.7profecto haud mediocri clade absterritum insequi non ausum; magno opere vereri, ne perditis rebus serum ipse auxilium venisset Romanisque eadem iam fortuna in Italia quae in Hispania esset.
실제 사실, 즉 한니발이 이토록 중대한 일에 속아 넘어가 자신과 대치하고 있던 지휘관과 군대가 어디에 있는지도 모른 채 우롱당했다는 것은 그로서는 도저히 의심할 수 없는 일이었다; 그는 필시 한니발이 결코 가볍지 않은 패배에 겁을 먹고 추격할 엄두를 내지 못했을 것이라 믿었다; 그리고 상황이 파멸에 이른 후에 자신이라는 원군이 너무 늦게 도착한 것은 아닌지, 로마인들에게 이미 스페인에서와 같은 운명이 이탈리아에서도 닥친 것은 아닌지 대단히 두려워했다.
§27.47.8interdum litteras suas ad eum non pervenisse credere, interceptisque iis consulem ad sese opprimendum adcelerasse. his anxius curis extinctis ignibus vigilia prima dato signo, ut taciti vasa colligerent, signa ferri iussit.
이러한 걱정들로 불안해하며 불을 끄게 하고, 첫 파수 때 조용히 짐을 챙기라는 신호가 내리자 군기를 움직이라고 명령했다.
§27.47.9in trepidatione et nocturno tumultu duces parum intente adservati alter in destinatis iam ante animo latebris subsedit, alter per vada nota Metaurum flumen tranavit.
당황과 야간의 혼란 속에서 안내인들을 제대로 감시하지 않은 탓에, 한 명은 이미 마음속으로 결정해 둔 은신처에 숨어버렸고, 다른 한 명은 잘 아는 여울을 통해 메타우루스 강을 헤엄쳐 건넜다.
ita desertum ab ducibus agmen primo per agros palatur, fessique aliquot itinere ac vigiliis sternunt somno corpora passim atque infrequentia relinquunt signa.
이처럼 안내인들에게 버림받은 군대는 처음에는 들판을 방황했고, 행군과 불침번으로 지친 몇몇 이들은 도처에 몸을 누여 잠에 빠져들며 군기 곁을 듬성듬성하게 비워두었다.
§27.47.10Hasdrubal dum lux viam ostenderet, ripa fluminis signa ferri iubet, et per tortuosi amnis sinus flexusque cum iter errore revolvens baud multum processisset, ubi prima lux transitum opportunum ostendisset, transiturus erat.
하스드루발은 빛이 길을 안내해 줄 때까지 강둑을 따라 행군하도록 명령했으나, 굽이치는 강의 굴곡과 꺾임을 따라 길을 잃고 같은 길을 맴돌며 얼마 나아가지 못했기에, 동이 트자마자 적절한 도하 지점이 나타나면 건널 예정이었다.
§27.47.11sed cum quantum a mari abscedebat, tanto altioribus coercentibus amnem ripis non inveniret vada, diem terendo spatium dedit ad insequendum sese hosti.
그러나 바다에서 멀어질수록 강을 둘러싸고 있는 강둑이 그만큼 더 높아져 여울을 찾을 수 없었기에, 낮 시간을 허비함으로써 적이 자신을 추격할 수 있는 시간적 여유를 주고 말았다.

어휘·문법 주석

  1. §27.47.2adustioris coloris at ex recenti via — 'adustioris coloris'(더 그을린 피부색)은 이탈리아 남부(아풀리아 지역)의 강한 햇볕 아래서 활동하던 네로의 군사들의 외양적 특징을 가리킨다. 접속사 'at'는 여기에서 단순한 대조가 아니라, 그을린 피부색을 띠고 있으면서 '동시에' 최근의 강행군으로 인한 피로의 흔적을 지니고 있음을 나타낸다.
  2. §27.47.6tantae rei frustratione Hannibalem elusum [esse] — 부정사구 'elusum [esse]'와 'ignoraret'를 이끄는 'ut' 절은 동사 'suspicari'의 목적어가 되는 대격 부정사구이다. 문장 전체의 주어는 앞 문장에서 계속되는 하스드루발('poterat'의 주어)이다. 하스드루발에게 '한니발이 속아 넘어갔다'는 것을 믿는 것은 도저히 불가능한 일이었음을 보여준다.
  3. §27.47.7profecto haud mediocri clade absterritum insequi non ausum [esse] — 이 문장은 하스드루발의 내면적 추측을 보여주는 간접화법이며, 주어인 'Hannibalem'이 생략되어 있다. 'absterritum'과 'ausum'은 대격 부정사('esse' 생략)이다. 뒤이어 나오는 'vereri'는 하스드루발 자신을 주어로 하는 역사적 부정사로서, 그의 강한 불안감('자신이 너무 늦게 도달한 것은 아닌가')을 묘사한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §27.47.1-27.47.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.47.1-27.47.11

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.