§25.39.1erant ultra proxuma castra sex milium interuallo distantes aliae copiae Poenorum.
가장 가까운 진영 너머로 6마일 거리에 카르타고군의 다른 부대들이 있었다.
valles cava intererat, condensa arboribus.
그 사이에는 나무들이 울창한 골짜기가 가로놓여 있었다.
in huius silvae medio ferme spatio cohors Romana arte Punica abditur et equites. §25.39.2ita medio itinere intercepto ceterae copiae silenti agmine ad proximos hostis, ductae, et, cum statio nulla pro portis neque in vallo custodiae essent, velut in sua castra nullo usquam obsistente penetravere. §25.39.3inde signa canunt et tollitur clamor.
이 숲의 거의 중앙 지점에 로마군 보병대대와 기병이 카르타고식 책략에 의해 매복해 있었다.이처럼 중간의 길이 차단된 상태에서, 나머지 군세는 조용한 행렬로 가장 가까운 적을 향해 인도되었고, 문 앞에는 초소도 없고 성벽 위에도 파수병이 없었기에, 어디서도 가로막는 자 없이 마치 자신들의 진영에 들어가듯 침입했다.그곳에서 나팔이 울리고 함성이 일었다.
pars semisomnos hostis caedunt, pars ignes casis stramento arido tectis iniciunt, pars portas occupant, ut fugam intercludant. §25.39.4hostes simul ignis, clamor, caedes velut alienatos sensibus nec audire nec providere quicquam sinunt. §25.39.5incidunt inermes inter catervas armatorum.
일부는 반쯤 잠든 적들을 베어 넘겼고, 일부는 마른 짚으로 덮인 막사들에 불을 질렀으며, 일부는 도망갈 길을 막기 위해 문들을 점령했다.대화재와 함성, 그리고 살육이 동시에 덮쳐와, 마치 감각을 잃은 듯한 적들로 하여금 아무것도 듣지 못하고 아무것도 내다보지 못하게 만들었다.무장하지 않은 이들이 무장한 무리 속으로 돌진했다.
alii ruunt ad portas, alii obsaeptis itineribus super vallum saliunt. §25.39.6et ut quisque evaserat, protinus ad castra altera fugiunt, ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumventi caesique ad unum omnes sunt; §25.39.7quamquam, etiamsi quis ex ea caede effugisset, adeo raptim a captis propioribus castris in altera transcursum castra ab Romanis est, ut praevenire nuntius cladis non posset. §25.39.8ibi vero, quo longius ab hoste aberant, et quia sub lucem pabulatum lignatumque et praedatum quidam dilapsi fuerant, neglecta magis omnia ac soluta invenere, arma tantum in stationibus posita, milites inermes aut humi sedentes accubantesque aut obambulantes ante vallum portasque. §25.39.9cum his tam securis solutisque Romani calentes adhuc ab recenti pugna ferocesque victoria proelium ineunt.
어떤 이들은 문으로 달려갔고, 다른 이들은 길이 막히자 성벽 위로 뛰어넘었다.그리고 탈출하는 자마다 즉시 다른 진영으로 도망쳤으나, 그곳에서 숨어 있다가 달려 나온 보병대대와 기병에게 포위되어 한 사람도 남김없이 몰살당했다.설령 그 살육에서 도망친 자가 있었다 하더라도, 로마군이 점령한 가까운 진영에서 다른 진영으로 매우 신속하게 이동했기 때문에 패전의 전령이 선수를 칠 수는 없었을 것이다.그러나 다른 진영에서는 적으로부터 더 멀리 떨어져 있었고, 새벽녘에 사료 채취, 땔감 마련, 약탈을 위해 일부가 흩어져 나갔기 때문에, 모든 것이 훨씬 더 방치되고 해이해져 있음을 발견했다. 무기들은 보초소에 놓여 있을 뿐이었고, 병사들은 무장하지 않은 채 땅에 앉아 있거나 누워 있었고, 혹은 성벽과 문 앞을 서성거리고 있었다.이처럼 안심하고 해이해져 있던 적들을 향해, 방금 전의 전투로 여전히 달아올라 있고 승리로 기세등등한 로마군이 전투를 개시했다.
itaque nequaquam resisti in portis potuit.
그리하여 문에서는 도저히 버텨낼 수 없었다.
intra portas concursu ex totis castris ad primum clamorem et tumultum facto atrox proelium oritur. §25.39.10diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum visa indicium alterius cladis poenis atque inde pavorem iniecissent. §25.39.11hic terror in fugam avertit omnis;
문 안쪽에서는 첫 함성과 소란에 온 진영에서 사람들이 몰려들어 치열한 전투가 벌어졌다.만약 피 묻은 로마군의 방패들이 목격되어 카르타고인들에게 다른 진영의 파멸을 알리는 징표가 되고 그로 인해 공포를 불어넣지 않았다면, 전투는 오랫동안 지속되었을 것이다.이 공포가 모두를 도주하게 만들었다.
effusique, qua iter est, nisi quos caedes oppressit, exuuntur castris. ita nocte ac die bina castra hostium expugnata ductu L. Marcii.
그리하여 살육에 짓눌린 이들을 제외하고는 길이 있는 곳으로 뿔뿔이 흩어져 진영 밖으로 쫓겨났다.
§25.39.12ad triginta septem milia hostium caesa auctor est Claudius, qui annales Acilianos ex Graeco in Latinum sermonem vertit, captos ad mille octingentos triginta, praedam ingentem partam; §25.39.13in ea fuisse clipeum argenteum pondo centum triginta septem cum imagine Barcini Hasdrubalis. §25.39.14Valerius Antias una castra Magonis capta tradit, septem milia caesa hostium; altero proelio eruptione pugnatum cum Hasdrubale, decem milia occisa, quattuor milia trecentos triginta captos. §25.39.15Piso quinque milia hominum, cum Mago cedentis nostros effuse sequeretur, caesa ex insidiis scribit. §25.39.16apud omnis magnum nomen Marcii ducis est.
이처럼 밤과 낮 사이에 루키우스 마르키우스의 지휘 하에 적의 두 진영이 함락되었다.아킬리우스의 연대기를 그리스어에서 라틴어로 번역한 클라우디우스에 따르면, 적의 전사자는 약 3만 7천 명에 달하고, 포로는 약 1,830명이며, 막대한 전리품을 획득했다고 한다.그 전리품 중에는 무게가 137파운드에 달하고 바르카 가문의 하스드루발의 초상이 새겨진 은방패가 있었다고 한다.발레리우스 안티아스는 마고의 진영 한 곳만 점령되어 적 7천 명이 전사했고, 또 다른 전투에서는 돌격하여 하스드루발과 싸워 1만 명이 죽고 4,330명이 포로가 되었다고 전한다.피소는 마고가 후퇴하는 우리 군을 무질서하게 추격할 때 매복으로 5천 명이 전사했다고 기록했다.모든 이들 사이에서 지휘관 마르키우스의 명성은 드높다.
et verae gloriae eius etiam miracula addunt: flammam ei contionanti fusam e capite sine ipsius sensu cum magno pavore circumstantium militum; §25.39.17monumentumque victoriae eius de Poenis usque ad incensum Capitolium fuisse in templo clipeum Marcium appellatum cum imagine Hasdrubalis. — §25.39.18quietae deinde aliquamdiu in Hispania res fuere utrisque post tantas in vicem acceptas inlatasque clades cunctantibus periculum summae rerum facere.
그리고 사람들은 그의 진짜 영광에 기적 같은 이야기까지 덧붙인다. 그가 연설을 할 때 그 자신은 깨닫지 못하는 사이에 머리에서 불꽃이 뿜어져 나와 주변의 병사들을 크게 공포에 떨게 했다는 것이다.또한 그가 카르타고인들에게 거둔 승리의 기념물로, 하스드루발의 초상이 새겨지고 '마르키우스의 방패'라고 불린 방패가 카피톨리움이 불탈 때까지 신전 안에 있었다는 것이다.그 후 히스파니아의 상황은 한동안 평온했다. 양측 모두 번갈아 가며 그토록 큰 참사를 겪고 가한 뒤였기에, 국가의 명운을 건 모험을 하기를 주저했기 때문이다.