§26.48.1eo die Scipio, C. Laelio cum sociis navalibus urbem custodire iusso, §26.48.2ipse in castra legiones reduxit fessosque milites omnibus uno die belli operibus, quippe qui et acie dimicassent et capienda urbe tantum laboris periculique adissent et capta cum iis, qui in arcem confugerant, iniquo etiam loco pugnassent, curare corpora iussit.
그날 스키피오는 가이우스 라일리우스에게 수병들과 함께 도시를 지키라고 명령한 뒤, 자신은 군단들을 진영으로 철수시켰고, 하루 만에 치러진 모든 전쟁의 노역으로 지쳐 있던 군인들—왜냐하면 그들은 전열에서 싸웠을 뿐만 아니라, 도시를 함락하는 과정에서 그토록 많은 고난과 위험을 겪었으며, 도시가 함락된 후에는 성채로 대피한 자들과 불리한 지형에서조차 싸웠기 때문이다—에게 몸을 추스르라고 명령했다.
§26.48.3postero die militibus navalibusque sociis convocatis primum dis immortalibus laudes gratesque egit, qui se non urbis solum opulentissimae omnium in Hispania uno die compotem fecissent, sed ante eo congessissent omnis Africae atque Hispaniae opes, ut neque hostibus quicquam relinqueretur, et sibi ac suis omnia superessent.
이튿날 군인들과 수병들을 소집하여, 그는 먼저 불멸의 신들에게 찬양과 감사를 드렸다. 신들께서 그에게 하루 만에 히스파니아에서 가장 부유한 도시를 장악하게 해주었을 뿐만 아니라, 적들에게는 아무것도 남지 않고 자신과 부하들에게는 모든 것이 풍족하게 남도록 아프리카와 히스파니아의 모든 재화를 미리 그곳에 모아 두셨기 때문이었다.
§26.48.4militum deinde virtutem conlaudavit, quod eos non eruptio hostium, non altitudo moenium, non inexplorata stagni vada, non castellum in alto tumulo situm, non munitissima arx deterruisset, quo minus transcenderent omnia perrumperentque.
이어 그는 군인들의 용맹을 칭찬했다. 적의 돌격도, 성벽의 높이도, 탐사되지 않은 늪지의 얕은 여울도, 높은 언덕에 위치한 요새도, 가장 견고하게 요새화된 성채도 그들이 모든 것을 뛰어넘어 돌파하는 것을 저지하지 못했기 때문이었다.
§26.48.5itaque quamquam omnibus omnia deberet, praecipuum muralis coronae decus eius esse, qui primus murum ascendisset; profiteretur, qui se dignum eo duceret dono.
그러므로 비록 그가 모든 이에게 모든 빚을 지고 있지만, 성벽관의 특별한 영예는 가장 먼저 성벽을 오른 자의 것이어야 한다고 말하며, 스스로 그 선물을 받을 자격이 있다고 생각하는 자는 자원하라고 했다.
§26.48.6duo professi sunt, Q. Trebellius centurio legionis quartae et Sex. Digitius socius navalis.
두 사람이 자원했는데, 제4군단의 백인대장 퀸투스 트레벨리우스와 수병 섹스투스 디기티우스였다.
nec ipsi tam inter se acriter contendebant quam studia excitaverant uterque sui corporis hominum.
그들 본인들이 서로 격렬하게 다툰다기보다는, 각자 자기 부류의 사람들의 열의를 자극하고 있었다.
§26.48.7sociis C. Laelius praefectus classis, legionariis M. Sempronius Tuditanus aderat.
수병들에게는 함대 사령관 가이우스 라일리우스가, 군단병들에게는 마르쿠스 셈프로니우스 투디타누스가 곁에서 지원했다.
§26.48.8ea contentio cum prope seditionem veniret, Scipio tris recuperatores cum se daturum pronuntiasset, qui cognita causa testibusque auditis iudicarent, uter prior in oppidum transcendisset, §26.48.9C. Laelio et M. Sempronio, advocatis partis utriusque, P. Cornelium Caudinum de medio adiecit eosque tris recuperatores considere et causam cognoscere iussit.
이 다툼이 거의 반란에 가까운 상태에 이르자, 스키피오는 사건을 심리하고 증인들의 증언을 들은 뒤 두 사람 중 누가 먼저 성내로 넘어 들어갔는지를 판결할 세 명의 중재판정관을 지정하겠다고 선언했는데, 양측의 대변인인 가이우스 라일리우스와 마르쿠스 셈프로니우스 외에, 중립적인 인물로 푸블리우스 코르네리우스 카우디누스를 추가하여, 이들 세 명의 중재판정관에게 자리에 앉아 사건을 심리하라고 명령했다.
§26.48.10cum res eo maiore ageretur certamine quod amoti tantae dignitatis non tam advocati quam moderatores studiorum fuerant, C. Laelius relicto consilio ad tribunal ad Scipionem accedit §26.48.11eumque docet rem sine modo ac modestia agi, ac prope esse, ut manus inter se conferant.
이 사건은, 배제된 고위 인사들이 대변인이라기보다는 열의의 통제자였기 때문에 그 지위의 높이만큼이나 더 큰 갈등 속에서 진행되었는데, 가이우스 라일리우스는 배심원단을 떠나 연단에 있는 스키피오에게 다가가서 그에게 일이 절제나 온건함 없이 진행되고 있으며, 서로 손찌검을 하기 일보 직전이라고 알렸다.
ceterum etiam si vis absit, nihilo minus detestabili exemplo rem agi, quippe ubi fraude ac periurio decus petatur virtutis.
게다가 폭력이 배제된다 하더라도, 기만과 위증을 통해 용맹의 영예를 구하고 있는 판국이니, 결코 적지 않게 혐오스러운 선례로 이 일이 진행되고 있다고 전했다.
§26.48.12stare hinc legionarios milites, hinc classicos, per omnis deos paratos iurare magis quae velint, quam quae sciant vera esse, et obstringere periurio non se solum suumque caput, sed signa militaria et aquilas sacramentique religionem.
한쪽에는 군단병들이, 다른 한쪽에는 수병들이 서서, 모든 신을 걸고 자신들이 진실이라고 아는 것보다 차라리 자신들이 바라는 바를 맹세할 준비가 되어 있으며, 위증으로 자기 자신과 자기 목숨뿐만 아니라 군기와 독수리상, 그리고 군사 선서의 신성함까지 얽매려 하고 있다는 것이었다.
§26.48.13haec se ad eum de sententia P. Cornelii et M. Sempronii deferre.
자신이 푸블리우스 코르네리우스와 마르쿠스 셈프로니우스의 동의하에 이러한 사실들을 그에게 보고하는 것이라고 했다.
Scipio conlaudato Laelio ad contionem advocavit pronuntiavitque se satis compertum habere Q. Trebellium et Sex. Digitium pariter in murum escendisse, seque eos ambos virtutis causa coronis muralibus donare.
스키피오는 라일리우스를 칭찬한 뒤 집회를 소집하여, 퀸투스 트레벨리우스와 섹스투스 디기티우스가 동시에 성벽에 올랐음을 충분히 확인했으므로, 그 두 사람 모두에게 용맹의 보상으로 성벽관을 수여한다고 선언했다.
§26.48.14tum reliquos, prout cuiusque meritum virtusque erat, donavit;
그런 다음 나머지 사람들에게 각자의 공적과 용맹에 따라 포상했다.
ante omnis C. Laelium praefectum classis et omni genere laudis sibimet ipse aequavit et corona aurea ac triginta bubus donavit.
무엇보다도 함대 사령관 가이우스 라일리우스를 모든 종류의 찬사 속에서 자신과 동등한 반열에 올리고, 금관과 황소 서른 마리를 수여했다.