§27.18.1proximus Carthaginiensium exercitus Hasdrubalis prope urbem Baeculam erat.
가장 가까이 있던 카르타고군의 하스드루발 군세는 바에쿨라 시 근처에 있었다.
pro castris equitum stationes habebant.
그들은 진영 앞에 기병 초소들을 두고 있었다.
§27.18.2in eas velites antesignanique et qui primi agminis erant, advenientes ex itinere, priusquam castris locum caperent, adeo contemptim impetum fecerunt, ut facile appareret, quid utrique parti animorum esset.
행군에서 막 도착하여 아직 진영을 칠 자리를 잡기도 전에, 경장보병들과 전위병들, 그리고 행군 대열의 선두에 있던 자들이 이 초소들을 향해 너무나 얕잡아보며 공격을 감행하였으므로, 양측의 사기가 어떠한지가 쉽게 드러났다.
§27.18.3in castra trepida fuga conpulsi equites sunt, signaque Romana portis prope ipsis inlata.
기병들은 당황하여 진영 안으로 도망쳐 들어갔고, 로마의 군기들은 거의 문 바로 앞까지 밀고 들어갔다.
§27.18.4atque illo quidem die inritatis tantum ad certamen animis castra Romani posuerunt.
그리고 그날은 단지 전투를 향한 투지만이 자극된 채로 로마인들은 진영을 구축했다.
§27.18.5nocte Hasdrubal in tumulum copias recipit plano campo in summo patentem;
밤에 하스드루발은 정상에 평탄한 평지가 펼쳐져 있는 언덕 위로 군세를 물렸다.
fluvius ab tergo, ante circaque velut ripa praeceps oram eius omnem cingebat.
등 뒤에는 강이 흘렀고, 전방과 주변은 마치 가파른 절벽 같은 둑이 그 가장자리를 모두 둘러싸고 있었다.
§27.18.6suberat et altera inferior summissa fastigio planities; eam quoque altera crepido haud faciliori ascensu ambibat.
그 아래에는 높이가 한 단계 낮아진 또 하나의 평지가 있었는데, 이 역시 올라가기가 결코 쉽지 않은 또 다른 절벽으로 둘러싸여 있었다.
§27.18.7in hunc inferiorem campum postero die Hasdrubal, postquam stantem pro castris hostium aciem vidit, equites Numidas leviumque armorum Baliares et Afros demisit.
이튿날 하스드루발은 적의 전열이 진영 앞에 서 있는 것을 본 후, 이 더 낮은 평지로 누미디아 기병들과 경장보병인 발레아레스병 및 아프리카병들을 내려보냈다.
§27.18.8Scipio circumvectus ordines signaque ostendebat hostem, praedamnata spe aequo dimicandi campo captantem tumulos, loci fiducia, non virtutis aut armorum stare in conspectu;
스키피오는 대열을 돌며 병사들에게 적을 가리키며, 그들이 평탄한 평원에서 싸울 희망을 이미 포기하고 언덕을 움켜쥐고 있으며, 용기나 무력이 아니라 지형에 대한 신뢰로 시야 안에 서 있을 뿐이라고 지적했다.
sed altiora moenia habuisse Carthaginem, quae transcendisset miles Romanus:
그러나 카르타고는 이보다 더 높은 성벽을 가지고 있었지만 로마 군인은 그것을 넘어섰다는 것이었다.
§27.18.9nec tumulos nec arcem, ne mare quidem armis obstitisse suis.
언덕도 요새도, 심지어 바다조차 그들의 무력을 가로막지 못했다.
ad id fore altitudines, quas cepissent, hostibus, ut per praecipitia et praerupta salientes fugerent; eam quoque se illis fugam clausurum.
적들이 차지한 고지는 그들에게 단지 절벽과 가파른 비탈을 뛰어내려 도망치는 용도로만 쓰이게 될 것이며, 자신은 그 도망 길마저 그들에게 차단할 것이라고 했다.
§27.18.10cohortesque duas alteram tenere fauces vallis, per quam deferretur amnis, iubet, alteram viam insidere, quae ab urbe per tumuli obliqua in agros ferret.
그리고 그는 두 개의 코호르스 중 하나는 강이 흘러내리는 계곡의 입구를 확보하고, 다른 하나는 도시로부터 언덕의 사면을 거쳐 들판으로 이어지는 길을 지키도록 명령했다.
ipse expedites, qui pridie stationes hostium pepulerant, ad levem armaturam infimo stantem supercilio ducit.
그 자신은 전날 적의 초소를 격퇴했던 경무장병들을 거느리고 언덕의 가장 아랫자락에 서 있는 경장보병들을 향해 나아갔다.
§27.18.11per aspreta primum, nihil aliud quam via impediti, iere.
처음에는 험한 지형을 통과하며 오직 길의 상태에만 방해를 받으며 나아갔다.
deinde, ut sub ictum venerunt, telorum primo omnis generis vis ingens effusa in eos est,
이어 그들이 사정거리 안으로 들어섰을 때, 먼저 온갖 종류의 투창과 투석이 그들에게 엄청난 기세로 쏟아졌다.
§27.18.12ipsi contra saxa, quae locus strata passim, omnia ferme missilia, praebet, ingerere, non milites solum sed etiam turba calonum inmixta armatis.
이에 맞서 그들 자신도 그 지형의 도처에 널려 있어 거의 모두 투척물로 쓸 수 있었던 돌들을 던졌는데, 병사들뿐만 아니라 무장병들 사이에 뒤섞인 시종 무리까지도 그렇게 하였다.
§27.18.13ceterum quamquam ascensus difficilis erat, et prope obruebantur telis saxisque, adsuetudine tamen succedendi muros et pertinacia animi subierunt primi.
그러나 비록 올라가기가 어려웠고 투창과 돌들에 거의 압도될 뻔했음에도 불구하고, 성벽을 타고 오르던 숙련됨과 정신의 끈기로 인해 선두의 자들이 기어이 올라갔다.
§27.18.14qui simul cepere aliquid aequi loci, ubi firmo consisterent gradu, levem et concursatorem hostem atque intervallo tutum, cum procul missilibus pugna eluditur, instabilem eundem ad comminus conserendas manus, expulerunt loco et cum caede magna in aciem altiori superstantem tumulo impegere.
그들이 확고한 발걸음으로 설 수 있는 평탄한 자리를 조금이라도 확보하자마자, 경쾌하게 뛰어다니며 멀리서 투척물로 싸움을 피하는 동안에는 거리 덕분에 안전하지만 육탄전으로 손을 맞잡게 되면 버티지 못하는 적을 그곳에서 몰아냈고, 큰 살상을 입히며 더 높은 언덕 위에 버티고 있던 본진 전열로 밀어붙였다.
§27.18.15inde Scipio iussis adversus mediam evadere aciem victoribus ceteras copias cum Laelio dividit, atque eum parte dextra tumuli circumire, donec mollioris ascensus viam inveniret, iubet;
이에 스키피오는 승리한 자들에게는 적 전열의 중앙을 향해 나아가도록 명령한 뒤, 남은 병력을 렐리우스와 분할하여, 그에게는 더 완만한 오르막길을 찾을 때까지 언덕의 우측으로 우회하도록 명령했다.
ipse ab laeva circumitu haud magno in transversos hostes incurrit.
자신은 좌측에서 그리 크지 않게 우회하여 측면을 노출한 적들에게 돌격했다.
§27.18.16inde primo turbata acies est, dum ad circumsonantem undique clamorem flectere cornua et obvertere ordines volunt.
이로 인해 먼저 전열이 혼란에 빠졌는데, 사방에서 울려 퍼지는 함성에 맞춰 날개를 꺾고 대열을 마주 보게 하려 하였기 때문이다.
§27.18.17hoc tumultu et Laelius submit, et, dum pedem referunt, ne ab tergo vulnerarentur, laxata prima acies locusque ad evadendum et mediis datus est
이 혼란의 와중에 렐리우스도 올라왔고, 적들이 등 뒤에서 상처를 입지 않으려고 발을 뒤로 빼는 사이에 최전선이 느슨해져 중앙의 병사들에게도 올라갈 공간이 주어졌다.
§27.18.18qui per tam iniquum locum stantibus integris ordinibus elephantisque ante signa locatis numquam evasissent.
만일 대열이 온전히 유지되고 군기 앞에 코끼리들이 배치되어 있었다면, 그들은 이처럼 불리한 지형을 통해서는 결코 올라가지 못했을 것이다.
§27.18.19cum ab omni parte caedes fieret, Scipio, qui laevo cornu in dextrum incucurrerat maxime in nuda latera hostium pugnabat.
모든 사방에서 살육이 벌어지고 있을 때, 좌익을 이끌고 적의 우익으로 돌격해 들어갔던 스키피오는 주로 적의 무방비한 측면을 쳐서 싸우고 있었다.
§27.18.20et iam ne fugae quidem patebat locus;
이제는 도망칠 길조차 열려 있지 않았다.
nam et stationes utrimque Romanae dextra laevaque insederant vias, et porta castrorum ducis principumque fuga clausa erat, addita trepidatione elephantorum, quos territos aeque atque hostes timebant.
좌우 양쪽에서 로마군 초소들이 길을 점거하고 있었고, 장군과 수뇌부들의 도주로 인해 진영의 문이 막혀버린 데다, 적들만큼이나 무서워하던 코끼리들이 겁을 먹고 날뛰는 소동까지 더해졌기 때문이다.
caesa igitur ad octo milia hominum.
그리하여 약 8,000명의 인원이 사살되었다.