§25.37.1cum deleti exercitus amissaeque Hispaniae viderentur, vir unus res perditas restituit.
군대가 궤멸되고 스페인을 잃어버린 것처럼 보였을 때, 한 남자가 파멸한 전세를 회복시켰다.
§25.37.2erat in exercitu L. Marcius Septimi filius, eques Romanus, impiger iuvenis animique et ingenii aliquanto quam pro fortuna, in qua erat natus, maioris.
군대 중에는 셉티미우스의 아들이자 로마의 기사이며 정력적인 청년인 루키우스 마르키우스가 있었는데, 그는 자신이 태어난 처지에 비하면 다소 큰 기개와 재능을 지니고 있었다.
§25.37.3ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos omnis militiae artis edoctus fuerat.
그의 뛰어난 천품에 더해 그나이우스 시피오의 가르침이 더해졌으니, 그 아래에서 그는 오랫동안 군사학의 모든 기술을 철저히 전수받았다.
§25.37.4is et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio, P. Scipionis legato.
그는 패주하는 병사들을 모으고 일부 주둔지에서 병력을 인출하여 결코 얕잡아 볼 수 없는 군대를 조직했고, 푸블리우스 시피오의 부장 티베리우스 폰테이우스와 합류했다.
§25.37.5sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore, ut castris citra Hiberum communitis, cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, §25.37.6subeuntes alii aliis in custodiam valli stationesque, donec per omnis suffragium iret, ad L. Marcium cuncti summam imperii detulerint.
그러나 이 로마의 기사는 병사들 사이에서 위신과 명예가 너무나도 뛰어났기에, 에브로 강 이쪽에 진영을 굳건히 하고 군대 집회에서 군대의 지휘관을 선출하기로 결정했을 때, 모든 이에게 투표가 돌아갈 때까지 서로 교대로 방벽의 경비와 초소 임무를 맡아가며, 마침내 전원이 루키우스 마르키우스에게 최고 지휘권을 위임했다.
omne inde tempus — §25.37.7exiguum id fuit — muniendis castris convehendisque commeatibus consumpsit;
그 후의 모든 시간을―― 그 시간은 매우 짧았지만――그는 진영을 요새화하고 군량을 수송하는 데 보냈다.
et omnia imperia milites cum inpigre, tum haudquaquam abiecto animo exequebantur.
그리고 병사들은 모든 명령을 정력적으로, 또한 결코 기가 죽지 않은 기상으로 수행했다.
§25.37.8ceterum postquam Hasdrubalem Gisgonis venientem ad reliquias belli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est, signumque pugnae propositum ab novo duce milites viderunt, §25.37.9recordati, quos paulo ante imperatores habuissent quibusque et ducibus et copiis freti prodire in pugnam soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare.
그러나 기스고의 아들 하스드루발이 전쟁의 잔당을 소탕하기 위해 에브로 강을 건너 접근하고 있다는 소식이 전해지고, 병사들이 새로운 지휘관이 내건 전투의 신호를 보았을 때, 그들은 조금 전까지 자신들이 어떤 장군들을 모셨는지, 또 어떤 지휘관과 군세를 믿고 전투에 나서는 것이 일쑤였는지를 기억하고, 모두가 갑자기 울음을 터뜨리고 머리를 짓치기 시작했으며, 어떤 이들은 신들을 원망하며 하늘로 손을 뻗었고, 다른 이들은 땅에 엎드려 제각기 자기 지휘관의 이름을 부르며 간청했다.
§25.37.10neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio, quod in muliebris et inutiles se proiecissent fletus potius, quam ad tutandos semet ipsos et rem publicam secum acuerent animos, et ne inultos imperatores suos iacere sinerent:, cum subito clamor tubarumque sonus —
백인대장들이 부대원들을 고무하고 마르키우스 자신도, 왜 그들이 자신과 국가를 지키기 위해 그와 함께 마음을 가다듬고 자신들의 장군들이 보복도 받지 못한 채 누워 있게 내버려 두지 않으려 하기보다, 여인 같고 무익한 눈물에 몸을 내던지느냐며 달래고 꾸짖었으나 탄식은 가라앉지 않았다.
§25.37.11iam enim prope vallum hostes erant — exauditur.
그때 갑자기 함성과 나팔 소리가―― 적들이 이미 방벽 가까이에 와 있었기 때문에――들려왔다.
inde verso repente in iram luctu discurrunt ad arma, ac velut accensi rabie concurrunt ad portas et in hostem neglegenter atque incomposite venientem incurrunt.
그 소리에 슬픔이 별안간 분노로 바뀌며 그들은 무기를 찾아 사방으로 흩어졌고, 마치 광기에 사로잡힌 듯 문으로 몰려들어 방심하고 무질서하게 다가오는 적에게 돌격했다.
§25.37.12extemplo inprovisa res pavorem incutit Poenis mirabundique, unde tot hostes subito exorti prope deleto exercitu forent, unde tanta audacia, tanta fiducia sui uictis ac fugatis, quis imperator duobus Scipionibus caesis exstitisset, quis castris praeesset, quis signum dedisset pugnae —
이 뜻밖의 사태는 즉시 카르타고인들에게 공포를 불어넣었고, 그들은 군대가 거의 궤멸되었는데 이토록 많은 적이 어디서 갑자기 생겨났는지, 패배하고 도망친 자들에게 어디서 이토록 큰 대담함과 자부심이 솟아났는지, 두 시피오가 살해된 후에 어떤 지휘관이 나타났는지, 누가 진영을 지휘하고 누가 전투 신호를 보냈는지 경악하며 의아해했다.
§25.37.13ad haec tot tam necopinata primo omnium incerti stupentesque referunt pedem, dein valida inpressione pulsi terga vertunt.
이 모든 너무나도 예상치 못한 일들에 처음에는 의아해하고 멍하니 서 있던 그들은 뒤로 물러섰고, 이어 강력한 충격에 밀려 등을 돌려 달아났다.
§25.37.14et aut fugientium caedes foeda fuisset aut temerarius periculosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptui dedisset signum obsistensque ad prima signa et quosdam ipse retinens concitatam repressisset aciem.
그리고 만약 마르키우스가 신속하게 퇴각 신호를 보내지 않고 제일 앞의 군기 앞에 가로막아서서 몸소 몇몇을 제지하여 흥분한 전열을 억누르지 않았다면, 달아나는 자들의 처참한 학살이 일어났거나 추격하는 자들의 무모하고 위험한 돌격이 있었을 것이다.
inde in castra avidos adhuc caedisque et sanguinis reduxit.
그 후 그는 아직도 살육과 피를 갈망하는 그들을 진영으로 데려왔다.
§25.37.15Carthaginienses trepide primo ab hostium vallo acti postquam neminem insequi viderunt, metu substitisse rati contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt.
카르타고인들은 처음에 적의 방벽에서 두려워하며 쫓겨났으나, 아무도 쫓아오지 않는 것을 보고는 두려움 때문에 멈춰 선 것이라 생각하여 다시 경멸감을 품고 차분한 걸음걸이로 진영으로 돌아갔다.
par neglegentia in castris custodiendis fuit;
그들의 진영을 경비하는 일에도 똑같은 태만이 있었다.
§25.37.16nam etsi propinquus hostis erat, tamen reliquias eum esse duorum exercituum ante paucos dies deletorum succurrebat.
왜냐하면 적이 가까이 있었음에도 불구하고, 그들이 며칠 전에 궤멸된 두 군대의 잔당에 불과하다는 생각이 그들의 뇌리를 스쳤기 때문이다.
§25.37.17ob hoc cum omnia neglecta apud hostis essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit, ut ultro castra hostium oppugnaret,
이 때문에 적들 사이에서 모든 것이 방치되어 있었을 때, 이를 정찰한 마르키우스는 언뜻 대담하기보다 무모해 보이는 계획, 즉 스스로 먼저 적의 진영을 공격하겠다는 계획에 마음을 두었다.
§25.37.18facilius esse ratus unius Hasdrubalis expugnari castra quam, si se rursus tres exercitus ac tres duces iunxissent, sua defendi;
그는 다시 세 군대와 세 지휘관이 합류하여 자신들의 진영을 지키는 것보다, 하스드루발 한 사람의 진영을 함락시키는 것이 더 쉬우리라고 생각했던 것이다.
simul aut, §25.37.19si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut, si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum.
동시에 또한, 만약 그 시도가 성공한다면 처참한 전세를 다시 일으켜 세울 것이요, 설령 격퇴당한다 하더라도 먼저 공격을 개시함으로써 자신들에 대한 경멸을 없앨 수 있으리라 생각했기 때문이다.