Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §25.18.1-25.18.15

크리스피누스와 바디우스의 일대일 결투

1770개 구절 중 772번째 · 라틴어

요약

집정관들이 캄파니아에서 패배를 겪은 후, 로마인 크리스피누스와 캄파니아인 바디우스 사이에 일대일 결투가 벌어지고 크리스피누스가 승리하여 로마군의 사기를 북돋운다.

§25.18.1consules agrum Campanum ingressi cum passim popularentur, eruptione oppidanorum et Magonis cum equitatu territi et trepidi ad signa milites palatos passim revocarunt et vixdum instructa acie fusi supra mille et quingentos milites amiserunt.
집정관들은 캄파니아 영지에 진입하여 도처에서 약탈을 자행하고 있었으나, 마을 사람들과 마고가 이끄는 기병대의 돌격에 겁을 먹고 당황하여 여기저기 흩어져 있던 병사들을 군기 아래로 불러 모았다. 그러나 전열이 거의 정비되기도 전에 격퇴당하여 천오백 명 이상의 병사를 잃었다.
§25.18.2inde ingens ferocia superbae suopte ingenio genti crevit, multisque proeliis lacessebant Romanos;
이로 인해 본래 오만한 이 부족에게 엄청난 오만함이 생겨났고, 많은 전투에서 로마인들을 도발했다.
sed intentiores ad cavendum consules una pugna fecerat incaute atque inconsulte inita.
그러나 부주의하고 경솔하게 시작된 단 한 번의 전투가 집정관들로 하여금 더욱 경계하도록 주의를 기울이게 만들었다.
§25.18.3restituit tamen his animos et illis minuit audaciam parva una res;
그러나 단 한 가지 사소한 일이 이들에게는 용기를 되찾아 주고 저들에게는 대담함을 꺾어 놓았다.
sed in bello nihil tam leve est, quod non magnae interdum rei momentum faciat.
하지만 전쟁에서는 때로 중대한 일의 결정적인 계기가 되지 않을 만큼 사소한 일이란 존재하지 않는다.
§25.18.4T. Quinctio Crispino Badius Campanus hospes erat, perfamiliari hospitio iunctus.
티투스 퀸크티우스 크리스피누스에게는 캄파니아인 바디우스라는, 매우 친밀한 환대의 유대로 결합된 객우가 있었다.
creverat consuetudo, quod aeger Romae apud Crispinum Badius ante defectionem Campanam liberaliter comiterque curatus fuerat.
그들의 친교가 깊어진 것은, 캄파니아의 반란 이전에 로마에서 병이 든 바디우스를 크리스피누스가 자신의 집에서 너그럽고 친절하게 돌보아 주었기 때문이었다.
§25.18.5is tum Badius progressus ante stationes, quae pro porta stabant, vocari Crispinum iussit.
그 바디우스가 그때 문 앞에 서 있던 전초 부대 앞으로 나아가 크리스피누스를 불러내라고 명령했다.
quod ubi est Crispino nuntiatum, ratus conloquium amicum ac familiare quaeri, manente memoria etiam in discidio publicorum foederum privati iuris, paulum a ceteris processit.
이 소식이 크리스피누스에게 전해지자, 그는 공적인 조약의 파기 속에서도 사적인 권리의 기억이 남아 있기에 우호적이고 친근한 대화를 나누려는 것으로 생각하고 다른 사람들로부터 조금 앞으로 나아갔다.
§25.18.6postquam in conspectum venere, “provoco te” inquit “ad pugnam, Crispine,” Badius;
서로 시야에 들어오자 바디우스가 말했다. “크리스피누스, 너에게 결투를 신청한다.
“conscendamus equos summotisque allis, uter bello melior sit, decernamus. ” §25.18.7ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse, in quibus virtutem ostendant: se, etiamsi in acie occurrerit, declinaturum, ne hospitali caede dextram violet; §25.18.8conversusque abibat.
말을 타고 다른 자들을 멀리한 채, 우리 둘 중 누가 싸움에 더 뛰어난지 결판을 내자.” 이에 대해 크리스피누스는 자신에게도 그에게도 용기를 증명해 보일 적이 부족하지 않다고 답했다. 그는 비록 전열에서 마주치더라도 객우를 죽임으로써 자신의 오른손을 더럽히지 않도록 피할 것이라고 말하고, 몸을 돌려 떠나려 했다.
enimvero ferocius tum Campanus increpare mollitiam ignaviamque et se digna probra in insontem iacere, hospitalem hostem appellans simulantemque parcere, cui sciat parem se non esse.
그러나 실로 그때 캄파니아인은 더욱 격렬하게 그의 우유부단함과 겁 많음을 비난하며, 죄 없는 자에게 자신에게나 어울리는 모욕을 퍼부었다. 그를 환대를 가장한 적이라 부르고, 자신이 상대가 안 된다는 것을 아는 사람에게 너그러운 척한다고 비난했던 것이다.
§25.18.9si parum publicis foederibus ruptis dirempta simul et privata iura esse putet, Badium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare hospitium.
만약 공적인 조약의 파기 속에서도 사적인 권리도 동시에 끊어졌다고 생각하는 것이 부족하다면, 캄파니아인 바디우스는 로마인 티투스 퀸크티우스 크리스피누스에게 양쪽 군대가 분명히 듣고 있는 자리에서 객우 관계를 파기할 것을 공개적으로 선언하겠다고 했다.
§25.18.10nihil sibi cum eo consociatum, nihil foederatum hosti cum hoste, cuius patriam ac penates publicos privatosque oppugnatum venisset.
자신과 그 사람 사이에는 결합된 것도, 맺어진 조약도 없으며, 그의 조국과 공사의 수호신들을 공격하러 온 적과 적의 관계일 뿐이라고 했다.
§25.18.11si vir esset, congrederetur.
만약 사내라면 맞서 싸워야 한다고 했다.
diu cunctantem Crispinum perpulere turmales, ne inpune insultare Campanum pateretur;
오랫동안 망설이던 크리스피누스를 같은 대대의 기병들이 설득하여, 캄파니아인이 무사히 자신을 모욕하도록 내버려 두지 말라고 했다.
§25.18.12itaque tantum moratus, dum imperatores consuleret, permitterentne sibi extra ordinem in provocantem hostem pugnare, permissu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam evocavit.
그리하여 그는 장군들에게 대열을 이탈하여 도발하는 적과 싸워도 될지 허락을 구하는 동안만 지체한 뒤, 그들의 허락을 얻어 무기를 잡고 말에 올라타 바디우스의 이름을 부르며 결투로 불러내었다.
§25.18.13nulla mora a Campano facta est;
캄파니아인 측에서도 지체가 없었다.
infestis equis concurrerunt.
그들은 말을 달려 격돌했다.
Crispinus supra scutum sinistrum umerum Badio hasta transfixit superque delapsum cum vulnere ex equo desiluit, ut pedes iacenter conficeret.
크리스피누스는 방패 위로 바디우스의 왼쪽 어깨를 창으로 꿰뚫었고, 상처를 입고 떨어진 그 위에 누워 있는 적을 보병으로서 끝장내기 위해 말에서 뛰어내렸다.
§25.18.14Badius, priusquam opprimeretur, parma atque equo relicto ad suos aufugit;
바디우스는 제압당하기 전에 작은 방패와 말을 남겨두고 자기 편에게로 도망쳤다.
§25.18.15Crispinus equum armaque capta et cruentam cuspidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis donatus.
크리스피누스는 빼앗은 말과 무기, 그리고 피 묻은 창끝을 눈부신 전리품으로 내보이며 병사들의 큰 찬사와 축하를 받으며 집정관들에게 인도되었고, 그곳에서 성대하게 칭찬을 받고 포상을 받았다.

어휘·문법 주석

  1. 25.18.2intentiores ad cavendum consules una pugna fecerat incaute atque inconsulte inita — 주어인 'una pugna'('incaute...inita'의 수식을 받음)가 동사 'fecerat' 뒤에 놓이고, 목적어인 'consules'가 그 앞에 배치된 도치 구조이다. 'intentiores'는 'consules'에 대한 목적격 보어이며, 'ad cavendum'이 이를 수식한다.
  2. 25.18.8simulantemque parcere, cui sciat parem se non esse — 간접화법 내의 복잡한 종속 관계를 보여준다. 'cui'는 'parcere'의 여격 지배 대상(바디우스)을 가리키는 관계대명사이다. 'sciat'는 간접화법의 종속절로서 접속법이다. 'se'는 대격 부정사구의 주어로 바디우스(말하는 이 자신)를 가리키며, 'parem'은 그 보어이다. 즉, '상대방(바디우스)이 자신에게 대등하지 못하다는 것을 그(크리스피누스)가 알고 있는 그 상대에게 너그러운 척한다'는 비난을 표현한다.
  3. 25.18.13superque delapsum cum vulnere ex equo desiluit — 'super'는 여기에서 대격 'delapsum'을 지배하는 전치사로 기능하여 '낙마한 사람(바디우스) 위에'를 의미한다. 'cum vulnere'는 'delapsum'을 수식하여 '부상을 입고 (낙마한)'라는 상대의 상태를 나타낸다(만약 'desiluit'을 수식한다면 크리스피누스 자신이 부상을 입었다는 뜻이 되어 문맥에 맞지 않는다).

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §25.18.1-25.18.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.18.1-25.18.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.