§27.44.1Romae haud minus terroris ac tumultus erat, quam fuerat biennio ante, cum castra Punica obiecta Romanis moenibus portisque fuerant.
로마에서는 2년 전 카르타고의 진영이 로마의 성벽และ 성문 앞에 가로놓였을 때 못지않은 공포와 소란이 있었다.
neque satis constabat animis, tam audax iter consulis laudarent vituperarentne; apparebat, quo nihil iniquius est, ex eventu famam habiturum: §27.44.2castra prope Hannibalem hostem relicta sine duce, cum exercitu, cui detractum foret omne quod roboris, quod floris fuerit, et consulem in Lucanos ostendisse iter, cum Picenum et Galliam peteret, §27.44.3castra relinquentem nulla alia re tutiora quam errore hostis, qui ducem inde atque exercitus partem abesse ignoraret.
집정관의 이토록 대담한 행군을 찬양해야 할지 비난해야 할지 사람들의 마음속에서는 충분히 결정되지 않았다; 가장 불공정한 일이지만, 그것이 결과에 따라 평판을 얻게 될 것이라는 점은 명백했다: 즉, 적인 한니발 가까이에 지휘관도 없이, 핵심 정예와 정수가 모두 빠져나간 군대와 함께 진영이 남겨졌으며, 집정관은 실제로는 피케눔과 가울을 향하면서도 루카니아인들의 땅으로 행군하는 척 보여주었다는 것, 그리고 그가 남겨둔 진영은 지휘관과 군대의 일부가 그곳에 없다는 사실을 모르는 적의 오판 외에는 다른 어떤 것으로도 안전하지 않다는 것이었다.
§27.44.4quid futurum, si id palam fiat, et aut insequi Neronem cum sex milibus armatorum profectum Hannibal toto exercitu velit aut castra invadere praedae relicta sine viribus, sine imperio, sine auspicio?
만약 이것이 폭로되어, 한니발이 전 군세를 이끌고 6,000명의 무장병과 함께 출발한 네로를 추격하고자 하거나, 혹은 힘도 없고, 지휘권도 없고, 조점권도 없이 먹잇감으로 남겨진 진영을 습격하고자 한다면 어떤 일이 벌어질 것인가?
§27.44.5veteres eius belli clades, duo consules proximo anno interfecti terrebant; et ea omnia accidisse, cum unus imperator, unus exercitus hostium in Italia esset; nunc duo bella Punica facta, duos ingentes exercitus, duos prope Hannibales in Italia esse.
그 전쟁의 과거 참상들과 전년에 전사한 두 집정관의 기억이 그들을 공포에 떨게 했다; 게다가 그 모든 일들은 이탈리아에 적의 장수가 한 명, 군대가 하나뿐이었을 때 일어났다; 이제 두 개의 카르타고 전쟁이 벌어졌고, 두 개의 거대한 군대, 이탈리아에는 거의 두 명의 한니발이 있는 셈이다.
§27.44.6quippe et Hasdrubalem patre eodem Hamilcare genitum, aeque inpigrum ducem, per tot annos in Hispania Romano exercitatum bello, gemina victoria insignem duobus exercitibus cum clarissimis ducibus deletis.
왜냐하면 하스드루발 역시 같은 아버지 하밀카르의 아들로서 똑같이 정력적인 장수이며, 오랜 세월 동안 히스파니아에서 로마와의 전쟁을 통해 단련되었고, 가장 저명한 장수들이 이끄는 두 군대를 전멸시킨 이중의 승리로 이름이 높기 때문이다.
§27.44.7nam itineris quidem celeritate ex Hispania et concitatis ad arma Gallicis gentibus multo magis quam Hannibalem ipsum gloriari posse: §27.44.8quippe in iis locis hunc coegisse exercitum, quibus ille maiorem partem militum fame ac frigore, quae miserrima mortis genera sint, amisisset.
실제로 히스파니아로부터의 행군 속도와 가울 부족들을 선동하여 무장시킨 일에 대해서는, 한니발 자신보다 훨씬 더 많이 자랑할 수 있을 정도이다: 왜냐하면 그는 한니발이 병사들의 대부분을 가장 비참한 죽음의 종류인 굶주림과 추위로 잃었던 바로 그 장소들에서 군대를 조직해 냈기 때문이다.
§27.44.9adiciebant etiam periti rerum Hispaniae, haud cum ignoto eum duce C. Nerone congressurum, sed quem in saltu impedito deprensus forte haud secus quam puerum conscribendis fallacibus condicionibus pacis frustratus elusisset.
히스파니아의 사정에 정통한 이들은 또한, 하스드루발이 맞서 싸울 장수가 낯선 인물인 가이우스 네로가 아니라, 과거에 험준한 골짜기에서 우연히 포위되었을 때 기만적인 평화 조건을 기초함으로써 마치 어린아이를 대하듯 그를 실망시키고 농락했던 바로 그 인물이라는 점을 덧붙였다.
§27.44.10omnia maiora etiam vero praesidia hostium, minora sua, metu interprete semper in deteriora inclinato, ducebant.
그들은 항상 상황을 악화시키는 방향으로 기울어지는 '공포'를 통역관으로 삼아, 적의 전력은 실제보다 크게, 자신들의 전력은 더 작게 생각하고 있었다.