§26.6.1et M. Atilius legatus primi principis ex eadem legione signum inferre in cohortem Hispanorum coepit;
그리고 같은 군단의 제일 프린켑스 백인대 부장 마르쿠스 아틸리우스는 히스파니아인 보병대를 향해 군기를 전진시키기 시작했다.
et qui castris praeerant L. Porcius Licinus et T. Popilius legati pro vallo acriter propugnant elephantosque transgredientes in ipso vallo conficiunt.
또한 진영을 지휘하던 부장 루키우스 포르키우스 리키누스와 티투스 포필리우스는 성벽 앞에서 격렬히 방어하며 성벽을 넘어오려던 코끼리들을 성벽 위에서 사살했다.
§26.6.2quorum corporibus cum oppleta fossa esset, velut aggere aut ponte iniecto transitum hostibus dedit.
코끼리들의 주검으로 참호가 가득 메워지자, 마치 제방이나 다리가 놓인 것처럼 그것이 적에게 통로를 제공했다.
ibi super stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes.
그곳에서 쓰러진 코끼리들의 사체 위로 처참한 살육이 벌어졌다.
§26.6.3altera in parte castrorum iam inpulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae, quae Vulturnum fert, pugnabatur;
진영의 다른 편에서는 이미 카푸아인들과 카르타고 수비대가 격퇴되었고, 볼투르누스 강으로 통하는 카푸아의 성문 바로 아래에서 전투가 계속되고 있었다.
§26.6.4neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant, quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostis arcebat.
또한 무장한 자들이 침입하는 로마군에게 저항했다기보다는, 발리스타와 스코르피오를 갖춘 성문이 투사 무기로 적들을 멀리서 막아내고 있었다.
§26.6.5et suppressit impetum Romanorum vulnus imperatoris Ap. Claudi, cui suos ante prima signa adhortanti sub laevo umero summum pectus gaeso ictum est.
그리고 최전선의 군기 앞에서 아군을 독려하던 중 왼편 어깨 아래 가슴 윗부분에 투창을 맞은 사령관 아피우스 클라우디우스의 부상이 로마군의 기세를 누그러뜨렸다.
magna vis tamen hostium ante portam est caesa, ceteri trepidi in urbem conpulsi.
그럼에도 불구하고 성문 앞에서 수많은 적이 전사했고, 나머지는 공포에 질려 성안으로 쫓겨 들어갔다.
§26.6.6et Hannibal, postquam cohortis Hispanorum stragem vidit summaque vi castra hostium defendi, omissa oppugnatione recipere signa et convertere agmen peditum obiecto ab tergo equitatu, ne hostis instaret, coepit.
한니발은 히스파니아인 보병대의 참살과 적의 진영이 극도의 힘으로 방어되는 것을 보고, 공격을 단념하고 군기를 후퇴시켜 적이 뒤쫓지 못하도록 배후에 기병을 배치한 채 보병 대열을 돌리기 시작했다.
§26.6.7legionum ardor ingens ad hostem insequendum fuit;
적을 추격하려는 군단들의 열의는 대단했으나, 플라쿠스는 퇴각 나팔을 불게 했다.
Flaccus receptui cani iussit, satis ad utrumque profectum ratus, ut et Campani, quam haud multum in Hannibale praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret.
그는 양쪽 모두에 충분한 성과가 달성되었다고 여겼으니, 카푸아인들에게는 한니발에게 의지할 만한 보호가 얼마나 미미한지를, 그리고 한니발 자신에게도 그것을 깨닫게 하려는 것이었다.
§26.6.8caesa eo die qui huius pugnae auctores sunt: octo milia hominum de Hannibalis exercitu, tria ex, Campanis tradunt, signaque Carthaginiensibus quindecim adempta, duodeviginti Campanis.
이 전투의 기록을 전하는 저술가들에 따르면, 이날 한니발의 군대에서 팔천 명, 카푸아인 중에서 삼천 명이 전사했으며, 카르타고인들에게서 열다섯 개, 카푸아인들에게서 열여덟 개의 군기를 빼앗았다고 한다.
§26.6.9apud alios nequaquam tantam molem pugnae inveni plusque pavoris quam certaminis fuisse, cum inopinato in castrat Romana Numidae Hispanique cum elephantis inrupissent, §26.6.10elephanti per media castra vadentes stragem tabernaculorum ingenti sonitu ac fugam abrumpentium vincula iumentorum facerent; §26.6.11fraudem quoque super tumultum adiectam inmissis ab Hannibale, qui habitu Italico gnari Latinae linguae iuberent consulum verbis, quoniam amissa castra essent, pro se quemque militum in proxumos montes fugere;
다른 저술가들에게서는 결코 이토록 거대한 전투의 규모를 찾아볼 수 없으며, 전투보다 공포가 더 컸다고 전하는데, 누미디아인들과 히스파니아인들이 코끼리를 거느리고 로마 진영에 예기치 못하게 들이닥쳤을 때, 코끼리들이 진영 한가운데를 지나며 엄청난 소리와 함께 천막들을 무너뜨리고, 굴레를 끊고 달아나는 짐승들의 도주를 유발했으며, 혼란에 더하여 한니발이 보낸 자들에 의해 기만책까지 더해졌는데, 이들은 이탈리아 복장을 하고 라텐어에 능통하여, 진영이 함락되었으니 병사들은 각자 가장 가까운 산으로 도망치라는 집정관들의 명령을 전했다.
§26.6.12sed eam celeriter cognitam fraudem oppressamque magna caede hostium; elephantos igni e castris exactos.
그러나 그 기만은 신속히 간파되어 적의 대대적인 살육과 함께 제압되었고, 코끼리들은 불을 이용해 진영 밖으로 쫓겨났다고 한다.
§26.6.13hoc ultimum — utcumque initum finitumque est — ante deditionem Capuae proelium fuit.
이것이—어떻게 시작되고 끝났든 간에—카푸아의 항복 전에 치러진 마지막 전투였다.
medix tuticus, qui summus magistratus apud Campanos est, eo anno Seppius Loesius erat, loco obscuro tenuique fortuna ortus.
카푸아인들의 최고 정무관인 메딕스 투티쿠스는 그해에 셉피우스 로에시우스였는데, 그는 비천한 가문과 가난한 처지에서 태어난 인물이었다.
§26.6.14matrem eius quondam pro pupillo eo procurantem familiare ostentum, cum respondisset haruspex summum quod esset imperium Capuae perventurum ad eum puerum, §26.6.15nihil ad eam spem adgnoscentem dixisse ferunt “ne tu perditas res Campanorum narras, ubi summus honos ad filium meum perveniet. ”
그가 아직 피후견인 어린아이였을 때 그의 어머니가 그를 위해 가사를 돌보고 있었는데, 집안에 신비로운 전조가 나타났고, 내장 점술가가 카푸아의 최고 권력이 그 아이에게 갈 것이라고 대답했을 때, 그녀는 그러한 희망을 전혀 인정하지 않으며 “내 아들에게 최고 영예가 돌아간다면, 정녕 당신은 카푸아인들의 파멸을 말하고 있는 것이오”라고 말했다고 전해진다.
§26.6.16ea ludificatio veri et ipsa in verum vertit;
그 진실에 대한 조롱은 그 자체로 실현되었다.
nam cum fame ferroque urgerentur nec spes ulla superesset sisti posse, iis, qui nati in spem honorum erant, §26.6.17honores detrectantibus, Loesius querendo desertam ac proditam a primoribus Capuam summum magistratum ultimus omnium Campanorum cepit.
왜냐하면 그들이 기근과 칼날에 몰리고 현상을 유지할 수 있다는 어떤 희망도 남지 않았을 때, 관직의 서임을 바라고 태어난 이들이 관직을 사양하자, 로에시우스는 카푸아가 지도자들에 의해 버림받고 배신당했다고 불평함으로써, 모든 카푸아인 중에서 마지막으로 최고 정무관직을 맡았기 때문이다.