§26.41.1in Hispania principio veris P. Scipio navibus deductis evocatisque edicto Tarraconem sociorum auxiliis classem onerariasque ostium inde Hiberi fluminis petere iubet.
스페인(히스파니아)에서 봄이 시작될 무렵, 푸블리우스 스키피오는 배를 바다로 내리고 포고를 통해 동맹군의 보조병들을 타라코로 소집한 후, 함대와 수송선에 그곳으로부터 히베루스강 하구를 향해 나아가라고 명령했다.
§26.41.2eodem legiones ex hibernis convenire cum iussisset, ipse cum quinque milibus sociorum ab Tarracone profectus ad exercitum est.
같은 곳으로 겨울 캠프(겨울철 주둔지)에서 군단들이 집결하도록 명령했을 때, 그 자신은 5,000명의 동맹군과 함께 타라코를 출발해 군대를 향해 갔다.
quo cum venisset, adloquendos maxime veteres milites, qui tantis superfuerunt cladibus, ratus contione advocata ita disseruit:
그곳에 도착하자, 이토록 큰 참사에서 살아남은 노병들에게 무엇보다도 먼저 말을 건네야 한다고 생각하고, 집회를 소집하여 다음과 같이 연설했다.
§26.41.3“nemo ante me novus imperator militibus suis, priusquam opera eorum usus esset, gratias agere iure ac merito potuit;
"내 이전에 어떤 새로운 총사령관도, 병사들의 노고를 이용하기 전에 그들에게 당연하고 합당하게 감사를 표할 수 있었던 사람은 없었다.
§26.41.4me vobis, priusquam provinciam aut castra viderem, obligavit fortuna, primum quod ea pietate erga patrem patruumque meum vivos mortuosque fuistis, §26.41.5deinde quod amissam tanta clade provinciae possessionem integram et populo Romano et successori mihi virtute vestra obtinuistis.
하지만 내가 이 속주나 진영을 보기도 전에, 운명은 나를 여러분에게 결속시켰다. 첫째로, 여러분이 생전이나 사후에 내 아버지와 삼촌에게 그토록 경건한 충성을 보여주었기 때문이고, 둘째로, 그토록 큰 참사로 잃어버렸던 속주의 소유권을 여러분의 용맹으로 로마 인민과 그 후계자인 나를 위해 온전하게 유지해주었기 때문이다.
§26.41.6sed cum iam benignitate deum id paremus atque agamus, non ut ipsi maneamus in Hispania, sed ne Poeni maneant, nec ut pro ripa Hiberi stantes arceamus transitu hostes, sed ut ultro transeamus transferamusque bellum, §26.41.7vereor, ne cui vestrum maius id audaciusque consilium quam aut pro memoria cladium nuper acceptarum aut pro aetate mea videatur.
그러나 이제 신들의 자비로 우리가 단순히 스스로 히스파니아에 머물기 위함이 아니라 카르타고인들이 머물지 못하게 하기 위해, 또한 히베루스강 기슭에 서서 적의 도하를 막기 위함이 아니라 스스로 건너가 전쟁을 저쪽으로 옮기기 위해 준비하고 행동하고 있는 이상, 나는 여러분 중 누군가에게 이 계획이 최근에 겪은 참사의 기억에 비추어 보나, 혹은 나의 나이에 비추어 보나 너무나 크고 대담한 것으로 여겨지지 않을까 우려한다.
§26.41.8adversae pugnae in Hispania nullius in animo quam meo minus oblitterari possunt quippe cui pater et patruus intra triginta dierum spatium, ut aliud super aliud cumularetur familiae nostrae funus, interfecti sunt;
히스파니아에서의 패전은 내 마음보다 그 누구의 마음에서도 덜 지워질 수 없다. 나에게는 불과 30일 사이에 아버지와 삼촌이 잇달아 전사하여 우리 가문에 죽음이 겹쳐 쌓였기 때문이다.
§26.41.9sed ut familiaris paene orbitas ac solitudo frangit animum, ita publica cum fortuna tum virtus desperare de summa rerum prohibet.
하지만 거의 개인적인 가족의 상실과 고독이 마음을 꺾어놓는 한편, 국가의 행운과 용맹은 사태의 근본에 대해 절망하는 것을 금한다.
ea fato quodam data nobis sors est, ut magnis omnibus bellis victi vicerimus.
모든 대전쟁에서 우리가 패배했음에도 결국 승리했다는 것은 어떤 운명에 의해 우리에게 주어진 정해진 운명이다.
§26.41.10vetera omitto, Porsinam, Gallos Samnites;
옛 일들, 포르시나나 갈리아인들, 삼누움인들은 생략하겠다.
a Punicis bellis incipiam.
포에니 전쟁부터 시작하겠다.
quot classes, quot duces, quot exercitus priore bello amissi sunt!
지난 전쟁에서 얼마나 많은 함대와 장군, 군대가 상실되었던가!
§26.41.11iam quid hoc bello memorem? omnibus aut ipse adfui cladibus ant, quibus afui, maxime unus omnium eas sensi.
이제 이 전쟁에서 무엇을 언급해야 하겠는가? 나 자신이 모든 참사에 입회했거나, 입회하지 않은 것들에 대해서도 누구보다 깊이 그것을 느꼈다.
Trebia, Trasumennus, Cannae quid aliud sunt quam monumenta occisorum exercituum consulumque Romanorum?
트레비아, 트라시메누스, 칸나에는 전사한 로마 군대와 집정관들의 기념비 외에 무엇이겠는가?
§26.41.12adde defectionem Italiae, Siciliae maioris partis, Sardiniae;
여기에 이탈리아, 시칠리아 대부분, 사르디니아의 이탈을 더하라.
adde ultimum terrorem ac pavorem, castra Punica inter Anienem ac moenia Romana posita et visum prope in portis victorem Hannibalem: in hac ruina rerum stetit una integra atque immobilis uirtus populi Romani, haec omnia strata humi erexit ac sustulit.
여기에 극도의 공포와 두려움, 즉 아니오강과 로마 성벽 사이에 처진 카르타고의 진영, 그리고 성문 바로 앞에서 목격된 승리자 한니발의 모습을 더하라. 이 사태의 파멸 속에서도 오직 로마 인민의 온전하고 부동의 용맹만이 굳건히 서서, 땅에 쓰러진 이 모든 것을 다시 일으켜 세우고 들어 올렸다.
§26.41.13vos omnium primi, milites, post Cannensem cladem vadenti Hasdrubali ad Alpis Italiamque, qui si se cum fratre coniunxisset, nullum iam nomen esset populi Romani, ductu auspicioque patris mei obstitistis;
군인들이여, 여러분은 누구보다도 먼저 칸나에의 참사 이후, 알프스와 이탈리아로 진격하던 하스드루발에게 — 만약 그가 형과 합류했다면 로마 인민의 이름은 이제 존재하지 않았을 것이다 — 내 아버지의 지휘와 점괘 아래 가로막아 섰다.
et hae secundae res illas adversas sustinuerunt.
그리고 이 성공이 저 역경을 지탱했다.
§26.41.14nunc benignitate deum omnia secunda prospera, in dies laetiora ac meliora in Italia Siciliaque geruntur;
이제 신들의 자비로 모든 일이 순조롭고 번창하여 이탈리아와 시칠리아에서 하루가 다르게 기쁘고 나아지고 있다.
in Sicilia Syracusae, §26.41.15Agrigentum captum, pulsi tota insula hostes receptaque provincia in dicione populi Romani est;
시칠리아에서는 시라쿠사가 탈환되었고, 아그리겐툼이 함락되었으며, 적들은 섬 전체에서 추방되었고, 탈환된 속주는 로마 인민의 지배 아래 있다.
§26.41.16in Italia Arpi recepti, Capua capta;
이탈리아에서는 아르피가 탈환되었고, 카푸아가 함락되었다.
iter omne ab urbe Roma trepida fuga emensus Hannibal, in extremum angulum agri Bruttii conpulsus, nihil iam maius precatur deos, quam ut incolumi cedere atque abire ex hostium terra liceat.
로마 시에서 겁에 질려 도망쳐 전 행로를 달려간 한니발은 브루티움 지역의 극단적인 모퉁이로 몰려가, 이제 신들에게 적의 영토로부터 무사히 퇴각하여 떠날 수 있게 해달라는 것보다 더 큰 것을 기도하지 않는다.
§26.41.17quid igitur minus conveniat, milites, quam, cum aliae super alias clades cumularentur, ac di prope ipsi cum Hannibale starent, vos hic cum parentibus meis — aequentur enim etiam honore nominis — sustinuisse labantem fortunam populi oomlani, nunc eosdem, cum illic omnia secunda laetaque sunt, animis deficere?
그렇다면 군인들이여, 참사 위에 참사가 겹쳐 쌓이고 신들 자신마저 거의 한니발의 편에 서 있었을 때, 여러분이 이곳에서 내 부모들과 함께 — 그들도 그 이름의 영예에서 동등하게 대우받아야 마땅하므로 — 로마 인민의 기울어가던 운명을 지탱했는데, 이제 저곳에서 모든 것이 순조롭고 기쁠 때에 같은 여러분이 낙담한다는 것이 어찌 어울리지 않는 일이 아니겠는가?
§26.41.18nuper quoque quae acciderunt, utinam tam sine meo luctu quam ***.
최근에 일어났던 일들에 대해서도, 나의 슬픔 없이 ***처럼 일어났더라면 좋았을 텐데.
nunc dii immortales imperii Romani praesides, qui centuriis omnibus, ut mihi imperium iuberent dari, fuere auctores, iidem auguriis auspiciisque et per nocturnos etiam visus omnia laeta ac prospera portendunt.
이제 로마 제국의 수호자인 불멸의 신들은, 내게 지휘권이 주어지도록 명령하라고 모든 켄투리아에 촉구했던 주역들이며, 그 동일한 신들이 점괘와 길조, 그리고 밤의 환영을 통해서도 모든 일이 기쁘고 번창할 것임을 예고하고 있다.
§26.41.19animus quoque meus, maximus mihi ad hoc tempus vates, praesagit nostram Hispaniam esse, brevi extorre hinc omne Punicum nomen maria terrasque foeda fuga impleturum.
내 마음 역시 지금까지 나에게 가장 큰 예언자인데, 히스파니아는 우리 것이며 머지않아 이곳에서 모든 카르타고의 이름이 추방되어 수치스러운 도망으로 바다와 육지를 가득 채울 것임을 예감하고 있다.
§26.41.20quod mens sua sponte divinat, idem subicit ratio haud fallax.
마음이 스스로 예견하는 바를 그르침 없는 이성이 뒷받침한다.
vexati ab iis socii nostram fidem per legatos implorant, tres duces discordantes, prope at defecerint alii ab aliis, trifariam exercitum in diversissimas regiones distraxere:
그들에게 괴롭힘을 당한 동맹국들은 전령을 통해 우리의 신의를 애원하고 있으며, 불화를 겪고 있는 세 장군은 서로 거의 등진 상태로 군대를 세 갈래로 가장 서로 다른 지역으로 분산시켜 버렸다.
§26.41.21eadem in illos ingruit fortuna, quae nuper nos adflixit;
예전에 우리를 괴롭혔던 것과 같은 운명이 이제 그들을 덮치고 있다.
nam et deseruntur ab sociis, ut prius ab Celtiberis nos, et diduxere exercitus, quae patri patruoque meo causa exitii fuit.
그들 역시 동맹국들에게 버림받고 있으며(이전에 우리가 켈티베리아인들에게 버림받았듯이), 군대를 분산시켰는데, 그것은 내 아버지와 삼촌에게 파멸의 원인이었던 일이다.
§26.41.22nec discordia intestina coire eos in unum sinet neque singuli nobis resistere poterunt.
내부의 불화는 그들이 하나로 뭉치는 것을 허락하지 않을 것이며, 개별적으로는 우리에게 저항할 수 없을 것이다.
vos modo, milites, favete nomini Scipionum, suboli imperatorum vestrorum velut accisis recrescenti stirpibus.
군인들이여, 다만 여러분의 장군들의 후손이며 잘려 나간 후 다시 자라나는 그루터기 같은 스키피오의 이름에 호의를 보여달라.
§26.41.23agite, veteres milites, novum exercitum novumque ducem traducite Hiberum, traducite in terras cum multis fortibus factis saepe a vobis peragratas.
자, 노병들이여, 새로운 군대와 새로운 장군을 히베루스강 너머로 인도하라. 많은 용맹한 행위와 함께 여러분이 자주 누볐던 땅으로 그들을 인도하라.
§26.41.24brevi faciam, ut, quem ad modum nunc noscitatis in me patris patruique similitudinem oris vultusque et lineamenta corporis,
머지않아, 여러분이 지금 내게서 아버지와 삼촌의 이목구비, 표정, 그리고 신체 윤곽의 유사함을 인정하고 있듯이, 그들의 자질과 신의, 그리고 용맹의 모습을 여러분에게 재현해 보이겠다.
§26.41.25ita ingenii, fidei virtutisque effigiem vobis reddam, ut revixisse aut renatum sibi quisque Scipionem imperatorem dicat. ”
그리하여 누구나 스키피오 장군이 자신을 위해 다시 살아났다거나 거듭났다고 말할 수 있도록."