§25.19.1Hannibal ex agro Beneventano castra ad Capuam cum movisset, tertio post die quam venit copias in aciem eduxit haudquaquam dubius,
한니발이 베네벤툼 영지에서 카푸아로 진영을 옮겼을 때, 도착한 지 사흘째 되는 날에 군대를 전열로 이끌어 내었다. 그는 조금도 의심하지 않았다.
§25.19.2quod Campanis absente se paucos ante dies secunda fuisset pugna,! quin multo minus se suumque totiens victorem exercitum sustinere Romani possent.
자신이 없는 동안 불과 며칠 전에 캄파니아인들에게 싸움이 유리하게 돌아갔던 만큼, 로마인들이 자신과 그토록 자주 승리한 그의 군대를 버텨낼 수 있으리라고는 훨씬 더 생각지 않았다.
§25.19.3ceterum postquam pugnari coeptum est, equitum maxime incursu, cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est, ut in hostem admitterent equos.
그러나 전투가 시작되자, 주로 기병의 돌격으로 인해 투창에 압도당하여 로마의 전열은 고전하고 있었으나, 마침내 기병들에게 적을 향해 말을 달리게 하라는 신호가 떨어졌다.
§25.19.4ita equestre proelium erat, cum procul visus Sempronianus exercitus, cui Cn. Cornelius quaestor praeerat, utrique parti parem metum praebuit, ne hostes novi adventarent.
이리하여 기병전이 벌어지고 있었는데, 그때 저 멀리 퀘스토르 그나이우스 코르넬리우스가 이끄는 셈프로니우스 군대가 보여서, 새로운 적이 다가오는 것이 아닌가 하고 양측 모두에게 똑같은 공포를 안겨주었다.
§25.19.5velut ex composite utrimque signum receptui datum, reductique in castra prope aequo Marte discesserunt;
마치 사전에 합의한 것처럼 양측에서 후퇴 신호가 내려졌고, 진영으로 물러나 거의 대등한 기세로 물러났다.
plures tamen ab Romanis primo incursu equitum ceciderunt.
그러나 첫 기병 돌격에서 로마인 중에서 더 많은 전사자가 나왔다.
§25.19.6inde consules, ut averterent a Capua Hannibalem, nocte, quae secuta est, diversi, Fulvius in agrum Cumanum, Claudius in Lucanos abit.
그 뒤 집정관들은 한니발을 카푸아에서 유인해 내기 위해, 뒤이어 온 밤에 서로 다른 방향으로 물러났으니, 풀비우스는 쿠마이 영지로, 클라우디우스는 루카니아인들의 땅으로 향했다.
§25.19.7postero die cum vacua castra Romanorum esse nuntiatum Hannibali esset et duobus agminibus diversos abisse, incertus primo, utrum sequeretur, Appium institit sequi.
다음 날, 로마인들의 진영이 비어 있으며 두 대열로 나뉘어 서로 다른 방향으로 떠났다는 소식이 한니발에게 전해지자, 그는 처음에는 누구를 쫓아야 할지 망설이다가 아피우스를 쫓기 결정했다.
§25.19.8ille circumducto hoste, qua voluit, alio itinere ad Capuam redit.
그는 자신이 원하는 대로 적을 유인하여 돌게 만든 뒤, 다른 길을 통해 카푸아로 돌아갔다.
§25.19.9Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est.
한니발에게는 이 지역에서 또 하나의 성공적인 전과를 올릴 기회가 찾아왔다.
M. Centenius fuit cognomine Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo.
마르쿠스 센테니우스라는, 파이눌라라는 별칭을 가진 인물이 있었는데, 그는 제1백인대장들 중에서도 건장한 체구와 용맹함으로 두각을 나타내고 있었다.
§25.19.10is perfunctus militia per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus, uti sibi quinque milia militum darentur: se peritum
병역을 마친 그는 프라이토르 푸블리우스 코르넬리우스 술라를 통해 원로원에 소개되어, 자신에게 오천 명의 병사를 줄 것을 원로원 의원들에게 청했다.
§25.19.11et hostis et regionum brevi operae pretium facturum et, quibus artibus ad id locorum nostri et duces et exercitus capti forent, iis adversus inventorem usurum.
자신은 잘 알고 있으며, 적과 지리 모두에 정통하니 조만간 값진 결과를 낼 것이며, 지금까지 우리 장군들과 군대가 어떤 계책에 말려들어 붙잡혔는지, 그 계책을 고안자에게 그대로 쓸 것이라 하였다.
§25.19.12id non promissum magis stolide quam stolide creditum, tamquam eaedem militares et imperatoriae artes essent.
이러한 약속이 어리석게 이루어진 것만큼이나 어리석게 그것을 믿었으니, 마치 군인의 기술과 장군의 기술이 같은 것인 양 여겼기 때문이다.
§25.19.13data pro quinque octo milia militum, pars dimidia cives, pars socii.
오천 명 대신 팔천 명의 병사가 주어졌는데, 그 절반은 시민이었고 절반은 동맹시 병사들이었다.
et ipse aliquantum voluntariorum in itinere ex agris concivit ac prope duplicato exercitu in Lucanos pervenit, ubi Hannibal nequiquam secutus Claudium substiterat.
그 자신도 행군 중에 농촌 지역에서 상당수의 자원병을 모아 군대를 거의 두 배로 늘린 뒤 루카니아인들의 땅에 도착했는데, 그곳은 한니발이 클라우디우스를 쫓다 소득 없이 멈춰 서 있던 곳이었다.
§25.19.14haud dubia res erat, quippe inter Hannibalem ducem et centurionem, exercitusque alterum vincendo veteranum, alterum novum totum, magna ex parte etiam tumultuarium ac semermem.
승부는 의심의 여지가 없었으니, 한쪽은 한니발이라는 장군이었고 다른 쪽은 백인대장이었으며, 군대 역시 한쪽은 승리에 익숙한 노련한 군대였고 다른 쪽은 완전히 신병들이자 대부분은 급조되어 무장도 제대로 갖추지 못한 군대였기 때문이다.
§25.19.15ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detrectavit pugnam, extemplo instructae acies.
양측의 군대가 서로 시야에 들어왔을 때 어느 쪽도 싸움을 피하지 않았으므로, 즉시 전열이 정비되었다.
pugnatum tamen, ut in nulla pari re, diu: duas amplius horas constitit pugna spe concitante, donec dux stetit, Romanam aciem.
그럼에도 힘의 균형이 전혀 맞지 않는 싸움치고는 전투가 오래 지속되었다. 희망이 로마 전열을 고무하고, 지휘관이 버티고 서 있는 동안에는 두 시간 이상 로마 전열이 무너지지 않고 버텼다.
§25.19.16postquam is non pro vetere fama solum, sed etiam metu futuri dedecoris, si sua temeritate contractae cladi superesset, obiectans se hostium telis cecidit, fusa extemplo est Romana acies.
그가 자신의 과거 명성 때문만이 아니라, 자신의 경솔함이 자초한 대참사에서 살아남았을 때 닥쳐올 미래의 치욕에 대한 두려움 때문에 스스로 적들의 무기 앞으로 몸을 던져 쓰러지자, 로마의 전열은 즉시 와해되었다.
§25.19.17sed adeo ne fugae quidem iter patuit omnibus viis ab equite insessis, ut ex tanta multitudine vix mille evaserint, ceteri passim alii alia peste absumpti sint.
그러나 기병들이 모든 길을 점거하고 있어서 도망칠 길조차 열려 있지 않아, 그토록 많은 무리 중에서 겨우 천 명 정도가 탈출했을 뿐이었고, 나머지는 여기저기서 제각기 다른 참혹한 죽음을 맞이했다.