§25.36.1ceterum nunc agendo, nunc sustinendo agmen cum aliquamdiu haud multum procederetur et nox iam instaret, §25.36.2revocat a proelio suos Scipio et conlectos in tumulum quendam nona quidem satis tutum, praesertim agmini perculso, editiorem tamen, quam cetera circa erant, subducit.
그러나 때로는 전진하고 때로는 행군 대열을 유지하며 한참 동안 그리 많이 나아가지 못했고 이미 밤이 박두했으므로, 시피오는 아군을 전투에서 불러들이고, 그들을 모아서 타격을 입은 군대에게는 결코 충분히 안전하지는 않지만 주변의 다른 곳들보다는 높은 어떤 언덕으로 퇴각시켰다.
§25.36.3ibi primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati pedites haud difficulter impetus incursantium Numidarum arcebant;
그곳에서 처음에는 수하물과 기병을 중앙에 수용하고, 주위를 둘러싼 보병들이 습격해 오는 누미디아인들의 공격을 어렵지 않게 막아내고 있었다.
§25.36.4dein, postquam toto agmine tres imperatores cum tribus iustis exercitibus aderant: apparebatque parum armis ad tuendum locum sine munimento valituros esse, §25.36.5circumspectare atque agitare dux coepit, si quo modo posset vallum circumicere.
그 후, 세 명의 장군이 세 개의 정규군으로 이루어진 전군을 이끌고 도착하고, 방벽 없이 무기만으로는 그곳을 지켜내기에 전력이 부족하다는 것이 명백해지자, 지휘관은 어떻게든 주위에 방벽을 쌓을 수 없을지 둘러보며 궁리하기 시작했다.
sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec virgulta vallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae aliive ulli operi apta inveniri posset;
그러나 언덕은 너무나 황량하고 거친 땅이어서, 방벽을 만들기 위해 벨 수 있는 관목도, 잔디를 입힐 흙도, 참호를 파거나 다른 어떤 작업을 하기에도 적당한 흙을 찾을 수 없었다.
§25.36.6nec natura quicquam satis arduum aut abscitum erat, quod hosti aditum ascensumve difficilem praeberet;
자연 지형으로도 적에게 접근이나 등반을 어렵게 만들 만큼 충분히 가파르거나 깎아지른 곳이 전혀 없었다.
§25.36.7omnia fastigio leni subvexa.
모든 방면이 완만한 경사로 위를 향하고 있었다.
ut tamen aliquam imaginem valli obicerent, clitellas inligatas oneribus velut struentes ad altitudinem solitam circumdabant cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant.
그래도 어떻게든 방벽과 비슷한 모양이라도 내세우기 위해, 그들은 짐을 묶어둔 길마를 평소의 높이로 쌓아 올리듯 주위에 둘러놓았고, 길마가 부족한 곳에는 온갖 종류의 짐을 쌓아 올려 장벽으로 삼았다.
§25.36.8Punici exercitus postquam advenere, in tumulum quidem perfacile agmen erexere;
카르타고 군대가 도착하자, 그들은 매우 손쉽게 언덕 위로 군대를 이끌고 올라갔다.
munitionis facies nova primo eos velut miraculo quodam tenuit,
그러나 그 기묘한 방벽의 모습이 처음에는 그들을 일종의 경이로움 속에 붙잡아 두었다.
§25.36.9cum duces undique vociferarentur, quid starent et non ludibrium illud vix feminis puerisve morandis satis validum distraherent diriperentque? captum hostem teneri latentem post sarcinas.
장군들이 사방에서, 왜 멈춰 서서 여자나 어린아이를 붙잡아 두기에도 간신히 충분한 저 우스꽝스러운 것을 찢어발기고 약탈하지 않느냐고 소리쳤기 때문이다. 사로잡힌 적이 짐짝 뒤에 숨어 있을 뿐이라고.
haec contemptim duces increpabant;
장군들은 경멸을 담아 이와 같이 꾸짖었다.
§25.36.10ceterum neque transilire nec moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat.
하지만 뛰어넘는 것도, 가로막고 있는 짐들을 치우는 것도, 빽빽하게 채워지고 짐 그 자체에 파묻힌 길마를 잘라내는 것도 쉽지 않았다.
§25.36.11trudentes sudibus cum amoliti obiecta onera armatis dedissent viam, pluribusque idem partibus fieret, capta iam undique castra erant.
그들이 말뚝으로 밀어내며 가로막은 짐들을 치워내고 무장한 병사들에게 길을 열어주자, 여러 곳에서 같은 일이 벌어져 진영은 이미 사방에서 함락되었다.
§25.36.12pauci a multis perculsique a victoribus passim caedebantur;
소수의 사람이 다수에게, 타격을 입은 자들이 승자들에게 도처에서 학살당했다.
magna pars tamen militum cum in propinquas refugisset silvas, in castra P. Scipionis, quibus Ti. Fonteius legatus praeerat, perfugerunt.
그러나 병사들의 대부분은 인근 숲으로 도망친 후, 부장 티베리우스 폰테이우스가 지휘하고 있던 푸블리우스 시피오의 진영으로 도망쳤다.
§25.36.13Cn. Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse;
그나이우스 시피오에 대해서는, 어떤 이들은 적의 첫 공격 때 언덕 위에서 전사했다고 전하고, 다른 이들은 소수의 사람들과 함께 진영 근처의 탑으로 도망쳤다고 전한다.
hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moliri potuerant vi, captam omnisque intus cum ipso imperatore occisos. —
이 탑은 불로 둘러싸여, 어떤 힘으로도 열 수 없었던 문이 그렇게 불타버림으로써 함락되었고, 안의 모든 사람들은 사령관 자신과 함께 살해되었다는 것이다.
§25.36.14anno octavo, postquam in Hispaniam venerat, Cn. Scipio undetricesimo die post fratris mortem est interfectus.
스페인에 온 지 여덟째 해, 그나이우스 시피오는 형제가 죽은 지 스물아홉째 날에 살해당했다.
luctus ex morte eorum non Romae maior quam per totam Hispaniam fuit;
이들의 죽음에 대한 애도는 로마에서보다 스페인 전역에서 더 크지는 않았다.
§25.36.15quin apud civis partem doloris et exercitus amissi et alienata provincia et publica trahebat clades;
실제로 시민들 사이에서는 잃어버린 군대, 이탈한 속주, 그리고 국가적인 재앙이 슬픔의 일부를 끌어내고 있었다.
§25.36.16Hispaniae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, quod diutius praefuerat iis priorque et favorem occupaverat et specimen iustitiae temperantiaeque Romanae primus dederat.
스페인인들 자신은 사령관들을 애도하고 그리워했는데, 그나이우스를 더 그리워했다. 왜냐하면 그가 그들을 더 오랫동안 지휘했고, 먼저 그들의 호의를 얻었으며, 로마인의 정의와 절제의 본보기를 가장 먼저 보여주었기 때문이다.