§25.19.1Hannibal ex agro Beneventano castra ad Capuam cum movisset, tertio post die quam venit copias in aciem eduxit haudquaquam dubius, §25.19.2quod Campanis absente se paucos ante dies secunda fuisset pugna,! quin multo minus se suumque totiens victorem exercitum sustinere Romani possent.
汉尼拔从贝内文图姆领地移营至卡普阿后,在到达的第三天,他将部队带入战线,毫不怀疑:因为在他不在的时候,几天前坎帕尼亚人取得了一场胜利,所以罗马人更不可能抵挡得住他以及他这支屡屡获胜的军队。
§25.19.3ceterum postquam pugnari coeptum est, equitum maxime incursu, cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est, ut in hostem admitterent equos.
然而,战斗开始后,罗马战线主要受到骑兵突击的压制,由于被投枪淹没而陷入苦战,直到向骑兵发出信号,让他们策马冲向敌人。
§25.19.4ita equestre proelium erat, cum procul visus Sempronianus exercitus, cui Cn. Cornelius quaestor praeerat, utrique parti parem metum praebuit, ne hostes novi adventarent.
于是进行着骑兵战,这时在远处望见塞ンプロニウス的军队(由财务官格奈乌斯·科尔内留斯指挥),这给双方带来了同样的恐惧,担心有新的敌人正在逼近。
§25.19.5velut ex composite utrimque signum receptui datum, reductique in castra prope aequo Marte discesserunt; plures tamen ab Romanis primo incursu equitum ceciderunt.
仿佛事先商定好一样,双方都发出了撤退的信号,并退回营地,以几乎平局的战局各自离去;然而,在最初的骑兵突击中,罗马人战死的人数更多。
§25.19.6inde consules, ut averterent a Capua Hannibalem, nocte, quae secuta est, diversi, Fulvius in agrum Cumanum, Claudius in Lucanos abit.
此后,执政官们为了将汉尼拔引离卡普阿,在随后的夜里分道扬镳,富尔维乌斯前往库迈领地,克劳狄乌斯则前往卢卡尼亚人地区。
§25.19.7postero die cum vacua castra Romanorum esse nuntiatum Hannibali esset et duobus agminibus diversos abisse, incertus primo, utrum sequeretur, Appium institit sequi.
第二天,当汉尼拔得知罗马人的营地已空,且他们分兵两路向不同方向离去时,他起初不确定该追哪一路,但最终决定追击阿庇乌斯。
§25.19.8ille circumducto hoste, qua voluit, alio itinere ad Capuam redit.
后者按自己的意愿牵制着敌人绕圈后,经由另一条路回到了卡普阿。
§25.19.9Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est.
汉尼拔在这些地方得到了另一个建功立业的机会。
M. Centenius fuit cognomine Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo.
有一位名叫马尔库斯·森特尼乌斯,绰号“佩努拉”的人,他在第一主力百人队长中因身材高大和勇气非凡而闻名。
§25.19.10is perfunctus militia per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus, uti sibi quinque milia militum darentur: se peritum §25.19.11et hostis et regionum brevi operae pretium facturum et, quibus artibus ad id locorum nostri et duces et exercitus capti forent, iis adversus inventorem usurum.
他服满兵役后,通过法司官普布利乌斯·科尔内留斯·苏拉被引荐入元老院,向元老们请求分给他五千名士兵:他声称自己精通于敌情和地势,很快就会取得值得瞩目的成果,并且,对于迄今为止我军将领和军队被诱捕所中之计谋,他将以此反施于其发明者身上。
§25.19.12id non promissum magis stolide quam stolide creditum, tamquam eaedem militares et imperatoriae artes essent.
这一承诺之愚蠢,不亚于人们相信它时的愚蠢,仿佛军人的技能与统帅的才干是同一回事。
§25.19.13data pro quinque octo milia militum, pars dimidia cives, pars socii.
给了他八千名士兵而非五千,其中半数是公民,半数是盟友。
et ipse aliquantum voluntariorum in itinere ex agris concivit ac prope duplicato exercitu in Lucanos pervenit, ubi Hannibal nequiquam secutus Claudium substiterat.
他自己也在路途中从乡村招募了相当数量的志愿兵,在兵力几乎翻倍后抵达了卢卡尼亚,此时汉尼拔在徒劳地追击克劳狄乌斯之后正驻扎于该地。
§25.19.14haud dubia res erat, quippe inter Hannibalem ducem et centurionem, exercitusque alterum vincendo veteranum, alterum novum totum, magna ex parte etiam tumultuarium ac semermem.
胜负毫无疑问,毕竟这是在统帅汉尼拔与一个百人队长之间,而两支军队中,一支是因不断获胜而经验丰富的百战之师,另一支则是完全的新军,大体上还是临时拼凑、武装不全的。
§25.19.15ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detrectavit pugnam, extemplo instructae acies.
当两军相望,且双方都没有回避战斗时,战线立刻排开。
pugnatum tamen, ut in nulla pari re, diu: duas amplius horas constitit pugna spe concitante, donec dux stetit, Romanam aciem.
然而,尽管力量极不均等,战斗还是持续了很长时间:在希望鼓舞着罗马战线、且他们的将领还站立着的时候,罗马战线坚守了两个多小时。
§25.19.16postquam is non pro vetere fama solum, sed etiam metu futuri dedecoris, si sua temeritate contractae cladi superesset, obiectans se hostium telis cecidit, fusa extemplo est Romana acies.
在他暴于敌人的锋芒下倒下之后——他这样做不仅是为了过去的声誉,也是因为害怕如果自己在他因鲁莽而招致的惨败中幸存下来会带来未来的耻辱——罗马战线立刻溃散。
§25.19.17sed adeo ne fugae quidem iter patuit omnibus viis ab equite insessis, ut ex tanta multitudine vix mille evaserint, ceteri passim alii alia peste absumpti sint.
但在骑兵占领了所有道路的情况下,甚至连逃跑的道路也完全没有敞开,以至于在如此庞大的人群中,仅有约一千人逃脱,其余的人则在四处因各种灾难而被消灭。