§27.40.1consules diversis itineribus profecti ab urbe velut in duo pariter bella distenderant curas hominum, simul recordantium, quas primus adventus Hannibalis intulisset Italiae clades, §27.40.2simul cum illa angeret cura, quos tam propitios urbi atque imperio fore deos, ut eodem tempore utrobique res publica prospere gereretur? adhuc adversa secundis pensando rem ad id tempus extractam esse:
서로 다른 경로로 도성을 떠난 집정관들은 사람들의 염려를 마치 동시에 치러지는 두 개의 전쟁으로 갈라놓았으니, 사람들은 한편으로는 한니발의 첫 도래가 이탈리아에 가져왔던 파멸을 떠올렸고, 다른 한편으로는, 동시에 양쪽 모두에서 국가의 소임이 성공적으로 수행될 수 있을 만큼 도성과 제국에 온정적인 신들이 과연 어떤 신들이겠는가 하는 걱정에 사로잡혀 있었기 때문이다. 지금까지는 역경을 순경으로 메움으로써 국가가 이 시점까지 지탱해 왔다는 것이다.
§27.40.3cum in Italia ad Trasumennum et Cannas praecipitasset Romana res, prospera bella in Hispania prolapsam eam erexisse; §27.40.4postea, cum in Hispania alia super aliam clades duobus egregiis ducibus amissis duos exercitus ex parte delesset, multa secunda in Italia Siciliaque gesta quassatam rem publicam excepisse;
이탈리아의 트라시메누스 호수와 칸나에에서 로마의 국운이 곤두박질쳤을 때, 히스파니아에서의 성공적인 전쟁이 쓰러져 가던 나라를 다시 일으켜 세웠고, 그 후 히스파니아에서 두 명의 뛰어난 장수를 잃고 재앙이 잇달아 두 군대가 부분적으로 전멸했을 때는, 이탈리아와 시칠리아에서 달성된 많은 성공이 흔들리던 공화국을 떠받쳐 주았다.
§27.40.5et ipsum intervallum loci, quod in ultimis terrarum oris alterum bellum gereretur, spatium dedisse ad respirandum:
그리고 또 하나의 전쟁이 세상 끝자락에서 치러지고 있었다는 지리적 거리감 그 자체가 숨을 돌릴 수 있는 시간을 제공했다.
§27.40.6nunc duo bella in Italiam accepta, duo celeberrimi nominis duces circumstare urbem Romanam, et unum in locum totam periculi molem, omne onus incubuisse.
그러나 이제는 두 전쟁이 이탈리아 내부로 밀려들었고, 가장 널리 알려진 명성을 지닌 두 장수가 로마 도성을 외워싸고 있으며, 한곳에 모든 위험의 무게와 모든 짐이 쏠려 있었다.
qui eorum prior vicisset, intra paucos dies castra cum altero iuncturum.
그들 중 먼저 이기는 자가 며칠 이내에 다른 쪽과 진영을 합치게 될 것이었다.
§27.40.7terrebat et proximus annus lugubris duorum consulum funeribus.
두 집정관의 죽음이라는 비극으로 가득했던 바로 전해의 기억도 사람들을 두렵게 만들었다.
§27.40.8his anxii curis homines digredientes in provincias consules prosecuti sunt.
이러한 염려 속에 불안해하던 사람들은 임지로 떠나는 집정관들을 배웅했다.
memoriae proditum est plenum adhuc irae in civis M. Livium ad bellum proficiscentem monenti Q. Fabio, ne, priusquam genus hostium cognosset, temere manum consereret, respondisse, ubi primum hostium agmen conspexisset, pugnaturum.
시민들에 대한 분노로 여전히 가득 찬 채 전쟁터로 떠나던 마르쿠스 리비우스에게, 퀸투스 파비우스가 적의 성격을 파악하기도 전에 무모하게 교전하지 말라고 충고하자, 리비우스는 적의 대열이 보이는 즉시 싸우겠다고 대답했다는 일화가 전해진다.
§27.40.9cum quaereretur, quae causa festinandi esset, “aut ex hoste egregiam gloriam” inquit “aut ex civibus victis gaudium meritum certe, etsi non honestum, capiam. ” §27.40.10priusquam Claudius consul in provinciam pervenire per extremum finem agri Larinatis ducentem in Sallentinos exercitum Hannibalem expeditis cohortibus adortus C. Hostilius Tubulus incomposito agmini terribilem tumultum intulit;
서두르는 이유가 무엇이냐는 질문을 받았을 때, 그는 다음과 같이 말했다. “적에게서 뛰어난 영광을 얻거나,” “아니면 굴복한 시민들로부터 비록 명예롭지는 못할지언정 확실히 마땅히 누려야 할 기쁨을 거둘 것이다.” 클라우디우스 집정관이 임지에 도착하기 전에, 가이우스 호스티리우스 투불루스가 라리눔 영토의 가장자리 경계를 따라 살렌티니인들의 땅으로 군대를 이끌고 가던 한니발을 경장 보병대(코호르스)로 기습하여, 대열이 흐트러진 군대에 엄청난 혼란을 안겨주었다.
§27.40.11ad quattuor milia hominum occidit, novem signa militaria cepit.
그는 약 4,000명을 사살하고 9개의 군기를 빼앗았다.
moverat ex hibernis ad famam hostis Q. Claudius, qui per urbes agri Sallentini castra disposita habebat.
살렌티니 영토의 도시들에 진영을 분산 배치해 두고 있던 퀸투스 클라우디우스 역시 적의 소문을 듣고 겨울 진영에서 병력을 움직였다.
§27.40.12itaque ne cum duobus exercitibus simul confligeret, Hannibal nocte castra ex agro Tarentino movit atque in Bruttios concessit.
그리하여 두 군대와 동시에 교전하게 되는 일을 피하기 위해, 한니발은 밤중에 타렌툼 영토에서 진영을 옮겨 브루티움인들의 땅으로 물러났다.
§27.40.13Claudius in Sallentinos agmen convertit, Hostilius Capuam petens obvius ad Venusiam fuit consuli Claudio.
클라우디우스는 살렌티니인들의 땅으로 군대를 돌렸고, 카푸아를 향해 가던 호스티리우스는 베누시아 근처에서 클라우디우스 집정관과 마주쳤다.
§27.40.14ibi ex utroque exercitu electa peditum quadraginta milia, duo milia et quingenti equites, quibus consul adversus Hannibalem rem gereret: reliquas copias Hostilius Capuam ducere iussus, ut Q. Fulvio proconsuli traderet.
그곳에서 집정관이 한니발에 맞서 작전을 수행할 수 있도록, 양쪽 군대에서 엄선된 보병 40,000명과 기병 2,500명이 선발되었다. 남은 군대는 호스티리우스가 전임 집정관 퀸투스 풀비우스에게 인도하기 위해 카푸아로 이끌고 가라는 명령을 받았다.